Chùa Hội Phước » Nếp Sống Nhà Thiền

ƠN CHA NGHĨA MẸ

Anh Tuyet Duong — Wed, 27 Aug 2025 06:52:29 +0000

Thích Thiện Phước

Vu lan về là dịp để cho chúng ta nhớ lại bổn phận của một người con hiếu đạo, tìm cách đền đáp công ơn sanh thành của cha mẹ, noi gương hiếu hạnh của Tôn giả Đại Mục Kiền Liên và tiếp nối truyền thống cao đẹp, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.

Có những chiều thu nhặt lá vàng

Nghe lòng tràn ngập nỗi miên man

Chạnh nhớ ân sâu tình man mác

Ôi lòng mẹ đó cứ thênh thang.

Mùa thu buồn, khí thu lạnh, gió thu hiu hắt thì thầm như trao gởi cho nhau những kỷ niệm giữa hai miền sống chết. Phải chăng, mùa thu nhắc nhở chúng ta những ân tình chưa thoả, những mộng đời chưa tan, trong cái xoay vần của nhân duyên sanh diệt. Mùa thu về báo hiệu cho mùa Vu lan báo hiếu.

Không có bầu trời nào cao rộng bằng bầu trời nhân ái của cha. Không có đại dương nào sâu thẳm bằng đại dương tình thương của mẹ. Như cội cây, bám rễ sâu trong lòng đất; như dòng sông, được kết thành từ nguồn mạch thăm thẳm chốn rừng xanh.

Nếu nghĩa mẹ ví như dòng suối dịu mát, ngọt ngào; thì công cha cao lớn, bền chắc vĩnh cữu như núi Thái Sơn:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ Mẹ kính Cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Cứ mỗi độ thu về, lá vàng rơi lác đát, những áng mây cô đơn bay về chân trời vô định. Đó là lúc báo hiệu cho chúng ta biết mùa Vu lan đã về, lòng bồi hồi xao xuyến nghĩ đến mẹ cha.

Lên núi nhớ ơn cha, xuống biển thương tình mẹ, núi cao vòi vọi biển rộng mênh mông, hai vai con mang nặng từ vô lượng kiếp rồi, ơn cha và nghĩa mẹ lặn hụp luân hồi.

“Nhìn vào đêm tối mông lung,

Khát khao tìm lại hình dung mẹ hiền,

Một trời thương nhớ xây thành,

Mây buồn tóc rối giữa vành tang thương”

Từ lâu, hoa hồng không chỉ biểu tượng cho tình yêu đôi lứa, mà nó còn nói lên tình thương cao quí của cha mẹ. Thật vậy, trong giờ phút thiêng liêng nầy, chúng ta nên dành trọn những hình ảnh tốt đẹp. Một lòng thành kính hoài niệm về hai đấng sanh thành cao cả, người đã suốt cuộc đời thương yêu và che chở cho ta nên người. Hạnh phúc thay cho những ai còn cha mẹ, sẽ được cài lên ngực áo những đóa hoa hồng đỏ thắm, đượm sắc thiêng liêng cao cả, tượng trưng cho niềm hạnh phúc vô biên.

“Mẹ là cả một trời thương

Mẹ là cả một thiên đường trần gian

Tiếng ru mẹ ấm vô vàn

Nuôi con trong tiếng tơ đàn văn chương”

Vẫn biết sanh ký tử qui định luật ngàn thu ấy, nhưng vẫn không sao tránh khỏi, sự xúc động nghẹn ngào, khi nhìn thấy những đóa hoa trắng được cài lên áo cho những ai không còn cha mẹ, màu trắng tang thương, màu hoa buồn tủi, màu cô đơn da diết nhớ mẹ cha và còn đâu đó những vong linh của người đã khuất ở nơi nào bên kia thế giới xa xăm, có được thảnh thơi chăng hay bị đọa đày trong cảnh khổ.

“Chiều nay theo dấu Mục Kiền Liên

Ta muốn tìm ra bóng mẹ hiền.

Cánh nhạn tung trời theo biển gió.

Mùa thu mang nặng nỗi truân chuyên!”

Mùa Vu Lan đã đến.

Gió hiu hắt gieo vàng muôn cành lá

Trời âm u mây xám bóng chiều sương.

Niềm rung cảm dạt dào của người con sẽ trống vắng đơn côi nghe đau xót hơn, khi chợt nhận ra rằng mình không còn cha mẹ nữa. Như một ai đó đã bộc lộ.

“Mẹ ơi mùa Vu lan đã về rồi

Con được cài hoa hồng trắng đơn côi

Lòng con nghe đau xót thật nhiều

Vì con biết đời con không còn có mẹ”

Cầm đóa hoa trên tay cài lên ngực áo. Xin quí vị hãy quán tưởng rằng trong mỗi bông hoa đều có hình ảnh diệu hiền của mẹ, trong mỗi bông hoa đều có hình ảnh nghiêm nghị của cha, từng cánh hoa hồng là từng giọt nước mắt, từng giọt mồ hôi hôm sớm tần tảo của cha của mẹ, cha mẹ dù đã mất đi rồi nhưng người vẫn hiện hữu trong ta qua từng hơi thở từng nụ cười, qua dòng máu đỏ tươi đang chảy khắp toàn thân.

Một lần nữa xin hướng về cha về mẹ, bằng tất cả những gì tốt đẹp nhất, thiêng liêng nhất.

Mùa Vu Lan Báo Hiếu lại về trong hơi ấm nồng nàn của cha và mẹ. Mùa thu đã len lõi vào lòng nhân thế, thiêng liêng mầu nhiệm không cùng, gợi lên những cảm xúc về mẹ và cha, bậc đă tạo tác cho ta nên vóc nên h́ình, thênh thang bước đi trên con đường sự nghiệp và trao tặng cho đời bao trái ngọt hoa thơm.

Tiết Trung Nguyên, lặng ngắm những bóng y vàng trang nghiêm thanh thoát bên làn khói trầm quyện tỏa, nghe lời kinh Vu Lan chan chứa ân tình, hòa trong từng hồi chuông chiều u buồn, vang vọng đến những thế gian vô hình xa xăm, như thúc dục lòng người phải quì dưới Phật đài, đem hết lòng thành, cầu nguyện Tam Bảo gia hộ cho: cha mẹ còn sống bình an, cha mẹ quá vãng thoát khỏi cảnh u linh ảm đạm.

Vu Lan còn là dịp mọi người quay về nguồn cội, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc với những nụ cười nhân ái hiền hậu, ánh mắt thân thương, trái tim cảm thông hiểu biết. Vì lẽ tri ân báo ân, là hai đức tính cao thượng của con người.

Trong Hiếu kinh Đức Phật dạy: “Hạnh phúc thay hiếu kính cha, Hạnh phúc thay hiếu kính mẹ”.

Hiếu là chất liệu cho cuộc sống, là hương thơm cho đời, là hành trang vô giá và không thể thiếu vắng ở bất kỳ người nào. Hiếu phản ánh đời sống văn hóa tâm linh đạo đức của xã hội. Hiếu phân định nhân cách, tri thức của con người. Hiếu là chất liệu sống muôn thuở.

Tình thương của cha mẹ mênh mông như trời biển, mát ngọt như nguồn suối vi diệu, đã thấm vào lòng con kể từ khi mới cất tiếng khóc chào đời và con chỉ nhận biết khi ý thức được bổn phận làm người.

Kinh Tạp A Hàm Đức Phật dạy: “Này các Tỳ kheo! Nước mắt của các Thầy rơi trong vòng sanh tử rất nhiều, chứ không phải nuớc sông Hằng và bốn biển. Vì các Thầy đã từng bị mất cha mẹ, mất anh chị, thân thuộc, người quen”.

