Chùa Hội Phước » Nghi Lễ

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM ẤT TỴ

Nguyễn Ngọc Phú — Mon, 09 Feb 2026 14:14:11 +0000

Để nói lên tinh thần tri ân báo ân của người con Phật và truyền thống trở về nguồn của dân tộc Việt. Hằng năm vào ngày 20 tháng Chạp, các chùa thuộc môn đình Chùa Hội Phước – Nha Mân – Đồng Tháp trở về chốn Tổ để cử hành Lễ Tảo tháp và Tống thánh. Vào những dịp cuối năm, chuẩn bị đón Tết nguyên đán, mọi người đều trở về quê hương và bao sái phần mộ tổ tiên, trang nghiêm điện thờ để chuẩn bị đón Tết. Trên tinh thần hiếu kính đó, Phật pháp bất ly thế gian pháp, đạo Phật chính là đạo hiếu, vì vậỵ mà có nghi thức tảo tháp trong truyền thống văn hoá Việt Nam. Lễ Tống Thánh (hay là Tiễn Chư Thiên) là cách nói của Đạo Phật để nhắc nhở mọi người biết đền ơn, đáp nghĩa đối với bốn trọng ân vào mỗi dịp cuối năm, bởi lẽ:

“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn,
Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”

LỄ VU LAN BÁO HIẾU NĂM ẤT TỴ

Nguyễn Ngọc Phú — Thu, 18 Sep 2025 13:30:34 +0000

Mùa thu lại về, gió thu hiu hắt, mây thu trơ vơ, mưa thu lất phất, như báo hiệu cho chúng ta Mùa Vu Lan Báo Hiếu.

Nếu như mùa thu đã tạo nên ấn tượng tuyệt vời cho sự cảm tác của các Văn nhân, Thi sĩ. Thì đối với hàng Phật tử, tiết tháng 7 mưa Ngâu, như gợi lại cho ta những kỷ niệm ân tình khó phôi pha.

Tháng 7 thu sang Mùa Báo-hiếu

Ngày rằm hạ mãn Lễ Vu-lan

Hương hoa xông ngát Đạo tràng

Nghìn năm gương sáng sử vàng còn ghi

Thấp thoáng xa xăm, hình ảnh của Tôn Giả Mục Kiền Liên lại hiện về trong ký ức của hàng Phật tử, và chúng ta nghe như âm vang tiếng nói của Đức Thế Tôn từ Kỳ Viên Tịnh xá, nơi Pháp Hội Vu lan Bồn, vượt khỏi thời gian và không gian, hơn mấy ngàn năm vọng lại :

Đây viên âm Phật Đà truyền dạy

Nay chúng ta kính lạy vâng hành

Vu Lan Bồn pháp độ sanh

Cảm thương cha mẹ ân lành khó quên

Tiếng chuông chùa ngân nga trầm bỗng vang nhẹ vào cõi hư vô tịch tịnh, như rót vào lòng ta niềm thổn thức thiết tha, báo hiếu trọng ân trong ngày Đại lễ. Vâng lời Phật dạy, noi theo gương Hiếu hạnh của Tôn giả Mục Kiền Liên. Hôm nay rằm tháng 7, tiết Trung Nguyên, nơi Đạo tràng tổ đình Hội Phước long trọng tổ chức Đại lễ Vu lan Báo hiếu, thỉnh cầu Chư Tịnh Đức Tăng già dũ lòng lân mẫn phúng tụng chơn kinh, hướng tâm thanh tịnh chú nguyện cho cha mẹ tại tiền của chúng con thân tâm an lạc, phước thọ tăng long, cha mẹ quá vãng nhiều đời, nhiều kiếp siêu sanh thoát hóa.

Sau đây là hình ảnh của lễ Vu Lan năm Ất Tỵ:

VU LAN BỒN HỘI

Nguyễn Ngọc Phú — Tue, 02 Sep 2025 23:48:13 +0000

Thích Thiện Phước

(trích dịch từ quyển Nghi Lễ Phật giáo Hán Truyền.)

Vu Lan Bồn Hội là một Phật sự nghi thức Phật giáo, mỗi khi vào ngày 15 tháng 7 các Tự viện đều cử hành lễ cúng Phật trai Tăng nhằm siêu độ các vong linh của người thân đã qua đời.

Đây là căn cứ vào quyển kinh Vu Lan Bồn mà mỗi năm đến ngày 15 tháng 7 cử hành Pháp hội siêu tiến lịch đại tôn thân. Phật Thuyết Vu Lan Bồn Kinh là bản kinh do Ngài Trúc Pháp Hộ dịch vào đời Tây Tấn. Toàn bộ văn kinh có hơn 800 chữ. Kinh này còn có bản dị dịch: Phật Thuyết Báo Ân Phụng Bồn Kinh đời Đông Tấn mất tên người dịch, lại gọi là Báo Tượng Công Đức Kinh, văn chữ rất ngắn chỉ hơn 300 chữ. Ngoài ra quyển 18, Khai Nguyên Thích Giáo Lục trong phần Nghi Hoặc Tái Tường Lục có 1 quyển, Tịnh Độ Vu Lan Bồn Kinh chừng 5 trang giấy, kinh này đã thất truyền. Quyển 60, Pháp Uyển Châu Lâm dẫn ra văn này xưng là Đại Bồn Tịnh Độ Kinh. Nói về 16 vị quốc vương nghe Phật nói về chuyện thoát khổ của mẫu thân ngài Mục Kiền Liên, nên các vua tạo ra những bồn báu để đựng đầy thức ăn dâng cúng cho Phật và Tăng. Tên đề Vu Lan Bồn Kinh, có hai cách giải thích:

1/ Vu Lan dịch âm từ tiếng Phạn nghĩa là Đảo Huyền (Khốn khổ). Bồn là chữ Hán, vốn là món đồ đựng đầy thực phẩm. Phẩm vật này dâng cúng đầy đủ thì có thể cứu độ được nổi khổ treo ngược của các tiên vong.

2/ Có một cách giải thích khác “Vu Lan Bồn” ba chữ này là dịch âm từ tiếng Phạn Ullambana, nghĩa là Cứu Đảo Huyền.

Theo Vu Lan Bồn Kinh chép: Đệ tử Phật là Mục Liên dùng thiên nhãn thông thấy mẫu thân đọa vào loài quỷ đói, ngày đêm đau khổ, Mục Liên thấy rồi dùng bát đựng đầy cơm, mang xuống đưa cho mẫu thân, nhưng mẫu thân Ngài vì ác nghiệp thọ báo nên đồ ẩm thực hóa làm lửa dữ, ngài Mục Liên muốn cứu thoát mẫu thân, bèn đến trước Phật xin chỉ bày phương pháp cứu độ. Phật bèn dạy ngài Mục Liên vào ngày rằm tháng bảy khi chư Tăng tự tứ, dùng trăm vị đồ ẩm thực cúng dường Tam bảo do công đức này mà khiến bảy đời cha mẹ đã mất và cha mẹ hiện đời được thoát khỏi ách nạn lìa khỏi nẻo ngạ quỷ, sanh lên cõi trời hưởng thọ quả vui.

Vu Lan Bồn Kinh chép: “Là người đệ tử hiếu thuận của Phật, nên trong mỗi niệm thường nhớ đến cha mẹ mà cúng dường, cho đến cha mẹ bảy đời, mỗi năm đến rằm tháng bảy vì nhớ đến ân sâu sanh thành mà thiết lập Vu Lan Bồn Hội để cúng Phật và Tăng, nhằm báo ân cha mẹ”. Ngoài ra trong Lễ Vu Lan Bồn sắm thức ăn cơm cúng dường nên gọi là Vu Lan Bồn Trai.