Tháng bảy Âm lịch, gắn liền với Vu lan: Vu lan nhắc nhở về sự hiện hữu của mình trong cuộc đời nầy. Vu lan đem đến ý niệm sâu sắc về gia đình. Vu lan nhắn nhủ chúng ta có cha có mẹ, không những cha mẹ trong hiện tại, mà cha mẹ trong nhiều đời. Vì không ai cô đơn cả, chúng ta luôn có một gia đình, có huyết thống Tổ tiên.

Từ mạch sống tâm linh của dân tộc, hằng năm vào tháng bảy Âm lịch, mọi người đều coi đây là khoảng thời gian tạo phước lành và báo ân sanh thành.

Trong khoảnh khắc mầu nhiệm thiêng liêng nầy, các bạn hãy cùng tôi, chắp đôi tay thành kính tri ân hướng về Tam bảo, hoài niệm về hai đấng sanh thành cao cả, mong sao cha mẹ hiện tại sống đời an vui tự tại, cha mẹ quá vãng nhiều đời, cửu huyền thất tổ được siêu thăng, cùng pháp giới chúng sanh sớm phát tâm lành chóng thành đạo quả.

◊-◊———————————————————◊-◊

LỄ TẮM PHẬT.

Anh Tuyet Duong — Thu, 08 May 2025 08:17:57 +0000

Thích Thiện Phước

I. DẪN NHẬP:

Khi mùa hạ sang, những cơn mưa đầu mùa rơi xuống, cây cối xanh tươi, trăm hoa đua nở. Lúc ấy, tất cả những người con Phật đều hân hoan đón mừng ngày Phật ra đời. Tuần lễ Phật đản từ ngày mùng 8-15 tháng 4 âm lịch, kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sanh. Vào ngày này thì có nghi thức tắm Phật rất long trọng.

II. NỘI DUNG:

Theo Quá Khứ Hiện Tại Nhân Quả Kinh chép: Hoàng hậu Ma Da nước Ca Tỳ La Vệ, bà đến lúc gần hạ sanh thái tử phải trở về quê mẹ theo phong tục Ấn Độ thời bấy giờ. Trên đường đi ngang qua vườn Lâm Tỳ Ni, bà cảm thấy cảnh vật lạ thường bèn xuống xe thưởng ngoạn thì lúc ấy thái tử Tất Đạt Đa đản sanh. Lúc Thái tử ra đời thì đi 7 bước xoay mặt về 4 hướng, mỗi bước chân mọc lên hoa sen, tay phải chỉ lên trời tay trái chỉ xuống đất nói: “Trên thế gian này chỉ có Ta là cao quý”. Lúc ấy chư Thiên rải hoa cúng dường, 9 rồng phun nước sạch tắm gội kim thân Thái tử. Về sau, nhà Phật căn cứ vào điển tích này, mỗi năm vào ngày Đức Phật đản sanh mùng 8 tháng 4 phải cử hành “Lễ Tắm Phật”.

Theo bộ Đại sự, khi Thái tử ra đời, hai dòng nước ấm và lạnh thơm dịu, trong lành từ trên không trung rưới xuống để tắm cho Thái tử. Tác phẩm Phật sở hành tán của ngài Mã Minh cũng ghi lại như trên.

Theo kinh Công Đức Tắm Phật: “Khi tắm tượng thì dùng nước nóng thơm, trong sạch rưới từ trên xuống, sau đó tiếp dùng nước tinh khiết để tắm lại. Sau khi tắm tượng xong, dùng khăn mềm, mịn và sạch lau khô tượng, xông các loại hương trầm thơm quanh tượng, rồi đặt tượng về vị trí cũ trong điện Phật”.

Nghi thức Tắm Phật đã có từ ngàn xưa, tại Ấn Độ, các tự viên thường để tượng Phật sơ sanh trong chùa, mỗi ngày tín đồ đến lễ Phật và lấy nước rưới lên thánh tượng sơ sanh… Đây là sự biểu trưng như tắm gội gột trừ trần lao cấu nhiễm nơi chính bản thân mình, thân để hiển bày tự tánh Phật.

Theo Bách Trượng Thanh Qui quyển 2, do Thiền sư Đức Huy trùng biên: “Đến ngày (8 tháng 4) Khố Ty thiết trí nghiêm túc hoa đình, an trí tượng Phật giáng sanh trong chậu đựng nước thơm, an bài 2 cái thìa nhỏ, tất cả các khí vật trưng bày cúng dường phải dời hết đến chỗ khác, để dễ bề tắm Phật. Ngay cả các Thánh tượng (Phật) khác, ngày nầy đều phải tắm luôn…”

Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư và Đại Việt Sử Lược, vào ngày mùng 8 tháng 4 năm 1072 (Nhâm tý), vua Lý Nhân Tông dự lễ tắm Phật…cứ mỗi tháng vào ngày rằm, mồng 1 và đặc biệt ngày mồng 8 tháng 4, nhà vua thường đến chùa Diên hựu để lễ Phật cầu phúc, thiết lập nghi thức tắm Phật. Văn bia tháp Sùng Thiện Diên Linh cũng có đề cập đến việc nhà vua tổ chức cầu an và thiết lập nghi thức tắm Phật vào các ngày mồng một và vào mùa xuân.Qua đó cho ta thấy lễ Phật đản và nghi thức Tắm Phật không chỉ đơn thuần giới hạn trong tín chúng Phật giáo, mà trở thành một lễ hội và nếp văn hóa sinh hoạt tín ngưỡng dân gian trong dân tộc Việt Nam ta.

Vào thời Đông Hán, Phật giáo mới truyền vào Trung Quốc, pháp hội Tắm Phật cũng theo đó mà truyền vào.

Đến thời Nam Bắc Triều, nghi thức này rất thịnh hành. Vào ngày Phật Đản chư Tăng dùng xe chở rước tượng Phật đi khắp các đường xá, để cho mọi người chiêm ngưỡng.

Đến thời đại nhà Tống, thì hình thức này không hoạt động được nữa, mà sửa đổi thành một nghi thức thật sự cử hành lễ Tắm Phật trong Tự viện. Nghi thức này lưu truyền đến ngày nay.

Nghi thức Tắm Phật khởi nguyên từ Ấn Độ, đây là một hoạt động Tôn Giáo cầu phước, diệt tội mà diễn biến thành.

Vào thời cổ Ấn Độ, Bà La Môn giáo ban đầu đã có một tư tưởng khiến cho tinh thần được thuần khiết. Đương thời, đã hình thành một phong tục tập quán tắm gội tự thân và tắm gội hình tượng. Nhân thế mà Phật giáo cũng tùy duyên theo tập tục này, do vì khí hậu Ấn Độ rất nóng, thông thường trong Tự viện mỗi ngày đều cử hành nghi thức Tắm Phật, chứ không phải chỉ tắm vào ngày Phật Đản, nghi thức này dần dần về sau biến đổi thành một năm tắm Phật một lần.

Liên quan đến ngày Phật Đản, trong Phật điển chép bất đồng, một thuyết là ngày mùng 8 tháng 2, một thuyết là ngày mùng 8 tháng 4, lại có một loại là mùng 8 tháng 12.

Theo lịch sử Trung Quốc chép: Vào thời Bắc Triều vào ngày mùng 8 tháng 4 tắm Phật. Từ thời Nam Triều đến Ngũ Đại đều tắm Phật ngày mùng 8 tháng 2. Về sau phát triển và biến đổi không dừng đến đời Tống Phương Bắc đổi lại là mùng 8 tháng 12. Phương Nam thì tắm Phật ngày mùng 8 tháng 4.