Theo Vu Lan Bồn Kinh mà cử hành nghi thức, khởi xướng ban đầu là do Lương Võ Đế Tiêu Diễn. Quyển 37, Phật Tổ Thống Kỷ chép: Năm Đại Đồng thứ tư (538) Lương Võ Đế đến chùa Đồng Thái, thiết lập Vu Lan Bồn Trai, vào ngày rằm tháng bảy hằng năm vua Lương Võ Đế đều đem “Bồn” đến cúng dường các tự viện. Phong tục Vu Lan Bồn Hội này vào đời Đường rất coi trọng. Trong thiên “Tế Tự”, quyển 62, bộ Pháp Uyển Châu Lâm chép: “Đương thời chùa Tây Minh, chùa Từ Ân ở Trường An… Hoàng đế mỗi năm đều hiến cúng bồn chậu. Lễ cúng vô cùng trang nghiêm, dùng vàng bạc làm trang sức, Lễ Vu Lan Bồn ở dân gian cũng rất náo nhiệt”. Quyển 4, sách Nhập Đường Cầu Pháp Thần Lễ Hành Ký của ngài Viên Nhơn ở Nhật Bổn chép: “Đương thời dân chúng ở Trường An làm các thứ hoa sáp mầu nhiệm, hoa quả… để trang trí trong các chùa cúng dường ngày rằm tháng bảy, dân chúng trong thành đều đến chùa tham quan, Pháp hội này rất lớn. Không những người tại gia dâng phẩm vật cúng dường mà người xuất gia cũng vậy.”

Đến thời Liêu Tống, phong tục này lại tiếp tục lưu truyền. Nhưng việc trang nghiêm của Lễ Vu Lan Bồn, ý nghĩa cúng Phật và Tăng đã giảm đi nhiều, ý vị siêu tiến độ vong thân lại sâu xa. Phần Trung Nguyên Tiết, quyển 8, sách Đông Kinh Mộng Hoa Lục của Mạnh Nguyên Lão thời Bắc Tống chép: “Đương thời trong tự viện in ấn, đọc Tôn Thắng Đà La Ni kinh, Mục Liên kinh, lại dùng cây trúc đóng thành cái giá ba chân, cao chừng 3, hoặc 5 thước, trên cần trúc ấy có kết đèn, gọi là Vu Lan Bồn Hội. … Ở trên những đại lộ, từ mùng 7 đến ngày rằm, những người am hiểu về âm nhạc diễn tấu hí kịch điển tích cứu mẹ trong kinh Mục Liên, dân chúng coi rất đông. Từ đời Tống trở về sau, Vu Lan Bồn Hội trở thành một Lễ lớn trong các tự viện, nội dung chủ yếu là tụng kinh Thí thực, bố thí, phóng sanh, ăn chay, niệm Phật…nhằm siêu độ cho người quá cố, lan tỏa tình thương đến mọi người mọi loài được an lành trong ánh sáng giác ngộ giải thoát của đạo Phật.

ƠN CHA NGHĨA MẸ

Anh Tuyet Duong — Wed, 27 Aug 2025 06:52:29 +0000

Thích Thiện Phước

Vu lan về là dịp để cho chúng ta nhớ lại bổn phận của một người con hiếu đạo, tìm cách đền đáp công ơn sanh thành của cha mẹ, noi gương hiếu hạnh của Tôn giả Đại Mục Kiền Liên và tiếp nối truyền thống cao đẹp, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.

Có những chiều thu nhặt lá vàng

Nghe lòng tràn ngập nỗi miên man

Chạnh nhớ ân sâu tình man mác

Ôi lòng mẹ đó cứ thênh thang.

Mùa thu buồn, khí thu lạnh, gió thu hiu hắt thì thầm như trao gởi cho nhau những kỷ niệm giữa hai miền sống chết. Phải chăng, mùa thu nhắc nhở chúng ta những ân tình chưa thoả, những mộng đời chưa tan, trong cái xoay vần của nhân duyên sanh diệt. Mùa thu về báo hiệu cho mùa Vu lan báo hiếu.

Không có bầu trời nào cao rộng bằng bầu trời nhân ái của cha. Không có đại dương nào sâu thẳm bằng đại dương tình thương của mẹ. Như cội cây, bám rễ sâu trong lòng đất; như dòng sông, được kết thành từ nguồn mạch thăm thẳm chốn rừng xanh.

Nếu nghĩa mẹ ví như dòng suối dịu mát, ngọt ngào; thì công cha cao lớn, bền chắc vĩnh cữu như núi Thái Sơn:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ Mẹ kính Cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Cứ mỗi độ thu về, lá vàng rơi lác đát, những áng mây cô đơn bay về chân trời vô định. Đó là lúc báo hiệu cho chúng ta biết mùa Vu lan đã về, lòng bồi hồi xao xuyến nghĩ đến mẹ cha.

Lên núi nhớ ơn cha, xuống biển thương tình mẹ, núi cao vòi vọi biển rộng mênh mông, hai vai con mang nặng từ vô lượng kiếp rồi, ơn cha và nghĩa mẹ lặn hụp luân hồi.

“Nhìn vào đêm tối mông lung,

Khát khao tìm lại hình dung mẹ hiền,

Một trời thương nhớ xây thành,

Mây buồn tóc rối giữa vành tang thương”

Từ lâu, hoa hồng không chỉ biểu tượng cho tình yêu đôi lứa, mà nó còn nói lên tình thương cao quí của cha mẹ. Thật vậy, trong giờ phút thiêng liêng nầy, chúng ta nên dành trọn những hình ảnh tốt đẹp. Một lòng thành kính hoài niệm về hai đấng sanh thành cao cả, người đã suốt cuộc đời thương yêu và che chở cho ta nên người. Hạnh phúc thay cho những ai còn cha mẹ, sẽ được cài lên ngực áo những đóa hoa hồng đỏ thắm, đượm sắc thiêng liêng cao cả, tượng trưng cho niềm hạnh phúc vô biên.

“Mẹ là cả một trời thương

Mẹ là cả một thiên đường trần gian

Tiếng ru mẹ ấm vô vàn

Nuôi con trong tiếng tơ đàn văn chương”

Vẫn biết sanh ký tử qui định luật ngàn thu ấy, nhưng vẫn không sao tránh khỏi, sự xúc động nghẹn ngào, khi nhìn thấy những đóa hoa trắng được cài lên áo cho những ai không còn cha mẹ, màu trắng tang thương, màu hoa buồn tủi, màu cô đơn da diết nhớ mẹ cha và còn đâu đó những vong linh của người đã khuất ở nơi nào bên kia thế giới xa xăm, có được thảnh thơi chăng hay bị đọa đày trong cảnh khổ.

“Chiều nay theo dấu Mục Kiền Liên

Ta muốn tìm ra bóng mẹ hiền.

Cánh nhạn tung trời theo biển gió.

Mùa thu mang nặng nỗi truân chuyên!”

Mùa Vu Lan đã đến.

Gió hiu hắt gieo vàng muôn cành lá

Trời âm u mây xám bóng chiều sương.

Niềm rung cảm dạt dào của người con sẽ trống vắng đơn côi nghe đau xót hơn, khi chợt nhận ra rằng mình không còn cha mẹ nữa. Như một ai đó đã bộc lộ.

“Mẹ ơi mùa Vu lan đã về rồi

Con được cài hoa hồng trắng đơn côi

Lòng con nghe đau xót thật nhiều

Vì con biết đời con không còn có mẹ”

Cầm đóa hoa trên tay cài lên ngực áo. Xin quí vị hãy quán tưởng rằng trong mỗi bông hoa đều có hình ảnh diệu hiền của mẹ, trong mỗi bông hoa đều có hình ảnh nghiêm nghị của cha, từng cánh hoa hồng là từng giọt nước mắt, từng giọt mồ hôi hôm sớm tần tảo của cha của mẹ, cha mẹ dù đã mất đi rồi nhưng người vẫn hiện hữu trong ta qua từng hơi thở từng nụ cười, qua dòng máu đỏ tươi đang chảy khắp toàn thân.

Một lần nữa xin hướng về cha về mẹ, bằng tất cả những gì tốt đẹp nhất, thiêng liêng nhất.

Mùa Vu Lan Báo Hiếu lại về trong hơi ấm nồng nàn của cha và mẹ. Mùa thu đã len lõi vào lòng nhân thế, thiêng liêng mầu nhiệm không cùng, gợi lên những cảm xúc về mẹ và cha, bậc đă tạo tác cho ta nên vóc nên h́ình, thênh thang bước đi trên con đường sự nghiệp và trao tặng cho đời bao trái ngọt hoa thơm.

Tiết Trung Nguyên, lặng ngắm những bóng y vàng trang nghiêm thanh thoát bên làn khói trầm quyện tỏa, nghe lời kinh Vu Lan chan chứa ân tình, hòa trong từng hồi chuông chiều u buồn, vang vọng đến những thế gian vô hình xa xăm, như thúc dục lòng người phải quì dưới Phật đài, đem hết lòng thành, cầu nguyện Tam Bảo gia hộ cho: cha mẹ còn sống bình an, cha mẹ quá vãng thoát khỏi cảnh u linh ảm đạm.

Vu Lan còn là dịp mọi người quay về nguồn cội, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc với những nụ cười nhân ái hiền hậu, ánh mắt thân thương, trái tim cảm thông hiểu biết. Vì lẽ tri ân báo ân, là hai đức tính cao thượng của con người.

Trong Hiếu kinh Đức Phật dạy: “Hạnh phúc thay hiếu kính cha, Hạnh phúc thay hiếu kính mẹ”.

Hiếu là chất liệu cho cuộc sống, là hương thơm cho đời, là hành trang vô giá và không thể thiếu vắng ở bất kỳ người nào. Hiếu phản ánh đời sống văn hóa tâm linh đạo đức của xã hội. Hiếu phân định nhân cách, tri thức của con người. Hiếu là chất liệu sống muôn thuở.

Tình thương của cha mẹ mênh mông như trời biển, mát ngọt như nguồn suối vi diệu, đã thấm vào lòng con kể từ khi mới cất tiếng khóc chào đời và con chỉ nhận biết khi ý thức được bổn phận làm người.

Kinh Tạp A Hàm Đức Phật dạy: “Này các Tỳ kheo! Nước mắt của các Thầy rơi trong vòng sanh tử rất nhiều, chứ không phải nuớc sông Hằng và bốn biển. Vì các Thầy đã từng bị mất cha mẹ, mất anh chị, thân thuộc, người quen”.

Tháng bảy Âm lịch, gắn liền với Vu lan: Vu lan nhắc nhở về sự hiện hữu của mình trong cuộc đời nầy. Vu lan đem đến ý niệm sâu sắc về gia đình. Vu lan nhắn nhủ chúng ta có cha có mẹ, không những cha mẹ trong hiện tại, mà cha mẹ trong nhiều đời. Vì không ai cô đơn cả, chúng ta luôn có một gia đình, có huyết thống Tổ tiên.

Từ mạch sống tâm linh của dân tộc, hằng năm vào tháng bảy Âm lịch, mọi người đều coi đây là khoảng thời gian tạo phước lành và báo ân sanh thành.

Trong khoảnh khắc mầu nhiệm thiêng liêng nầy, các bạn hãy cùng tôi, chắp đôi tay thành kính tri ân hướng về Tam bảo, hoài niệm về hai đấng sanh thành cao cả, mong sao cha mẹ hiện tại sống đời an vui tự tại, cha mẹ quá vãng nhiều đời, cửu huyền thất tổ được siêu thăng, cùng pháp giới chúng sanh sớm phát tâm lành chóng thành đạo quả.

◊-◊———————————————————◊-◊

LỄ TẮM PHẬT.

Anh Tuyet Duong — Thu, 08 May 2025 08:17:57 +0000

Thích Thiện Phước

I. DẪN NHẬP:

Khi mùa hạ sang, những cơn mưa đầu mùa rơi xuống, cây cối xanh tươi, trăm hoa đua nở. Lúc ấy, tất cả những người con Phật đều hân hoan đón mừng ngày Phật ra đời. Tuần lễ Phật đản từ ngày mùng 8-15 tháng 4 âm lịch, kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sanh. Vào ngày này thì có nghi thức tắm Phật rất long trọng.

II. NỘI DUNG:

Theo Quá Khứ Hiện Tại Nhân Quả Kinh chép: Hoàng hậu Ma Da nước Ca Tỳ La Vệ, bà đến lúc gần hạ sanh thái tử phải trở về quê mẹ theo phong tục Ấn Độ thời bấy giờ. Trên đường đi ngang qua vườn Lâm Tỳ Ni, bà cảm thấy cảnh vật lạ thường bèn xuống xe thưởng ngoạn thì lúc ấy thái tử Tất Đạt Đa đản sanh. Lúc Thái tử ra đời thì đi 7 bước xoay mặt về 4 hướng, mỗi bước chân mọc lên hoa sen, tay phải chỉ lên trời tay trái chỉ xuống đất nói: “Trên thế gian này chỉ có Ta là cao quý”. Lúc ấy chư Thiên rải hoa cúng dường, 9 rồng phun nước sạch tắm gội kim thân Thái tử. Về sau, nhà Phật căn cứ vào điển tích này, mỗi năm vào ngày Đức Phật đản sanh mùng 8 tháng 4 phải cử hành “Lễ Tắm Phật”.

Theo bộ Đại sự, khi Thái tử ra đời, hai dòng nước ấm và lạnh thơm dịu, trong lành từ trên không trung rưới xuống để tắm cho Thái tử. Tác phẩm Phật sở hành tán của ngài Mã Minh cũng ghi lại như trên.

Theo kinh Công Đức Tắm Phật: “Khi tắm tượng thì dùng nước nóng thơm, trong sạch rưới từ trên xuống, sau đó tiếp dùng nước tinh khiết để tắm lại. Sau khi tắm tượng xong, dùng khăn mềm, mịn và sạch lau khô tượng, xông các loại hương trầm thơm quanh tượng, rồi đặt tượng về vị trí cũ trong điện Phật”.

Nghi thức Tắm Phật đã có từ ngàn xưa, tại Ấn Độ, các tự viên thường để tượng Phật sơ sanh trong chùa, mỗi ngày tín đồ đến lễ Phật và lấy nước rưới lên thánh tượng sơ sanh… Đây là sự biểu trưng như tắm gội gột trừ trần lao cấu nhiễm nơi chính bản thân mình, thân để hiển bày tự tánh Phật.

Theo Bách Trượng Thanh Qui quyển 2, do Thiền sư Đức Huy trùng biên: “Đến ngày (8 tháng 4) Khố Ty thiết trí nghiêm túc hoa đình, an trí tượng Phật giáng sanh trong chậu đựng nước thơm, an bài 2 cái thìa nhỏ, tất cả các khí vật trưng bày cúng dường phải dời hết đến chỗ khác, để dễ bề tắm Phật. Ngay cả các Thánh tượng (Phật) khác, ngày nầy đều phải tắm luôn…”

Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư và Đại Việt Sử Lược, vào ngày mùng 8 tháng 4 năm 1072 (Nhâm tý), vua Lý Nhân Tông dự lễ tắm Phật…cứ mỗi tháng vào ngày rằm, mồng 1 và đặc biệt ngày mồng 8 tháng 4, nhà vua thường đến chùa Diên hựu để lễ Phật cầu phúc, thiết lập nghi thức tắm Phật. Văn bia tháp Sùng Thiện Diên Linh cũng có đề cập đến việc nhà vua tổ chức cầu an và thiết lập nghi thức tắm Phật vào các ngày mồng một và vào mùa xuân.Qua đó cho ta thấy lễ Phật đản và nghi thức Tắm Phật không chỉ đơn thuần giới hạn trong tín chúng Phật giáo, mà trở thành một lễ hội và nếp văn hóa sinh hoạt tín ngưỡng dân gian trong dân tộc Việt Nam ta.

Vào thời Đông Hán, Phật giáo mới truyền vào Trung Quốc, pháp hội Tắm Phật cũng theo đó mà truyền vào.

Đến thời Nam Bắc Triều, nghi thức này rất thịnh hành. Vào ngày Phật Đản chư Tăng dùng xe chở rước tượng Phật đi khắp các đường xá, để cho mọi người chiêm ngưỡng.

Đến thời đại nhà Tống, thì hình thức này không hoạt động được nữa, mà sửa đổi thành một nghi thức thật sự cử hành lễ Tắm Phật trong Tự viện. Nghi thức này lưu truyền đến ngày nay.

Nghi thức Tắm Phật khởi nguyên từ Ấn Độ, đây là một hoạt động Tôn Giáo cầu phước, diệt tội mà diễn biến thành.

Vào thời cổ Ấn Độ, Bà La Môn giáo ban đầu đã có một tư tưởng khiến cho tinh thần được thuần khiết. Đương thời, đã hình thành một phong tục tập quán tắm gội tự thân và tắm gội hình tượng. Nhân thế mà Phật giáo cũng tùy duyên theo tập tục này, do vì khí hậu Ấn Độ rất nóng, thông thường trong Tự viện mỗi ngày đều cử hành nghi thức Tắm Phật, chứ không phải chỉ tắm vào ngày Phật Đản, nghi thức này dần dần về sau biến đổi thành một năm tắm Phật một lần.