Đến đời Nguyên, Quyển 2, Báo Bổn chứng. Sắc Tu Bách Trượng Thanh Quy, trong Điều Phật Giáng Sinh có chép: Đối với nghi chế tắm Phật có quy định rõ ràng là: Chế định ngày đản sanh Phật Thích Ca Mâu Ni là mùng 8 tháng 4. Sau này tại hai miền Nam Bắc Trung Quốc thống nhất tắm Phật ngày mùng 8 tháng 4.

Nghi thức pháp hội Tắm Phật rất là long trọng, nội dung phong phú, hình thức thông thường là làm kiệu hoa (Hoa đình), trong đó tôn trí tượng Đức Phật đản sanh, tay phải chỉ lên trời tay trái chỉ xuống đất, lại có để một cái chậu đưng nước thơm, trước tượng để các món cúng dường.

Nước tắm Phật là dùng các loại hương quý hiếm nấu thành như: Chiên đàn, tử đàn, long não, trầm hương, đinh hương, Đa Ma La hương,… Ngày pháp hội Tắm Phật này, Tăng chúng cả chùa đều tập hợp tại đại điện, trụ trì niêm hương đảnh lễ cử hành nghi thức tắm Phật. Trụ trì cầm một cái gáo – vá nhỏ múc nước thơm tắm trên đảnh đầu tượng, đồng thời xướng bài kệ Tắm Phật:

我今灌沐诸如来

净智庄严功德海

五浊众生离尘垢

同证如来净法身

Ngã kim quán mộc chư Như Lai

Tịnh trí trang nghiêm công đức hải

Ngũ trược chúng sanh ly trần cấu

Đồng chứng Như Lai tịnh pháp thân.

Dịch nghĩa:

Con nay tắm gội Đức Như Lai

Trí sáng trang nghiêm biển công đức

Chúng sanh năm trược lìa trần cấu

Cùng chứng Như Lai tịnh pháp thân.

Tăng chúng và cư sĩ vừa đọc vừa y theo thứ lớp mà cầm vá múc nước tắm Phật. Sau đó lại dùng nước sạch để tắm gội. Sau khi tắm tượng Phật xong, Tăng chúng và cư sĩ đều lấy 1 ít nước tắm Phật rưới lên đảnh của mình với lòng hy vọng nhờ công đức tắm Phật mà khử trừ được sự nhơ bợn trong tâm, khiến thân mọi người được thanh tịnh, rửa sạch những phiền não vọng tâm, bỏ hẳn vọng chấp, độ thoát 7 đời cha mẹ và sớm lìa khỏi những oan gia nhiều kiếp, khiến chúng sanh 6 đường trong pháp giới lìa khỏi biển khổ, cùng chứng Pháp thân thanh tịnh của Như Lai, thành tựu quả Phật vô thượng Bồ đề.

Thật ra, Phật xưa nay vốn thanh tịnh, nhưng mượn hình thức tắm Phật để quán niệm rửa sạch những ô nhiễm ở trong thân tâm ta, khiến cho thân tâm mọi người được sạch sẽ, thành tựu vô thượng công đức.

III. KẾT LUẬN:

Trong lúc chúng ta tắm gội thân Phật, cũng chính là lúc tịnh hóa thân tâm của chính mình, nguyện ở nơi tự thân cũng được thanh tịnh giống như Phật, thân Phật chính là Pháp thân, Pháp thân Phật thanh tịnh chúng sanh cũng có đủ bản thể thanh tịnh ấy, bởi vì tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, bình đẳng với Phật không khác. Chỉ cần chúng sanh đem những trần cấu bất tịnh nhiễm ô rửa sạch, thì tự nhiên sẽ đạt đến Pháp thân thanh tịnh, tắm Phật đề tỉnh chúng ta mọi lúc phải giữ tâm thanh tịnh.

Nha Mân 14/4 Quý Mão – 2023.

&&******—————————————–******&&

TẮM GỘI TÔN NGHI.

Anh Tuyet Duong — Wed, 07 May 2025 03:52:18 +0000

Nguyên Tác: Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyện[1]

Sa Môn Nghĩa Tịnh[2] đời Đường soạn. Thích Thiện Phước dịch.

Nói đến nguồn cội của việc tôn kính, thì ngôi Tam bảo trên hết. Nguyên nhân để đạt đến khế ngộ, thì Tứ đế đứng đầu. Tuy nhiên, lý Tứ đế[3] rộng lớn sâu xa, người có tâm hời hợt không thể thấu đạt được. Cho nên, nghi tắm gội kim thân của Phật, thật là phương tiện cứu giúp muôn loài.

Đức Thế tôn tuy nhập diệt, nhưng hình tượng vẫn còn hiện diện, lòng ngưỡng mộ còn hoài, theo lý nên tôn kính. Nếu có ai, luôn luôn dâng cúng hương hoa, thì phát sanh lòng thanh tịnh, hoặc có người thường thường tắm gội Thánh dung, cũng đủ để rửa sạch nghiệp hôn trầm[4].

Lấy đây mà buộc niệm, tuy không nêu bày, nhưng lại càng thu nhiếp. Khuyên khen người làm, tự mình ra sức, thảy đều được lợi. Mong được phước lành, giữ gìn ý niệm.

Tuy nhiên, việc tắm gội Tôn nghi[5], của các chùa ở Tây vực, thường cử hành vào giờ ngọ[6], người thọ sự授事[7] bèn đánh kiền chùy[8].

Trước sân chùa mở trương lộng báu, bên điện đường bày đầy bình hương. Thỉnh lấy Tôn tượng bằng chất liệu: vàng, bạc, đồng, đá, rồi dùng cái bàn bằng: đá, gỗ, vàng, đồng mà thượng lên, bên trong chùa thì sắp xếp các ca nữ trỗi âm nhạc du dương.

Dùng bột thơm nước hương, mà thoa tắm kim thân Đức Phật[9].

Tiếp theo, dùng tấm lụa trắng[10] lau Tôn tượng. Sau cùng phụng thỉnh Tôn tượng an trí trong điện Phật, rải các loại hoa đủ màu để cúng dường. Đây chính là nghi thức ở trong các chùa, sai Yết Ma đà Na thực hiện.

Thế nhưng, ở trong mỗi phòng, chỉ cần có hoa của các loài thảo mộc, đều đem phụng hiến, không luận là mùa đông hay hạ hương vẫn thơm lừng. Lúc này, người bán hương hoa ở trong chợ cũng rất đông.

Hơn nữa, ở nước Đông Hạ:

Loài hoa sen, thạch trúc, vào mùa hạ mùa thu mới tươi tốt.

Cây kim kinh, đào hạnh, đúng vào tiết mùa xuân mới sum xuê.

Cây mộc cận, thạch lựu, tùy thời mà phát triển.

Cây châu anh, tố nại, theo thời mà tươi tốt.

Loài hoa thục quỳ ở trong vườn nhà.

Loài hương thảo thì ở chốn núi rừng.

Cần phải đem đến sắp đặt dâng cúng, không nên chỉ để xa xa ở nơi vườn cây.

Khi gặp cảnh đông tàn, thiếu kém hoa tươi, thì cắt các loải lụa màu, dùng để đựng hương quý, rồi đem dâng cúng trước Tôn nghi, như thế cũng rất tốt rồi vậy.

Nếu là tượng bằng đồng, không luận là lớn hay nhỏ, cần phải dùng tro và bột gạch lau chùi cho bóng sáng. Sau đó, dùng nước sạch mà rửa lại, thì sẽ sáng lòa[11] như gương soi.

Chùa lớn thì một tháng, nửa tháng nhóm họp đại chúng cùng làm. Chùa nhỏ thì tùy theo khả năng mình, mà thường cử hành nghi thức tắm gội Tôn dung. Việc này đơn giản không hao tốn, nhưng phước lợi thật nhiều.