Liên quan đến ngày Phật Đản, trong Phật điển chép bất đồng, một thuyết là ngày mùng 8 tháng 2, một thuyết là ngày mùng 8 tháng 4, lại có một loại là mùng 8 tháng 12.

Theo lịch sử Trung Quốc chép: Vào thời Bắc Triều vào ngày mùng 8 tháng 4 tắm Phật. Từ thời Nam Triều đến Ngũ Đại đều tắm Phật ngày mùng 8 tháng 2. Về sau phát triển và biến đổi không dừng đến đời Tống Phương Bắc đổi lại là mùng 8 tháng 12. Phương Nam thì tắm Phật ngày mùng 8 tháng 4.

Đến đời Nguyên, Quyển 2, Báo Bổn chứng. Sắc Tu Bách Trượng Thanh Quy, trong Điều Phật Giáng Sinh có chép: Đối với nghi chế tắm Phật có quy định rõ ràng là: Chế định ngày đản sanh Phật Thích Ca Mâu Ni là mùng 8 tháng 4. Sau này tại hai miền Nam Bắc Trung Quốc thống nhất tắm Phật ngày mùng 8 tháng 4.

Nghi thức pháp hội Tắm Phật rất là long trọng, nội dung phong phú, hình thức thông thường là làm kiệu hoa (Hoa đình), trong đó tôn trí tượng Đức Phật đản sanh, tay phải chỉ lên trời tay trái chỉ xuống đất, lại có để một cái chậu đưng nước thơm, trước tượng để các món cúng dường.

Nước tắm Phật là dùng các loại hương quý hiếm nấu thành như: Chiên đàn, tử đàn, long não, trầm hương, đinh hương, Đa Ma La hương,… Ngày pháp hội Tắm Phật này, Tăng chúng cả chùa đều tập hợp tại đại điện, trụ trì niêm hương đảnh lễ cử hành nghi thức tắm Phật. Trụ trì cầm một cái gáo – vá nhỏ múc nước thơm tắm trên đảnh đầu tượng, đồng thời xướng bài kệ Tắm Phật:

我今灌沐诸如来

净智庄严功德海

五浊众生离尘垢

同证如来净法身

Ngã kim quán mộc chư Như Lai

Tịnh trí trang nghiêm công đức hải

Ngũ trược chúng sanh ly trần cấu

Đồng chứng Như Lai tịnh pháp thân.

Dịch nghĩa:

Con nay tắm gội Đức Như Lai

Trí sáng trang nghiêm biển công đức

Chúng sanh năm trược lìa trần cấu

Cùng chứng Như Lai tịnh pháp thân.

Tăng chúng và cư sĩ vừa đọc vừa y theo thứ lớp mà cầm vá múc nước tắm Phật. Sau đó lại dùng nước sạch để tắm gội. Sau khi tắm tượng Phật xong, Tăng chúng và cư sĩ đều lấy 1 ít nước tắm Phật rưới lên đảnh của mình với lòng hy vọng nhờ công đức tắm Phật mà khử trừ được sự nhơ bợn trong tâm, khiến thân mọi người được thanh tịnh, rửa sạch những phiền não vọng tâm, bỏ hẳn vọng chấp, độ thoát 7 đời cha mẹ và sớm lìa khỏi những oan gia nhiều kiếp, khiến chúng sanh 6 đường trong pháp giới lìa khỏi biển khổ, cùng chứng Pháp thân thanh tịnh của Như Lai, thành tựu quả Phật vô thượng Bồ đề.

Thật ra, Phật xưa nay vốn thanh tịnh, nhưng mượn hình thức tắm Phật để quán niệm rửa sạch những ô nhiễm ở trong thân tâm ta, khiến cho thân tâm mọi người được sạch sẽ, thành tựu vô thượng công đức.

III. KẾT LUẬN:

Trong lúc chúng ta tắm gội thân Phật, cũng chính là lúc tịnh hóa thân tâm của chính mình, nguyện ở nơi tự thân cũng được thanh tịnh giống như Phật, thân Phật chính là Pháp thân, Pháp thân Phật thanh tịnh chúng sanh cũng có đủ bản thể thanh tịnh ấy, bởi vì tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, bình đẳng với Phật không khác. Chỉ cần chúng sanh đem những trần cấu bất tịnh nhiễm ô rửa sạch, thì tự nhiên sẽ đạt đến Pháp thân thanh tịnh, tắm Phật đề tỉnh chúng ta mọi lúc phải giữ tâm thanh tịnh.

Nha Mân 14/4 Quý Mão – 2023.

&&******—————————————–******&&

TẮM GỘI TÔN NGHI.

Anh Tuyet Duong — Wed, 07 May 2025 03:52:18 +0000

Nguyên Tác: Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyện[1]

Sa Môn Nghĩa Tịnh[2] đời Đường soạn. Thích Thiện Phước dịch.

Nói đến nguồn cội của việc tôn kính, thì ngôi Tam bảo trên hết. Nguyên nhân để đạt đến khế ngộ, thì Tứ đế đứng đầu. Tuy nhiên, lý Tứ đế[3] rộng lớn sâu xa, người có tâm hời hợt không thể thấu đạt được. Cho nên, nghi tắm gội kim thân của Phật, thật là phương tiện cứu giúp muôn loài.

Đức Thế tôn tuy nhập diệt, nhưng hình tượng vẫn còn hiện diện, lòng ngưỡng mộ còn hoài, theo lý nên tôn kính. Nếu có ai, luôn luôn dâng cúng hương hoa, thì phát sanh lòng thanh tịnh, hoặc có người thường thường tắm gội Thánh dung, cũng đủ để rửa sạch nghiệp hôn trầm[4].

Lấy đây mà buộc niệm, tuy không nêu bày, nhưng lại càng thu nhiếp. Khuyên khen người làm, tự mình ra sức, thảy đều được lợi. Mong được phước lành, giữ gìn ý niệm.

Tuy nhiên, việc tắm gội Tôn nghi[5], của các chùa ở Tây vực, thường cử hành vào giờ ngọ[6], người thọ sự授事[7] bèn đánh kiền chùy[8].

Trước sân chùa mở trương lộng báu, bên điện đường bày đầy bình hương. Thỉnh lấy Tôn tượng bằng chất liệu: vàng, bạc, đồng, đá, rồi dùng cái bàn bằng: đá, gỗ, vàng, đồng mà thượng lên, bên trong chùa thì sắp xếp các ca nữ trỗi âm nhạc du dương.

Dùng bột thơm nước hương, mà thoa tắm kim thân Đức Phật[9].

Tiếp theo, dùng tấm lụa trắng[10] lau Tôn tượng. Sau cùng phụng thỉnh Tôn tượng an trí trong điện Phật, rải các loại hoa đủ màu để cúng dường. Đây chính là nghi thức ở trong các chùa, sai Yết Ma đà Na thực hiện.

Thế nhưng, ở trong mỗi phòng, chỉ cần có hoa của các loài thảo mộc, đều đem phụng hiến, không luận là mùa đông hay hạ hương vẫn thơm lừng. Lúc này, người bán hương hoa ở trong chợ cũng rất đông.

Hơn nữa, ở nước Đông Hạ:

Loài hoa sen, thạch trúc, vào mùa hạ mùa thu mới tươi tốt.

Cây kim kinh, đào hạnh, đúng vào tiết mùa xuân mới sum xuê.

Cây mộc cận, thạch lựu, tùy thời mà phát triển.

Cây châu anh, tố nại, theo thời mà tươi tốt.

Loài hoa thục quỳ ở trong vườn nhà.

Loài hương thảo thì ở chốn núi rừng.

Cần phải đem đến sắp đặt dâng cúng, không nên chỉ để xa xa ở nơi vườn cây.

Khi gặp cảnh đông tàn, thiếu kém hoa tươi, thì cắt các loải lụa màu, dùng để đựng hương quý, rồi đem dâng cúng trước Tôn nghi, như thế cũng rất tốt rồi vậy.

Nếu là tượng bằng đồng, không luận là lớn hay nhỏ, cần phải dùng tro và bột gạch lau chùi cho bóng sáng. Sau đó, dùng nước sạch mà rửa lại, thì sẽ sáng lòa[11] như gương soi.

Chùa lớn thì một tháng, nửa tháng nhóm họp đại chúng cùng làm. Chùa nhỏ thì tùy theo khả năng mình, mà thường cử hành nghi thức tắm gội Tôn dung. Việc này đơn giản không hao tốn, nhưng phước lợi thật nhiều.