Nước tắm Tôn tượng xong, liền dùng hai ngón tay sạch, chấm vào nước rồi tự để trên đảnh đầu mình, đây gọi là nước kiết tường, nhằm mong cầu được lợi ích thù thắng.

Dâng hoa cúng dường dù khi hoa tàn, cũng không nên cầm ngửi. Khi đổ nước, bỏ hoa, không nên dẫm đạp, phải ở chỗ sạch mà nghiêng đổ.

Qua đó cho ta thấy, đâu có chuyện, đến bạc đầu trọn kiếp, mà Tôn tượng không từng đem lau rửa. Hoa hồng nở khắp đồng nội, vốn tự vô tâm kính dâng.

Phàm làm đệ tử Phật vậy mà biếng nhác, biết làm cho xong chuyện, chỉ để xa xa bên hồ, vườn cây mà thôi, đừng nên sợ khổ nhọc.

Khi Khai đường[12] phổ thỉnh[13], bèn bỏ phép tắc này, thầy trò không truyền nhau nối tiếp, đến nỗi khiến cho lòng chí kính không do đâu mà phát sanh.

Tạo nên tháp đất[14], cho đến đắp tô thành tượng đất, hoặc in trên giấy lụa, tùy nơi mà cúng dường, có khi chất gạch thành hình tròn rồi để Tôn tượng bên trong, liền thành tháp Phật.

Có khi để ở đồng trống, tùy duyên tiêu tán, đạo tục ở Tây Vực, đều làm việc này.

Lại nữa, khi tạo hình tượng Phật và Tháp, bằng: vàng, bạc, đồng, sắt, bùn, nhựa, ngói, gạch, cho đến nhóm cát, tuyết… Ngay trong khi làm, bên trong Tháp để hai loại Xá Lợi:

Một là thân cốt của Phật.

Hai là duyên khởi Pháp tụng[15].

Làm bài tụng rằng:

諸法從緣起，

如來說是因；

彼法因緣盡，

是大沙門說。

Phiên âm:

Chư pháp tòng duyên khởi,
Như Lai thuyết thị nhân;
Bỉ pháp nhân duyên tận,
Thị đại Sa môn[16] thuyết.

Tạm dịch:

Các pháp từ duyên khởi

Như Lai nói nhân ấy

Pháp kia nhân duyên diệt

Là đại Sa môn nói.

Quan trọng là tôn trí hai Xá lợi này, phước báu vô biên.

Do đó, trong kinh có nói thí dụ rất rộng, nếu như có ai khen ngợi, thì được lợi ích không thể nghĩ bàn.

Nếu có ai tạo tượng nhiều như lúa mè, làm Chế Để (Tháp) nhỏ như trái táo, bên trên đảnh tháp để luân tướng[17], chừng bằng cây sào tre, hoặc như mũi kim. Do nhân duyên tốt đẹp này, công đức thù thắng, như bảy biển[18] lớn, không thể cùng tận, phước báu vô lượng, rộng khắp bốn loài, thật chẳng nói hết.

Ngoài ra, nói rất rõ trong các Kinh điển khác[19]. Thật trông mong chư vị Pháp sư, dốc lòng noi theo vậy.

Việc cung kính tắm gội Tôn dung[20], đời đời sanh ra luôn được gặp Phật; nhân trưng bày hoa hương cúng dường, kiếp kiếp mãi an vui giàu có. Tự làm, dạy người, được phước vô lượng.

Từng thấy các nơi, vào ngày mùng 8 tháng 4[21], kẻ đạo người tục mang hình tượng Phật, an trí bên đường, tùy tiện tắm gội Tôn dung, không rõ nghi thức lau Tôn tượng, rồi để gió táp nắng nóng, thật chưa đúng với cách thức khi xưa vậy.

Phụ lục chữ Hán:

南海寄歸內法傳

翻經三藏沙門義淨撰

灌沐尊儀

詳夫修敬之本無越三尊，契想之因寧過四諦。然而諦理幽邃事隔麁心，灌洗聖儀實為通濟。大師雖滅形像尚存，翹心如在理應遵敬。或可香花每設，能生清淨之心；或可灌沐恒，為足蕩昏沈之業。以斯摽念，無表之益自收；勸獎餘人，有作之功兼利。冀希福者，宜存意焉。

但西國諸寺灌沐尊儀，每於禺中之時，授事便鳴健稚 (授事者，梵云羯磨陀那。陀那是授，羯磨是事。意道以眾雜事指授於人。舊云維那者，非也。維是唐語，意道綱維。那是梵音，略去羯磨陀字)，寺庭張施寶蓋，殿側羅列香瓶，取金銀銅石之像置以銅金木石槃，內令諸妓女奏其音樂，塗以磨香灌以香水(取栴檀沈水香木之輩，於礎石上以水磨使成泥，用塗像身，方持水灌)，以淨白疊而揩拭之，然後安置殿中布諸花綵。此乃寺眾之儀，令羯磨陀那作矣。然於房房之內自浴尊儀，日日皆為，要心無闕。但是草木之花咸將奉獻，無論冬夏芬馥恒然，市肆之間賣者亦眾。且如東夏，蓮華石竹則夏秋散彩，金荊桃杏乃春日敷榮，木槿石榴隨時代發，朱櫻素柰逐節揚葩。園觀蜀葵之流、山莊香草之類，必須持來布列，無宜遙指樹園，冬景片時或容闕乏。剪諸繒綵坌以名香，設在尊前斯實佳也。至於銅像無問小大，須細灰甎末揩拭光明，清水灌之澄華若鏡。大者月半月盡合眾共為，小者隨己所能每須洗沐，斯則所費雖少而福利尤多。其浴像之水，即舉以兩指瀝自頂上，斯謂吉祥之水，冀求勝利。奉獻殘花不合持嗅，棄水棄花不應履踐，可於淨處而傾置之。豈容白首終年，尊像曾不揩沐；紅花遍野，本自無心奉薦。而遂省嬾作，遙指池園即休；畏苦惰為，開堂普敬便罷。此則師資絕緒，遂使致敬無由。造泥制底及拓摸泥像，或印絹紙隨處供養，或積為聚以塼裹之即成佛塔，或置空野任其銷散，西方法俗莫不以此為業。又復凡造形像及以制底，金銀銅鐵泥漆甎石或聚沙雪。當作之時，中安二種舍利：一謂大師身骨、二謂緣起法頌。其頌曰。

「諸法從緣起，

如來說是因；

彼法因緣盡，

是大沙門說。」

要安此二，福乃弘多。由是經中廣為譬喻，歎其利益不可思議。若人造像如穬麥、制底如小棗，上置輪相竿若細針，殊因類七海而無窮，勝報遍四生而莫盡。其間委細具在別經，幸諸法師等時可務哉。洗敬尊容，生生值佛之業；花香致設，代代富樂之因。自作教人，得福無量。曾見有處四月八日，或道或俗持像路邊，灌濯隨宜不知揩拭，風飄日暴未稱其儀矣。

[1] Lời người dịch.Bộ Nam Hải Ký Qui Nội Pháp Truyện南海寄歸內法傳. Gọi gọi tắc là Nam Hải Ký Qui Truyện, Ký Qui Truyện, Ký Qui, chia thành 4 quyển, do Ngài Nghĩa Tịnh soạn vào đời Đường. Nội dung sách có 40 chương, nói rất rõ về tình hình phân chia giáo đoàn Phật giáo, và nếp sống các Tăng lữ đương thời… Ngài ghi lại tất cả phong tục tập quán vùng miền, cùng những gì thấy nghe trên suốt hành trình 20 năm vân du nơi miền Tây Trúc.Sách được soạn xong trong thời gian Ngài trở về nước, khi lưu trú tại nước Thi Lợi Phật Thệ, tọa lạc tại hướng đông của đảo Sumatra ngày nay. Kính Lễ bậc Đạo Sư ân đức lớn. Hôm nay:

Mờ sáng rừng thiền chưa dọi nắng, Sương đêm hoa dại ngát hương đài,

Ngọc lộ cỏ hoang bừng tia sáng, Thềm cũ rêu phong lá rơi đầy,

Gió thoảng cúi nhìn ao trong mát, Mây trời xa thẳm bức tranh thiêng,

Bóng trúc sân trần đời ngắn ngủi, Một thoáng nhân sinh giấc mộng dài,

Trông về viễn xứ miền tây trúc, Sáng ngời sử phật dệt vầng thơ,

Nguồn tâm chỉ thẳng về vô ngã, Niết bàn sanh tử bởi do ta.

Tiếng pháp âm xưa như còn vọng lại từ Thứu lãnh xa xăm, bốn chúng như vây quanh miền Giác thọ. Giáo pháp thậm thâm, lòng từ lan tỏa, ba cõi đều nhờ, sáu đường thoát khổ.

Thật là, dù trải thân như kiếp bụi vẫn chưa đền. Ánh nắng chiều chợt tắt chốn Câu Thi, trông di tích sao không ngăn dòng lệ đổ. Rừng Sa La lặng gió, dòng Bạt Đề im trôi. Tây Thiên lãng đãng mờ sương, Nam Diêm đượm nhuần diệu Pháp.

Một chút suy tư khi chuyển dịch[1], kính lễ bậc Hùng Giác chứng tri, ngưỡng mong hiện tiền Tăng già từ giám.

Trăm năm thế sự đời hư ảo

Một thoáng phù vân giấc mộng tàn

Lặng nghẹ chuông điểm mờ sương sớm

Lạc loài hoa dại gió thơm hương.

Nha Mân, ngày Phật Niết Bàn năm Ất Tỵ (2025).

[2] 義淨Nghĩa Tịnh, Gijō, 635-713: Vị cao Tăng dịch kinh nổi tiếng dưới thời nhà Đường, người huyện Trác (涿縣), Hà Bắc (河北), có thuyết cho là xuất thân vùng Tề Châu (齊州, Sơn Đông), họ là Trương (張), tự Văn Minh (文明). Ngài xuất gia từ lúc còn nhỏ, thiên tánh thông tuệ, đã từng đi tham vấn khắp các bậc danh đức, đọc qua các điển tịch. Năm lên 15 tuổi, sư rất ngưỡng mộ cuộc Tây du thỉnh kinh của Sư Pháp Hiển (法顯, 340?-?) và Huyền Trang (玄奘, 602-664). Đến năm 20 tuổi, sư thọ Cụ Túc giới. Vào năm thứ 2 (671) niên hiệu Hàm Hanh (咸亨), sư đi qua Quảng Châu (廣州), dọc theo đường biển, đến vùng Thất Lợi Phất Thệ (室利弗逝, tức Tô Môn Đáp Lạp Ba Lân Bàng [Palembang, 蘇門答臘巴鄰旁]) và cuối cùng đến được Ấn Độ. Tại đây sư đã chí thành triều bái và đảnh lễ các thánh địa Phật Giáo như Thứu Phong (鷲峰, tức Kỳ Xà Quật Sơn [s: Gṛdhrakūṭa, p: Gijjhakūṭa, 耆闍崛山]), Kê Túc Sơn (雞足山), Vườn Lộc Uyển (s: Mṛgadāva, p: Migadāya, 鹿苑), Kỳ Viên Tinh Xá (p: Jetavana Anāthapiṇḍikārāma, 祇園精舍), v.v… Sau đó, sư đến tu học tại Na Lan Đà Tự (s: Nālandā, 那爤陀寺) trong suốt 10 năm, rồi đi vân du qua hơn 30 tiểu quốc. Khi trở về nước, sư mang về Lạc Dương khoảng 400 bộ kinh luận bằng tiếng Phạn và 300 viên xá lợi; chính Võ Hậu đích thân ra tận Đông môn nghinh tiếp và hạ chiếu chỉ cho sư trụ trì Phật Thọ Ký Tự (佛授記寺). Từ đó trở đi, sư tham gia vào công tác trùng dịch Kinh Hoa Nghiêm (華嚴經), cùng các thư tịch về giới luật, Duy Thức, Mật Giáo, v.v… Kể từ năm thứ 2 (699) niên hiệu Thánh Lịch (聖曆) cho đến năm thứ 2 (711) niên hiệu Cảnh Vân (景雲), sư đã dịch được 56 bộ, 230 quyển, trong số đó thư tịch liên quan đến giới luật là nhiều nhất và những điển tịch hiện lưu truyền của Tỳ Nại Da thuộc Hữu Bộ phần lớn đều do sư phiên dịch cả. Sư cùng với Cưu Ma La Thập (s: Kumārajīva, 鳩摩羅什, 344-413), Huyền Trang (玄奘, 602-664), và Chơn Đế (s: Paramārtha, 眞諦, 499-569) được xem như là 4 nhà phiên dịch lớn. Ngoài việc phiên dịch, sư còn lấy giới luật dạy dỗ đồ chúng. Trước tác của sư có Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyện (南海寄歸內法傳) 4 quyển, Đại Đường Tây Vức Cầu Pháp Cao Tăng Truyện (大唐西域求法高僧傳) 2 quyển, v.v… Trong tác phẩm của sư có ghi lại những sinh hoạt của chư tăng, phong tục, tập quán, v.v., ở các nước mà sư đã từng đi qua, là tư liệu vô cùng quan trọng để chúng ta có thể biết được Ấn Độ đương thời như thế nào. Sư thị tịch vào tháng giêng năm thứ 2 niên hiệu Tiên Thiên (先天), hưởng thọ 79 tuổi. Tháp được dựng tại Long Môn (龍門), Lạc Dương (洛陽).

[3] Tứ Diệu Đế hay Tứ Thánh Đế, bao gồm: Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, Đạo Đế.

[4] 惛沈 Hôn trầm: S: styāna. Một trong Đại phiền não địa pháp ghi trong A-tì-đạt-ma Câu-xá luận. Là một trong 20 tuỳ phiền não trong giáo lí Duy thức. Là tâm hành trở nên mê muội và chìm đắm. Sự u sầu, u uất. (Theo từ điển Phật học Đạo Uyển).

[5] 尊儀Tôn nghi: Nghi dung Tôn quí. 尊貴之儀容

[6] 禺中Ngun trung: Gần giờ ngọ意思是将近午时. Có bản ghi nhầm là Nam trung男中.

[7] 授事Thọ sự: tiếng Phạn là Yết Ma Đà Na羯磨陀那, Đà Na là thọ, Yết Ma là sự. Ý nói đem các việc lặt vặt giao cho người. Xưa gọi Duy na維那 là sai vậy. Duy là tiếng nước Đại Đường, nghĩa là kỷ cương khuôn phép, Na là âm tiếng Phạn, lược bỏ chữ Yết Ma Đà. 授事者，梵云羯磨陀那。陀那是授，羯磨是事。意道以眾雜事指授於人。舊云維那者，非也。維是唐語，意道綱維。那是梵音，略去羯磨陀字)

[8]健稚: Kiền-trì, Kiền-trĩ, Kiền-để): khí cụ dùng để đánh báo giờ trong tự viện. Theo luật Ngũ Phần 18 và Đại Tỳ-kheo Tam Thiên Oai Nghi, q. hạ, khi bố-tát hoặc tụng kinh hoặc tập hội chúng tăng thọ trai v.v…đều có thể đánh kiền-chùy, giống như việc đánh bảng trong các tự viện ngày nay. Tiếng Phạn là ghanta, trong các kinh dịch có khác nhau, hoặc dịch là chuông, khánh, linh báu, mõ v.v.