Nước tắm Tôn tượng xong, liền dùng hai ngón tay sạch, chấm vào nước rồi tự để trên đảnh đầu mình, đây gọi là nước kiết tường, nhằm mong cầu được lợi ích thù thắng.

Dâng hoa cúng dường dù khi hoa tàn, cũng không nên cầm ngửi. Khi đổ nước, bỏ hoa, không nên dẫm đạp, phải ở chỗ sạch mà nghiêng đổ.

Qua đó cho ta thấy, đâu có chuyện, đến bạc đầu trọn kiếp, mà Tôn tượng không từng đem lau rửa. Hoa hồng nở khắp đồng nội, vốn tự vô tâm kính dâng.

Phàm làm đệ tử Phật vậy mà biếng nhác, biết làm cho xong chuyện, chỉ để xa xa bên hồ, vườn cây mà thôi, đừng nên sợ khổ nhọc.

Khi Khai đường[12] phổ thỉnh[13], bèn bỏ phép tắc này, thầy trò không truyền nhau nối tiếp, đến nỗi khiến cho lòng chí kính không do đâu mà phát sanh.

Tạo nên tháp đất[14], cho đến đắp tô thành tượng đất, hoặc in trên giấy lụa, tùy nơi mà cúng dường, có khi chất gạch thành hình tròn rồi để Tôn tượng bên trong, liền thành tháp Phật.

Có khi để ở đồng trống, tùy duyên tiêu tán, đạo tục ở Tây Vực, đều làm việc này.

Lại nữa, khi tạo hình tượng Phật và Tháp, bằng: vàng, bạc, đồng, sắt, bùn, nhựa, ngói, gạch, cho đến nhóm cát, tuyết… Ngay trong khi làm, bên trong Tháp để hai loại Xá Lợi:

Một là thân cốt của Phật.

Hai là duyên khởi Pháp tụng[15].

Làm bài tụng rằng:

諸法從緣起，

如來說是因；

彼法因緣盡，

是大沙門說。

Phiên âm:

Chư pháp tòng duyên khởi,
Như Lai thuyết thị nhân;
Bỉ pháp nhân duyên tận,
Thị đại Sa môn[16] thuyết.

Tạm dịch:

Các pháp từ duyên khởi

Như Lai nói nhân ấy

Pháp kia nhân duyên diệt

Là đại Sa môn nói.

Quan trọng là tôn trí hai Xá lợi này, phước báu vô biên.

Do đó, trong kinh có nói thí dụ rất rộng, nếu như có ai khen ngợi, thì được lợi ích không thể nghĩ bàn.

Nếu có ai tạo tượng nhiều như lúa mè, làm Chế Để (Tháp) nhỏ như trái táo, bên trên đảnh tháp để luân tướng[17], chừng bằng cây sào tre, hoặc như mũi kim. Do nhân duyên tốt đẹp này, công đức thù thắng, như bảy biển[18] lớn, không thể cùng tận, phước báu vô lượng, rộng khắp bốn loài, thật chẳng nói hết.

Ngoài ra, nói rất rõ trong các Kinh điển khác[19]. Thật trông mong chư vị Pháp sư, dốc lòng noi theo vậy.

Việc cung kính tắm gội Tôn dung[20], đời đời sanh ra luôn được gặp Phật; nhân trưng bày hoa hương cúng dường, kiếp kiếp mãi an vui giàu có. Tự làm, dạy người, được phước vô lượng.

Từng thấy các nơi, vào ngày mùng 8 tháng 4[21], kẻ đạo người tục mang hình tượng Phật, an trí bên đường, tùy tiện tắm gội Tôn dung, không rõ nghi thức lau Tôn tượng, rồi để gió táp nắng nóng, thật chưa đúng với cách thức khi xưa vậy.

Phụ lục chữ Hán:

南海寄歸內法傳

翻經三藏沙門義淨撰

灌沐尊儀

詳夫修敬之本無越三尊，契想之因寧過四諦。然而諦理幽邃事隔麁心，灌洗聖儀實為通濟。大師雖滅形像尚存，翹心如在理應遵敬。或可香花每設，能生清淨之心；或可灌沐恒，為足蕩昏沈之業。以斯摽念，無表之益自收；勸獎餘人，有作之功兼利。冀希福者，宜存意焉。

但西國諸寺灌沐尊儀，每於禺中之時，授事便鳴健稚 (授事者，梵云羯磨陀那。陀那是授，羯磨是事。意道以眾雜事指授於人。舊云維那者，非也。維是唐語，意道綱維。那是梵音，略去羯磨陀字)，寺庭張施寶蓋，殿側羅列香瓶，取金銀銅石之像置以銅金木石槃，內令諸妓女奏其音樂，塗以磨香灌以香水(取栴檀沈水香木之輩，於礎石上以水磨使成泥，用塗像身，方持水灌)，以淨白疊而揩拭之，然後安置殿中布諸花綵。此乃寺眾之儀，令羯磨陀那作矣。然於房房之內自浴尊儀，日日皆為，要心無闕。但是草木之花咸將奉獻，無論冬夏芬馥恒然，市肆之間賣者亦眾。且如東夏，蓮華石竹則夏秋散彩，金荊桃杏乃春日敷榮，木槿石榴隨時代發，朱櫻素柰逐節揚葩。園觀蜀葵之流、山莊香草之類，必須持來布列，無宜遙指樹園，冬景片時或容闕乏。剪諸繒綵坌以名香，設在尊前斯實佳也。至於銅像無問小大，須細灰甎末揩拭光明，清水灌之澄華若鏡。大者月半月盡合眾共為，小者隨己所能每須洗沐，斯則所費雖少而福利尤多。其浴像之水，即舉以兩指瀝自頂上，斯謂吉祥之水，冀求勝利。奉獻殘花不合持嗅，棄水棄花不應履踐，可於淨處而傾置之。豈容白首終年，尊像曾不揩沐；紅花遍野，本自無心奉薦。而遂省嬾作，遙指池園即休；畏苦惰為，開堂普敬便罷。此則師資絕緒，遂使致敬無由。造泥制底及拓摸泥像，或印絹紙隨處供養，或積為聚以塼裹之即成佛塔，或置空野任其銷散，西方法俗莫不以此為業。又復凡造形像及以制底，金銀銅鐵泥漆甎石或聚沙雪。當作之時，中安二種舍利：一謂大師身骨、二謂緣起法頌。其頌曰。

「諸法從緣起，

如來說是因；

彼法因緣盡，

是大沙門說。」

要安此二，福乃弘多。由是經中廣為譬喻，歎其利益不可思議。若人造像如穬麥、制底如小棗，上置輪相竿若細針，殊因類七海而無窮，勝報遍四生而莫盡。其間委細具在別經，幸諸法師等時可務哉。洗敬尊容，生生值佛之業；花香致設，代代富樂之因。自作教人，得福無量。曾見有處四月八日，或道或俗持像路邊，灌濯隨宜不知揩拭，風飄日暴未稱其儀矣。

[1] Lời người dịch.Bộ Nam Hải Ký Qui Nội Pháp Truyện南海寄歸內法傳. Gọi gọi tắc là Nam Hải Ký Qui Truyện, Ký Qui Truyện, Ký Qui, chia thành 4 quyển, do Ngài Nghĩa Tịnh soạn vào đời Đường. Nội dung sách có 40 chương, nói rất rõ về tình hình phân chia giáo đoàn Phật giáo, và nếp sống các Tăng lữ đương thời… Ngài ghi lại tất cả phong tục tập quán vùng miền, cùng những gì thấy nghe trên suốt hành trình 20 năm vân du nơi miền Tây Trúc.Sách được soạn xong trong thời gian Ngài trở về nước, khi lưu trú tại nước Thi Lợi Phật Thệ, tọa lạc tại hướng đông của đảo Sumatra ngày nay. Kính Lễ bậc Đạo Sư ân đức lớn. Hôm nay:

Mờ sáng rừng thiền chưa dọi nắng, Sương đêm hoa dại ngát hương đài,

Ngọc lộ cỏ hoang bừng tia sáng, Thềm cũ rêu phong lá rơi đầy,

Gió thoảng cúi nhìn ao trong mát, Mây trời xa thẳm bức tranh thiêng,

Bóng trúc sân trần đời ngắn ngủi, Một thoáng nhân sinh giấc mộng dài,

Trông về viễn xứ miền tây trúc, Sáng ngời sử phật dệt vầng thơ,

Nguồn tâm chỉ thẳng về vô ngã, Niết bàn sanh tử bởi do ta.

Tiếng pháp âm xưa như còn vọng lại từ Thứu lãnh xa xăm, bốn chúng như vây quanh miền Giác thọ. Giáo pháp thậm thâm, lòng từ lan tỏa, ba cõi đều nhờ, sáu đường thoát khổ.

Thật là, dù trải thân như kiếp bụi vẫn chưa đền. Ánh nắng chiều chợt tắt chốn Câu Thi, trông di tích sao không ngăn dòng lệ đổ. Rừng Sa La lặng gió, dòng Bạt Đề im trôi. Tây Thiên lãng đãng mờ sương, Nam Diêm đượm nhuần diệu Pháp.

Một chút suy tư khi chuyển dịch[1], kính lễ bậc Hùng Giác chứng tri, ngưỡng mong hiện tiền Tăng già từ giám.

Trăm năm thế sự đời hư ảo

Một thoáng phù vân giấc mộng tàn

Lặng nghẹ chuông điểm mờ sương sớm

Lạc loài hoa dại gió thơm hương.

Nha Mân, ngày Phật Niết Bàn năm Ất Tỵ (2025).

[2] 義淨Nghĩa Tịnh, Gijō, 635-713: Vị cao Tăng dịch kinh nổi tiếng dưới thời nhà Đường, người huyện Trác (涿縣), Hà Bắc (河北), có thuyết cho là xuất thân vùng Tề Châu (齊州, Sơn Đông), họ là Trương (張), tự Văn Minh (文明). Ngài xuất gia từ lúc còn nhỏ, thiên tánh thông tuệ, đã từng đi tham vấn khắp các bậc danh đức, đọc qua các điển tịch. Năm lên 15 tuổi, sư rất ngưỡng mộ cuộc Tây du thỉnh kinh của Sư Pháp Hiển (法顯, 340?-?) và Huyền Trang (玄奘, 602-664). Đến năm 20 tuổi, sư thọ Cụ Túc giới. Vào năm thứ 2 (671) niên hiệu Hàm Hanh (咸亨), sư đi qua Quảng Châu (廣州), dọc theo đường biển, đến vùng Thất Lợi Phất Thệ (室利弗逝, tức Tô Môn Đáp Lạp Ba Lân Bàng [Palembang, 蘇門答臘巴鄰旁]) và cuối cùng đến được Ấn Độ. Tại đây sư đã chí thành triều bái và đảnh lễ các thánh địa Phật Giáo như Thứu Phong (鷲峰, tức Kỳ Xà Quật Sơn [s: Gṛdhrakūṭa, p: Gijjhakūṭa, 耆闍崛山]), Kê Túc Sơn (雞足山), Vườn Lộc Uyển (s: Mṛgadāva, p: Migadāya, 鹿苑), Kỳ Viên Tinh Xá (p: Jetavana Anāthapiṇḍikārāma, 祇園精舍), v.v… Sau đó, sư đến tu học tại Na Lan Đà Tự (s: Nālandā, 那爤陀寺) trong suốt 10 năm, rồi đi vân du qua hơn 30 tiểu quốc. Khi trở về nước, sư mang về Lạc Dương khoảng 400 bộ kinh luận bằng tiếng Phạn và 300 viên xá lợi; chính Võ Hậu đích thân ra tận Đông môn nghinh tiếp và hạ chiếu chỉ cho sư trụ trì Phật Thọ Ký Tự (佛授記寺). Từ đó trở đi, sư tham gia vào công tác trùng dịch Kinh Hoa Nghiêm (華嚴經), cùng các thư tịch về giới luật, Duy Thức, Mật Giáo, v.v… Kể từ năm thứ 2 (699) niên hiệu Thánh Lịch (聖曆) cho đến năm thứ 2 (711) niên hiệu Cảnh Vân (景雲), sư đã dịch được 56 bộ, 230 quyển, trong số đó thư tịch liên quan đến giới luật là nhiều nhất và những điển tịch hiện lưu truyền của Tỳ Nại Da thuộc Hữu Bộ phần lớn đều do sư phiên dịch cả. Sư cùng với Cưu Ma La Thập (s: Kumārajīva, 鳩摩羅什, 344-413), Huyền Trang (玄奘, 602-664), và Chơn Đế (s: Paramārtha, 眞諦, 499-569) được xem như là 4 nhà phiên dịch lớn. Ngoài việc phiên dịch, sư còn lấy giới luật dạy dỗ đồ chúng. Trước tác của sư có Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyện (南海寄歸內法傳) 4 quyển, Đại Đường Tây Vức Cầu Pháp Cao Tăng Truyện (大唐西域求法高僧傳) 2 quyển, v.v… Trong tác phẩm của sư có ghi lại những sinh hoạt của chư tăng, phong tục, tập quán, v.v., ở các nước mà sư đã từng đi qua, là tư liệu vô cùng quan trọng để chúng ta có thể biết được Ấn Độ đương thời như thế nào. Sư thị tịch vào tháng giêng năm thứ 2 niên hiệu Tiên Thiên (先天), hưởng thọ 79 tuổi. Tháp được dựng tại Long Môn (龍門), Lạc Dương (洛陽).

[3] Tứ Diệu Đế hay Tứ Thánh Đế, bao gồm: Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, Đạo Đế.

[4] 惛沈 Hôn trầm: S: styāna. Một trong Đại phiền não địa pháp ghi trong A-tì-đạt-ma Câu-xá luận. Là một trong 20 tuỳ phiền não trong giáo lí Duy thức. Là tâm hành trở nên mê muội và chìm đắm. Sự u sầu, u uất. (Theo từ điển Phật học Đạo Uyển).

[5] 尊儀Tôn nghi: Nghi dung Tôn quí. 尊貴之儀容

[6] 禺中Ngun trung: Gần giờ ngọ意思是将近午时. Có bản ghi nhầm là Nam trung男中.

[7] 授事Thọ sự: tiếng Phạn là Yết Ma Đà Na羯磨陀那, Đà Na là thọ, Yết Ma là sự. Ý nói đem các việc lặt vặt giao cho người. Xưa gọi Duy na維那 là sai vậy. Duy là tiếng nước Đại Đường, nghĩa là kỷ cương khuôn phép, Na là âm tiếng Phạn, lược bỏ chữ Yết Ma Đà. 授事者，梵云羯磨陀那。陀那是授，羯磨是事。意道以眾雜事指授於人。舊云維那者，非也。維是唐語，意道綱維。那是梵音，略去羯磨陀字)

[8]健稚: Kiền-trì, Kiền-trĩ, Kiền-để): khí cụ dùng để đánh báo giờ trong tự viện. Theo luật Ngũ Phần 18 và Đại Tỳ-kheo Tam Thiên Oai Nghi, q. hạ, khi bố-tát hoặc tụng kinh hoặc tập hội chúng tăng thọ trai v.v…đều có thể đánh kiền-chùy, giống như việc đánh bảng trong các tự viện ngày nay. Tiếng Phạn là ghanta, trong các kinh dịch có khác nhau, hoặc dịch là chuông, khánh, linh báu, mõ v.v.

[9] Lấy loại gỗ thơm Chiên Đàn, Trầm Thủy, nghiền ở trên đá, hòa với nước mà mài thành bột, rồi đem thoa lên thân tượng, kế đó lấy nước tắm gội Tôn tượng. 取栴檀沈水香木之輩。於礎石上。以水磨使成泥。用塗像身。方持水灌.

[10] 白㲲 (疊) Bạch chiên (điệp): Lụa trắng mịn.