[9] Lấy loại gỗ thơm Chiên Đàn, Trầm Thủy, nghiền ở trên đá, hòa với nước mà mài thành bột, rồi đem thoa lên thân tượng, kế đó lấy nước tắm gội Tôn tượng. 取栴檀沈水香木之輩。於礎石上。以水磨使成泥。用塗像身。方持水灌.

[10] 白㲲 (疊) Bạch chiên (điệp): Lụa trắng mịn.

[11] 澄華 Trừng hoa: Băng hoa sáng sạch明凈的冰花

[12] 開堂 Khai đường: Tiếng dùng trong Thiền lâm. Nguyên là nghi thức trong việc dịch kinh đời xưa. Hàng năm, đến ngày Thánh đản (sinh nhật của vua), viện Dịch kinh thường phải dâng một bộ kinh mới dịch lên để chúc thọ vua. Hai tháng trước đó, các quan nhóm họp để xem xét việc dịch kinh. Rồi trước ngày Thánh đản 1 tháng, các vị Dịch kinh sứ và quan nhuận văn lại nhóm họp để dâng bộ kinh ấy lên vua, gọi là Khai đường. Về sau, buổi tuyên thuyết đại pháp của vị Tân trụ trì trong lễ nhập tự cũng được gọi là Khai đường, đây là nghi thức quan trọng trong Thiền lâm. Trong lễ nhập tự, cũng có nghi thức cầu nguyện quốc thái dân an, Thánh hoàng muôn tuổi, cho nên cũng được gọi là Khai đường chúc thọ, Khai đường chúc thánh, Chúc quốc khai đường. Về nghi thức Khai đường thì trước hết cung thỉnh một vị tăng đức độ cao vời, kiến thức sâu rộng, giữ chức Bạch chùy sư, an tọa tại phía đông pháp tòa để giám sát việc khai đường. Các quan viên thì ngồi đối diện với pháp tòa. Kế đến nghinh thỉnh vị Trụ trì, sau khi trình công văn (những giấy tờ về việc bổ nhiệm Trụ trì) và tuyên nói pháp ngữ, vị Duy na đọc các lá sớ. Sau đó, vị Trụ trì đưa tay chỉ về phía pháp tòa, tuyên thuyết pháp ngữ, rồi thăng tòa niệm hương chúc mừng Thánh thọ. Khi Đế sư và các quan lần lượt niệm hương xong, Bạch chùy sư gõ một tiếng kiền chùy (cái kiểng) rồi nói (Vạn tục 113, 118 hạ): Chúng long tượng trong pháp hội, nên quán xét Đệ nhất nghĩa. Tiếp theo, vị Trụ trì nêu lên cương yếu của tông môn, cảm tạ các quan, chư sơn Thiền đức, Bạch chùy sư lại gõ chùy xướng rằng: Quán xét kĩ pháp của Pháp vương, pháp của Pháp vương là như thế. Sau cùng, vị Trụ trì dộng tích trượng xuống đất một tiếng, rồi bắt đầu vấn thoại (hỏi đáp giảng giải). Vấn đáp xong, kết thúc nghi thức Khai đường. Ngoài ra, Khai đường Hòa thượng là một vị Chấp sự quan trọng trong đàn truyền giới ở Trung quốc. Về các pháp tắc thụ giới, về các nghi lễ và quy củ sinh hoạt của giới tử, v.v… đều do Khai đường hòa thượng chỉ dạy. [X. Tổ đình sự uyển Q.8; điều Nhập viện khai đường chúc thọ, chương Trụ trì trong Bách trượng thanh qui Q. thượng; môn Tùng quĩ trong Thiền lâm tượng khí tiên].

[13] 普請 Phổ thỉnh: Cũng gọi Xuất pha. Mời tất cả mọi người. Trong Thiền lâm, khi làm các việc nặng nhọc thì mời tất cả đại chúng chung sức để thực hiện, gọi là Phổ thỉnh. Cứ theo Nhập đường cầu pháp tuần lễ hành kí quyển 2, chế độ Phổ thỉnh được thực hành ở khắp các tùng lâm vào đời Đường. Đến mùa thu hoạch nho táo, rau đậu, thì các bậc Thượng tọa trong Thiền viện cũng tham gia hái quả, nhặt lá; lúc nhà bếp hết củi thì chúng tăng đi lấy củi. Vì các Thiền viện thời xưa hầu hết đều làm ruộng, nên các việc cày cấy, hái chè… đều phải phổ thỉnh. Ngoài ra, việc xây dựng nhà cửa cũng gọi là Phổ thỉnh, vì phải cần nhiều người hợp lực tham gia. [X. Phổ thỉnh pháp trong Tăng đường thanh qui Q.3; Đại tống tăng sử lược Q.thượng; điều Phổ thỉnh trong Sắc tu Bách trượng thanh qui Q.6; điều Bách trượng Hoài hải trong Cảnh đức truyền đăng lục Q.7; điều Qui sơn Linh hựu Q.9; điều Hoàng bá hi vận Q.12 và điều Hoa nghiêm Hưu tĩnh Q.17; Bích nham lục tắc 5; Liên đăng hội yếu Q.4, 7; môn Tùng quỹ trong Thiền lâm tượng khí tiên].

[14] 制底 Chế để: Còn gọi là chi đề Sktcaitya, Pālicetya, có nghĩa là tích tụ, hay tụ tướng. Lúc trà tỳ đức Thế tôn, nơi đây đã từng tích tụ gỗ thơm rất nhiều, nên sau này nơi này trở thành linh tích. Ở đây còn có nghĩa là nơi tích tụ vô lượng phước đức của đức Thế tôn nên nơi đây đã dựng lên những linh miếu, tháp miếu v.v… nên gọi là chi đề, hay chế để.