[11] 澄華 Trừng hoa: Băng hoa sáng sạch明凈的冰花

[12] 開堂 Khai đường: Tiếng dùng trong Thiền lâm. Nguyên là nghi thức trong việc dịch kinh đời xưa. Hàng năm, đến ngày Thánh đản (sinh nhật của vua), viện Dịch kinh thường phải dâng một bộ kinh mới dịch lên để chúc thọ vua. Hai tháng trước đó, các quan nhóm họp để xem xét việc dịch kinh. Rồi trước ngày Thánh đản 1 tháng, các vị Dịch kinh sứ và quan nhuận văn lại nhóm họp để dâng bộ kinh ấy lên vua, gọi là Khai đường. Về sau, buổi tuyên thuyết đại pháp của vị Tân trụ trì trong lễ nhập tự cũng được gọi là Khai đường, đây là nghi thức quan trọng trong Thiền lâm. Trong lễ nhập tự, cũng có nghi thức cầu nguyện quốc thái dân an, Thánh hoàng muôn tuổi, cho nên cũng được gọi là Khai đường chúc thọ, Khai đường chúc thánh, Chúc quốc khai đường. Về nghi thức Khai đường thì trước hết cung thỉnh một vị tăng đức độ cao vời, kiến thức sâu rộng, giữ chức Bạch chùy sư, an tọa tại phía đông pháp tòa để giám sát việc khai đường. Các quan viên thì ngồi đối diện với pháp tòa. Kế đến nghinh thỉnh vị Trụ trì, sau khi trình công văn (những giấy tờ về việc bổ nhiệm Trụ trì) và tuyên nói pháp ngữ, vị Duy na đọc các lá sớ. Sau đó, vị Trụ trì đưa tay chỉ về phía pháp tòa, tuyên thuyết pháp ngữ, rồi thăng tòa niệm hương chúc mừng Thánh thọ. Khi Đế sư và các quan lần lượt niệm hương xong, Bạch chùy sư gõ một tiếng kiền chùy (cái kiểng) rồi nói (Vạn tục 113, 118 hạ): Chúng long tượng trong pháp hội, nên quán xét Đệ nhất nghĩa. Tiếp theo, vị Trụ trì nêu lên cương yếu của tông môn, cảm tạ các quan, chư sơn Thiền đức, Bạch chùy sư lại gõ chùy xướng rằng: Quán xét kĩ pháp của Pháp vương, pháp của Pháp vương là như thế. Sau cùng, vị Trụ trì dộng tích trượng xuống đất một tiếng, rồi bắt đầu vấn thoại (hỏi đáp giảng giải). Vấn đáp xong, kết thúc nghi thức Khai đường. Ngoài ra, Khai đường Hòa thượng là một vị Chấp sự quan trọng trong đàn truyền giới ở Trung quốc. Về các pháp tắc thụ giới, về các nghi lễ và quy củ sinh hoạt của giới tử, v.v… đều do Khai đường hòa thượng chỉ dạy. [X. Tổ đình sự uyển Q.8; điều Nhập viện khai đường chúc thọ, chương Trụ trì trong Bách trượng thanh qui Q. thượng; môn Tùng quĩ trong Thiền lâm tượng khí tiên].

[13] 普請 Phổ thỉnh: Cũng gọi Xuất pha. Mời tất cả mọi người. Trong Thiền lâm, khi làm các việc nặng nhọc thì mời tất cả đại chúng chung sức để thực hiện, gọi là Phổ thỉnh. Cứ theo Nhập đường cầu pháp tuần lễ hành kí quyển 2, chế độ Phổ thỉnh được thực hành ở khắp các tùng lâm vào đời Đường. Đến mùa thu hoạch nho táo, rau đậu, thì các bậc Thượng tọa trong Thiền viện cũng tham gia hái quả, nhặt lá; lúc nhà bếp hết củi thì chúng tăng đi lấy củi. Vì các Thiền viện thời xưa hầu hết đều làm ruộng, nên các việc cày cấy, hái chè… đều phải phổ thỉnh. Ngoài ra, việc xây dựng nhà cửa cũng gọi là Phổ thỉnh, vì phải cần nhiều người hợp lực tham gia. [X. Phổ thỉnh pháp trong Tăng đường thanh qui Q.3; Đại tống tăng sử lược Q.thượng; điều Phổ thỉnh trong Sắc tu Bách trượng thanh qui Q.6; điều Bách trượng Hoài hải trong Cảnh đức truyền đăng lục Q.7; điều Qui sơn Linh hựu Q.9; điều Hoàng bá hi vận Q.12 và điều Hoa nghiêm Hưu tĩnh Q.17; Bích nham lục tắc 5; Liên đăng hội yếu Q.4, 7; môn Tùng quỹ trong Thiền lâm tượng khí tiên].

[14] 制底 Chế để: Còn gọi là chi đề Sktcaitya, Pālicetya, có nghĩa là tích tụ, hay tụ tướng. Lúc trà tỳ đức Thế tôn, nơi đây đã từng tích tụ gỗ thơm rất nhiều, nên sau này nơi này trở thành linh tích. Ở đây còn có nghĩa là nơi tích tụ vô lượng phước đức của đức Thế tôn nên nơi đây đã dựng lên những linh miếu, tháp miếu v.v… nên gọi là chi đề, hay chế để.

[15] 緣起法頌 Duyên khởi Pháp tụng: Gọi tắt của Duyên khởi pháp chi kệ tụng. Cũng gọi Duyên khởi kệ. Tức là văn kệ nói về Khổ, Tập, Diệt trong bốn đế, là nghĩa căn bản của Phật giáo. Văn kệ bằng tiếng Phạm như sau: Ye dharmà-hetu prabhavàhetuô tewaô tathàgato hy avadat, tewaô ca yo nirodho evaô vàdì mahà-zramaịa#. Văn kệ bằng tiếngPàli: Ye dhammà hetu-ppabhavà tewaô hetuô tathàgato àha, tesaĩ ca yo nirodho evaô vàdì mahàsamaịo. Bản Hán dịch của bài kệ này trong các kinh luận có khác nhau, kinh Sơ phần thuyết quyển hạ (Đại 14, 768 trung), chép:Nhược pháp nhân duyên sinh Pháp diệc nhân duyên diệt Thị sinh diệt nhân duyên Phật đại sa môn thuyết. (Pháp từ nhân duyên sinh Cũng theo nhân duyên diệt Nhân duyên sinh diệt ấy Phật đại sa môn nói). Hữu bộ tì nại da Xuất gia sự quyển 2 (Đại 23, 1027 hạ), chép: Chư pháp tòng duyên khởi Như lai thuyết thị nhân Bỉ pháp nhân duyên tận Thị đại sa môn thuyết. (Các pháp từ duyên sinh Như lai nói là nhân Pháp ấy do duyên diệt Đại sa môn nói thế). Luận Đại trí độ quyển 11 (Đại 25, 136 hạ), chép: Chư pháp nhân duyên sinh Thị pháp thuyết nhân duyên Thị pháp nhân duyên tận Đại sư như thị thuyết (Nhân duyên sinh các pháp Pháp ấy là nhân duyên Nhân duyên hết pháp diệt Đại sư nói như vậy) Cứ theo Luật tạng đại phẩm (Pàli: Mahà-vagga) I.23 và luật Tứ phần quyển 33, thì bài kệ này do tỳ kheo Mã thắng (Phạm: Azvajit, Pàli: Assaji) nói cho ngài Xá lợi phất (khi còn tu theo ngoại đạo) nghe, nhờ đó, ngài Xá lợi phất chứng được quả Dự lưu, rồi cùng với ngài Mục kiền liên (bạn đồng tu) cùng về quy y theo Phật. Nếu bài kệ tụng này được viết trên tháp, hoặc để vào trong tháp hay trong tượng Phật, thì gọi là kệ Pháp thân xá lợi hay kệ Pháp thân. Ở cuối các kinh bản tiếng Phạn hiện còn hoặc bản dịch Tây tạng thường có ghi, rồi ở tòa ngồi hoặc trên hào quang sau lưng tượng Phật cũng khắc bài kệ này. [X. Trường trảo Phạm chí duyên trong kinh Soạn tập bách duyên Q.10; kinh Quá khứ hiện tại nhân quả Q.14; phẩm Đại đệ tử xuất gia trong Phật sở hành tán Q.4; phẩm Bảo chàng phần ma khổ trong kinh Đại phương đẳng đại tập Q.19; kinh Thánh ca ni phẫn nộ kim cương đồng tử bồ tát thành tựu nghi quĩ Q.thượng; luật Ngũ phần Q.16; luận Đại trí độ Q.18; Đại nhật kinh sớ Q.7; Quán mộc tôn nghi trong Nam hải kí qui nội pháp truyện Q.4].

[16]大沙門Đại sa môn: Phạm: Mahà-zramaịa, Pàli: Mahàsamaịa. Tiếng tôn xưng đức Phật. Phật là bậc sa môn vĩ đại nhất trong các sa môn, nên gọi là Đại sa môn. Ngoài ra, so với sa di hoặc người ngoại đạo xuất gia thì tỳ kheo cao cả hơn nên cũng gọi Đại sa môn. [X. luật Tứ phần Q.33]..