[15] 緣起法頌 Duyên khởi Pháp tụng: Gọi tắt của Duyên khởi pháp chi kệ tụng. Cũng gọi Duyên khởi kệ. Tức là văn kệ nói về Khổ, Tập, Diệt trong bốn đế, là nghĩa căn bản của Phật giáo. Văn kệ bằng tiếng Phạm như sau: Ye dharmà-hetu prabhavàhetuô tewaô tathàgato hy avadat, tewaô ca yo nirodho evaô vàdì mahà-zramaịa#. Văn kệ bằng tiếngPàli: Ye dhammà hetu-ppabhavà tewaô hetuô tathàgato àha, tesaĩ ca yo nirodho evaô vàdì mahàsamaịo. Bản Hán dịch của bài kệ này trong các kinh luận có khác nhau, kinh Sơ phần thuyết quyển hạ (Đại 14, 768 trung), chép:Nhược pháp nhân duyên sinh Pháp diệc nhân duyên diệt Thị sinh diệt nhân duyên Phật đại sa môn thuyết. (Pháp từ nhân duyên sinh Cũng theo nhân duyên diệt Nhân duyên sinh diệt ấy Phật đại sa môn nói). Hữu bộ tì nại da Xuất gia sự quyển 2 (Đại 23, 1027 hạ), chép: Chư pháp tòng duyên khởi Như lai thuyết thị nhân Bỉ pháp nhân duyên tận Thị đại sa môn thuyết. (Các pháp từ duyên sinh Như lai nói là nhân Pháp ấy do duyên diệt Đại sa môn nói thế). Luận Đại trí độ quyển 11 (Đại 25, 136 hạ), chép: Chư pháp nhân duyên sinh Thị pháp thuyết nhân duyên Thị pháp nhân duyên tận Đại sư như thị thuyết (Nhân duyên sinh các pháp Pháp ấy là nhân duyên Nhân duyên hết pháp diệt Đại sư nói như vậy) Cứ theo Luật tạng đại phẩm (Pàli: Mahà-vagga) I.23 và luật Tứ phần quyển 33, thì bài kệ này do tỳ kheo Mã thắng (Phạm: Azvajit, Pàli: Assaji) nói cho ngài Xá lợi phất (khi còn tu theo ngoại đạo) nghe, nhờ đó, ngài Xá lợi phất chứng được quả Dự lưu, rồi cùng với ngài Mục kiền liên (bạn đồng tu) cùng về quy y theo Phật. Nếu bài kệ tụng này được viết trên tháp, hoặc để vào trong tháp hay trong tượng Phật, thì gọi là kệ Pháp thân xá lợi hay kệ Pháp thân. Ở cuối các kinh bản tiếng Phạn hiện còn hoặc bản dịch Tây tạng thường có ghi, rồi ở tòa ngồi hoặc trên hào quang sau lưng tượng Phật cũng khắc bài kệ này. [X. Trường trảo Phạm chí duyên trong kinh Soạn tập bách duyên Q.10; kinh Quá khứ hiện tại nhân quả Q.14; phẩm Đại đệ tử xuất gia trong Phật sở hành tán Q.4; phẩm Bảo chàng phần ma khổ trong kinh Đại phương đẳng đại tập Q.19; kinh Thánh ca ni phẫn nộ kim cương đồng tử bồ tát thành tựu nghi quĩ Q.thượng; luật Ngũ phần Q.16; luận Đại trí độ Q.18; Đại nhật kinh sớ Q.7; Quán mộc tôn nghi trong Nam hải kí qui nội pháp truyện Q.4].

[16]大沙門Đại sa môn: Phạm: Mahà-zramaịa, Pàli: Mahàsamaịa. Tiếng tôn xưng đức Phật. Phật là bậc sa môn vĩ đại nhất trong các sa môn, nên gọi là Đại sa môn. Ngoài ra, so với sa di hoặc người ngoại đạo xuất gia thì tỳ kheo cao cả hơn nên cũng gọi Đại sa môn. [X. luật Tứ phần Q.33]..

[17] 輪相 Luân Tướng: Cũng gọi Tướng luân, Thừa lộ bàn, Luân cái. Bộ phận kiến trúc hình cái lọng trên đỉnh tháp. Ở Nhật bản bộ phận này thường là 9 lớp nên gọi Cửu luân. Nam hải kí qui nội pháp truyện quyển 4 (Đại 54, 226 hạ) nói: Đáy phẳng nhỏ bằng quả táo, trên đặt luân tướng, ngọn nhỏ như cây kim. [X. Phiên dịch danh nghĩa tập Q.7]. (xt. Thừa Lộ Bàn) (一)指塔頂上之輪盤形建築。又作相輪、承露盤、輪蓋。在日本，相輪通常有九層，故又稱九輪。經律中又有金剎、露盤等名稱。南海寄歸內法傳卷四（大五四·二二六下）：「制底如小棗，上置輪相，竿若細針。」［翻譯名義集卷七］（參閱「承露盤」3254）

[18] 七海 Thất Hải: Bảy biển. Núi Tu di có 7 lớp núi vàng bao bọc, ở khoảng giữa các núi ấy có 8 lớp biển. Ngoài lớp biển nước mặn, thì 7 lớp biển còn lại đều chứa đầy nước 8 công đức, được gọi chung là Thất hải. THẤT HẮC SƠN Chỉ cho 7 ngọn Hắc sơn ở khoảng giữa từ phía bắc thành Tì xá ly, Trung Ấn độ, đến núi Hương túy (Phạm: Gandhamadana) thuộc dãy Hi mã lạp nhã ở Bắc Ấn Độ. Phẩm Diêm phù đề trong luận Lập thế a tì đàm quyển 1 ghi tên của 7 ngọn núi này như sau: Núi Tiểu hắc, núi Đại hắc, núi Đa li ngưu, núi Nhật quang, núi Ngân, núi Hương thủy và núi Kim biên. Nếu người lên đỉnh núi Kim biên, đứng xoay mặt hướng Bắc, trông về nơi xa thẳm thì chỉ thấy màu tối đen. Theo luận Câu xá quyển 11 thì các núi thuộc dãy Hi mã lạp nhã trên chóp núi thường có tuyết trắng bao phủ, cho nên gọi là Tuyết sơn. Còn các núi ở phía nam thì trên đỉnh không có tuyết phủ, thay vào đó là cây cối um tùm, rậm rạp, chỉ toàn một màu tối đen, cho nên gọi là Hắc sơn.

[19] 別經 Biệt kinh: Các kinh khác: Phật Thuyết Tạo Tượng Công Đức Kinh do Địa Bà Ha La dịch vào đời Đường, Phật Thuyết Đại Thừa Tạo Tượng Công Đức Kinh do Đề Vân Bát Nhã dịch vào đời Đường…

[20] 尊容 Tôn dung: Dáng vẻ tôn quý, chỉ cho hình tượng Phật, hình tượng Thần. 尊容是一个汉语词汇，意思是尊贵的容貌﹐特指佛像﹑神像

[21] Chỉ cho truyền Thống Phật Giáo Trung Quốc, cử hành hoạt động tắm Phật vào ngày mùng 8 tháng tư, là ngày Phật Thích Ca Mâu Ni giáng sanh.

******—————————————————–******

CHÚNG ĐỆ TỬ PHẬT

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 17 Jan 2024 12:29:24 +0000

Thích Thiện Phước

Nghi Lễ trong truyền thống văn hóa Việt Nam có địa vị rất quan trọng, cách xưng hô qua lại giữa người và người trong xã hội có sự nghiên cứu rõ ràng, nói năng nhã nhặn văn chương cử chỉ có lễ, không chỉ là một sự tiêu biểu quan trọng trong một xã hội văn minh, mà cũng thể hiện một người có tố chất và văn hóa tu dưỡng.

Phật giáo góp phần quan trọng để hình thành truyền thống văn hóa dân tộc. Cách xưng hô trong Phật giáo là một lịch sử văn hóa hiện tượng, đến nay vẫn luôn luôn âm thầm ảnh hưởng đến mọi người.

Nói rõ ràng hơn, hàm nghĩa chuẩn xác của cách xưng hô trong Phật giáo có lợi ích đối với chúng ta, từ việc nhận thức sâu sắc về Phật giáo cho đến vận dụng lễ nghi ngôn ngữ. Trong Phật giáo thường thấy cách xưng gọi chánh quy đó là: Bảy chúng đệ tử thọ trì giới luật Phật: Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Sa Di, Sa Di Ni, Thức Xoa Ma Na, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di. Năm chúng trước là thuộc về hàng xuất gia, còn 2 chúng sau là chúng tại gia, đây là những chúng quan trọng để hình thành nên giáo đoàn trong Phật giáo.

- Tỳ Kheo: Còn gọi là Bí Sô, dịch âm từ tiếng Phạn, dịch ý là khất sĩ, phá ác, bố ma.

Theo quyển 3, Đại Trí Độ Luận chép: Tỳ Kheo có 3 loại ý nghĩa:

1/ Phá ác: Tức là Tỳ Kheo, thông qua việc tu ba học Giới Định Tuệ, thì phá được tham sân si phiền não…

2/ Bố ma: Chính là do Tỳ Kheo tinh tấn tu hành thì diệt trừ được những tạp niệm tà vọng, và các sự quấy nhiễu từ bên ngoài.