[17] 輪相 Luân Tướng: Cũng gọi Tướng luân, Thừa lộ bàn, Luân cái. Bộ phận kiến trúc hình cái lọng trên đỉnh tháp. Ở Nhật bản bộ phận này thường là 9 lớp nên gọi Cửu luân. Nam hải kí qui nội pháp truyện quyển 4 (Đại 54, 226 hạ) nói: Đáy phẳng nhỏ bằng quả táo, trên đặt luân tướng, ngọn nhỏ như cây kim. [X. Phiên dịch danh nghĩa tập Q.7]. (xt. Thừa Lộ Bàn) (一)指塔頂上之輪盤形建築。又作相輪、承露盤、輪蓋。在日本，相輪通常有九層，故又稱九輪。經律中又有金剎、露盤等名稱。南海寄歸內法傳卷四（大五四·二二六下）：「制底如小棗，上置輪相，竿若細針。」［翻譯名義集卷七］（參閱「承露盤」3254）

[18] 七海 Thất Hải: Bảy biển. Núi Tu di có 7 lớp núi vàng bao bọc, ở khoảng giữa các núi ấy có 8 lớp biển. Ngoài lớp biển nước mặn, thì 7 lớp biển còn lại đều chứa đầy nước 8 công đức, được gọi chung là Thất hải. THẤT HẮC SƠN Chỉ cho 7 ngọn Hắc sơn ở khoảng giữa từ phía bắc thành Tì xá ly, Trung Ấn độ, đến núi Hương túy (Phạm: Gandhamadana) thuộc dãy Hi mã lạp nhã ở Bắc Ấn Độ. Phẩm Diêm phù đề trong luận Lập thế a tì đàm quyển 1 ghi tên của 7 ngọn núi này như sau: Núi Tiểu hắc, núi Đại hắc, núi Đa li ngưu, núi Nhật quang, núi Ngân, núi Hương thủy và núi Kim biên. Nếu người lên đỉnh núi Kim biên, đứng xoay mặt hướng Bắc, trông về nơi xa thẳm thì chỉ thấy màu tối đen. Theo luận Câu xá quyển 11 thì các núi thuộc dãy Hi mã lạp nhã trên chóp núi thường có tuyết trắng bao phủ, cho nên gọi là Tuyết sơn. Còn các núi ở phía nam thì trên đỉnh không có tuyết phủ, thay vào đó là cây cối um tùm, rậm rạp, chỉ toàn một màu tối đen, cho nên gọi là Hắc sơn.

[19] 別經 Biệt kinh: Các kinh khác: Phật Thuyết Tạo Tượng Công Đức Kinh do Địa Bà Ha La dịch vào đời Đường, Phật Thuyết Đại Thừa Tạo Tượng Công Đức Kinh do Đề Vân Bát Nhã dịch vào đời Đường…

[20] 尊容 Tôn dung: Dáng vẻ tôn quý, chỉ cho hình tượng Phật, hình tượng Thần. 尊容是一个汉语词汇，意思是尊贵的容貌﹐特指佛像﹑神像

[21] Chỉ cho truyền Thống Phật Giáo Trung Quốc, cử hành hoạt động tắm Phật vào ngày mùng 8 tháng tư, là ngày Phật Thích Ca Mâu Ni giáng sanh.

******—————————————————–******

LỄ HÚY KỴ TỔ SƯ KHAI SƠN TỔ ĐÌNH HỘI PHƯỚC 2025

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 02 Apr 2025 11:59:41 +0000

Để nói lên tinh thần tri ân báo ân của người con Phật, cảm niệm ân đức sâu dày khai sơn tạo tự, hoằng pháp sinh lợi của vị tiền bối tổ sư.

Hằng năm vào ngày mùng 2,3 tháng 03 Âm lịch (tức là ngày 30,31/3/2025), bổn tự thành kính tưởng niệm Lễ húy nhật Tổ Sư thượng Liễu hạ Ngọc tự Phổ Minh hiệu Minh Ngọc Châu Hoàn – nguyên khai sơn Tổ Đình Chùa Hội Phước Nha Mân – Đồng Tháp, đồng thời Hiệp kỵ Giác Linh Chư tôn Hòa thượng trong môn phong. Sau đây là hình ảnh Lễ húy kỵ:

◊-◊—————————————————————————–◊-◊

RẰM THƯỢNG NGUYÊN- XUÂN ẤT TỴ

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 19 Feb 2025 13:39:52 +0000

Xuân về hoa nở trên phố

Nắng ban mai rạng sáng khắp nơi

Ta đi giữa dòng đời

Trần gian một cõi rong chơi đích người

CHƯƠNG TRÌNH MỪNG XUÂN ẤT TỴ 2025

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 22 Jan 2025 15:00:28 +0000

Một mùa xuân mới đang về trên khắp nẻo đường, con phố, đất trời như hòa cùng niềm vui khoác lên mình chiếc áo mới đầy màu sắc và tràn đầy năng lượng của sự hỷ lạc, an vui. Xuân về khắp nơi và cũng về với mái già lam Hội Phước.
* Kính mời quý Phật tử cùng xem qua và sắp xếp thời gian cùng tham gia chương trình mừng xuân Ất Tỵ tại Chùa Hội Phước
* Kính chúc quý Phật tử, quý đạo hữu gần xa năm mới vạn sự hanh thông, cát tường như ý, thân tâm an lạc!
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật !

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM GIÁP THÌN

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 22 Jan 2025 14:38:56 +0000

Để nói lên tinh thần tri ân báo ân của người con Phật và truyền thống trở về nguồn của dân tộc Việt. Hằng năm vào ngày 20 tháng Chạp, các chùa thuộc môn đình Chùa Hội Phước – Nha Mân – Đồng Tháp trở về chốn Tổ để cử hành Lễ Tảo tháp và Tống thánh. Vào những dịp cuối năm, chuẩn bị đón Tết nguyên đán, mọi người đều trở về quê hương và bao sái phần mộ tổ tiên, trang nghiêm điện thờ để chuẩn bị đón Tết. Trên tinh thần hiếu kính đó, Phật pháp bất ly thế gian pháp, đạo Phật chính là đạo hiếu, vì vậỵ mà có nghi thức tảo tháp trong truyền thống văn hoá Việt Nam. Lễ Tống Thánh (hay là Tiễn Chư Thiên) là cách nói của Đạo Phật để nhắc nhở mọi người biết đền ơn, đáp nghĩa đối với bốn trọng ân vào mỗi dịp cuối năm, bởi lẽ:

Chùa Hội Phước » Nghi Lễ

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM ẤT TỴ

LỄ VU LAN BÁO HIẾU NĂM ẤT TỴ

VU LAN BỒN HỘI

ƠN CHA NGHĨA MẸ

LỄ TẮM PHẬT.

TẮM GỘI TÔN NGHI.

LỄ HÚY KỴ TỔ SƯ KHAI SƠN TỔ ĐÌNH HỘI PHƯỚC 2025

RẰM THƯỢNG NGUYÊN- XUÂN ẤT TỴ

Xuân về hoa nở trên phố

Nắng ban mai rạng sáng khắp nơi

Ta đi giữa dòng đời

Trần gian một cõi rong chơi đích người

CHƯƠNG TRÌNH MỪNG XUÂN ẤT TỴ 2025

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM GIÁP THÌN

“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn,
Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”

Sau đây là hình ảnh của buổi lễ:

Chùa Hội Phước » Nghi Lễ

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM ẤT TỴ

LỄ VU LAN BÁO HIẾU NĂM ẤT TỴ

VU LAN BỒN HỘI

ƠN CHA NGHĨA MẸ

LỄ TẮM PHẬT.

TẮM GỘI TÔN NGHI.

LỄ HÚY KỴ TỔ SƯ KHAI SƠN TỔ ĐÌNH HỘI PHƯỚC 2025

RẰM THƯỢNG NGUYÊN- XUÂN ẤT TỴ

Xuân về hoa nở trên phố

Nắng ban mai rạng sáng khắp nơi

Ta đi giữa dòng đời

Trần gian một cõi rong chơi đích người

CHƯƠNG TRÌNH MỪNG XUÂN ẤT TỴ 2025

LỄ TỐNG THÁNH ĐƯA CHƯ THIÊN NĂM GIÁP THÌN

“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn, Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”

Sau đây là hình ảnh của buổi lễ:

“Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn,
Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”