3/ Khất sĩ: Tỳ Kheo do vì chấm dứt hết các ngoại duyên, nhằm để thanh tịnh tu hành, nên xin thức ăn từ tín đồ, nhằm để duy trì sắc thân tu hành để thành tựu đạo nghiệp.

Tỳ Kheo là chỉ cho phái nam xuất gia đã thọ 250 giới. Tạng Truyền Phật giáo gọi Tỳ Kheo là Cách Tát.

- Tỳ Kheo Ni: Còn gọi là Bí Sô Ni, đây là dịch âm từ tiếng Phạn, dịch ý là Khất Sĩ Nữ, Trừ Nữ, Huân Nữ, chỉ cho phái nữ xuất gia thọ giới cụ túc xong. Theo Luật Tứ Phần: Tỳ Kheo Ni có 348 giới. Di Mẫu của Phật tức Ma Ha Ba Xà Ba Đề (Đại Ái Đạo), là vị Tỳ Kheo Ni xuất gia thọ giới đầu tiên. Theo quyển 1, Tỳ Kheo Ni Truyện: “Vào năm Kiến Hưng (313 – 317) đời Tây Tấn, Ni Tịnh Kiểm theo xuất gia thọ 10 giới với Sa môn Trí Sơn người ở Tây Vực. Đến tháng 2 năm Thăng Bình Nguyên Niên (357), thỉnh Đàm Ma Yết Đa lập giới đàn, Tỳ Kheo Ni Tịnh Kiểm,… cả thảy ba người cùng thọ cụ túc giới trên đàn, đây là khởi thỉ của việc thọ Tỳ Kheo Ni giới ở Trung Quốc”. Tạng Truyền Phật giáo gọi Tỳ Kheo Ni là Cách Tát Mã.

- Sa Di: Gọi đủ là Thất La Ma Noa Lạc Ca, Thất La Mạc Ni La, dịch ý là cầu tịch, tức từ, cần sách, chính là ngăn ác hành từ, tìm cầu sự vắng lặng, chỉ cho người mới xuất gia thế độ, thọ qua 10 giới Sa Di:

1/ Không sát.

2/ Không dâm.

3/ Không trộm.

4/ Không nói dối.

5/ Không uống rượu.

6/ Không ngồi giường cao rộng lớn.

7/ Không đeo tràng hoa.

8/ Không ca múa hát xướng.

9/ Không giữ vàng bạc bảo vật.

10/ Không ăn phi thời.

Đây là thuộc về người nam xuất gia chưa thọ giới cụ túc. Trong Tăng đoàn Phật giáo, La Hầu La là Sa Di đầu tiên. Tạng Truyền Phật giáo gọi Sa Di là Cách Sách.

- Sa Di Ni: Gọi đủ là Thất La Ma Noa Lý Ca dịch ý là Cần Sách Nữ, tứ từ nữ, chỉ cho người mới xuất gia thế độ thọ 10 giới, đây là thuộc về phái nữ xuất gia chưa thọ cụ túc giới, về giới phẩm đã thọ giống như Sa Di. Tạng Truyền Phật giáo gọi Sa Di Ni là Cách Sách Mã.

- Thức Xoa Ma Na: Lại gọi là Thức Xoa Ma Na Ni, Thức Xoa Ma Ni, dịch ý là Học giới nữ, Chánh học nữ, Học pháp nữ, chỉ cho Ni chúng học Pháp để chuẩn bị thọ giới cụ túc. Tức là người nữ xuất gia sau khi thọ giới Sa Di, lại còn phải trải qua giai đoạn 2 năm thọ Thức Xoa Ma Na, trong thời gian này, cần phải tu học bốn giới căn bản và 6 phép, tức là học tập tất cả giới hạnh Tỳ Kheo Ni. Đồng thời cũng nghiệm biết có mang thai hay không, khi đủ 20 tuổi mới được thọ giới Tỳ Kheo Ni. Bốn giới căn bổn là giới mà bên Ni xuất gia thọ trì, loại giới luật này là giới trung gian giữa Sa Di Ni và Tỳ Kheo Ni. Sau khi trải qua 2 năm thọ giới này xong thì có tư cách của vị Tỳ Kheo Ni. Tạng Truyền Phật giáo gọi Thức Xoa Ma Na là Cách La Mã.

- Ưu Bà Tắc: Còn gọi là Ô Ba Sách Ca, Ưu Ba Sa Ca, Y Bồ Tắc, dịch ý là Cận sự nam, Tín sĩ, Tín nam, Thanh tín sĩ, chỉ cho những người tại gia nương gần phụng thờ Phật pháp, quy y tam bảo, đây thuộc về người cư sĩ nam thọ 5 giới, cũng chính là người đệ tử Phật ở tại gia hành trì Phật pháp.

Theo quyển 32, Phật Bổn Hạnh Tập Kinh chép: “Đức Phật sau khi thành đạo, Ngài đến rừng cây Sai Lê Ni Ca ngồi kết già, có Đề Vị, 3 vị từ phương bắc nước Thiên Trúc đến đem mật ong và cơm cúng dường đức Phật, rồi Phật cho thọ nhị quy y (Phật, Pháp) vì bấy giờ Tăng đoàn chưa xuất hiện, đây là những vị Ưu Bà Tắc đầu tiên”.

Ngoài ra, theo quyển 3, Ưu Bà Tắc Giới Kinh chép: “Nếu thọ ba pháp quy y và giữ 1 giới thì gọi là 1 phần Ưu Bà Tắc, thọ 2 giới là ít phần Ưu Bà Tắc, thọ trì 3 giới, 4 giới thì gọi là thọ nhiều phần Ưu Bà Tắc, thọ trì 5 giới thì gọi là mãn phần Ưu Bà Tắc”. Tạng Truyền Phật giáo gọi Ưu Bà Tắc là Cách Nhiếp.

- Ưu Bà Di: Còn gọi là Ưu Bà Tư Hà, Ưu Bà Tư, Ưu Bà Tứ Ca, dịch là Thanh tín nữ, Cận thiện nữ, Cận sự nữ, Cận tức nữ, là chỉ người tại gia tín ngưỡng Phật pháp, thọ trì 5 giới thực hành các pháp lành, là người đệ tử nữ ở tại gia tu hành theo Phật pháp, ở thế tục gọi là Cư sĩ nữ. Tạng Truyền Phật giáo gọi Ưu Ba Di là Cách Nhiếp Mã.

Trong 2 chúng tại gia Phật giáo, được thọ 3 pháp quy y và 5 giới, 8 quan trai giới, Bồ tát giới,… có bổn phận tu học, hộ trì, cúng dường tam bảo, hoằng dương Phật Pháp

Trong suốt 45 năm thuyết pháp, Đức Thế Tôn đã hóa độ vô số đệ tử, trong đó có tại gia và xuất gia. Bậc xuất gia thì lo tu dưỡng tinh thần, chuyên tâm vào việc hoằng pháp lợi sanh, để cho Phật pháp phổ biến khắp nhơn gian. Còn người tại gia thì ngoài việc tu tập ra còn phải có bổn phận với gia đình xã hội, tạo điều kiện vật chất để hộ trì ba ngôi cao quý. Nếu nơi nào có đầy đủ hai chúng tại gia và xuất gia như thế thì Phật pháp thịnh hành.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

ĐỨC TƯỚNG TĂNG NI

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 17 Jan 2024 12:20:23 +0000

Thích Thiện Phước

Người muốn phát tâm vào cửa Phật, đầu tiên là cạo tóc, chỉ có cạo tóc mới gọi là người xuất gia, đệ tử Phật, căn cứ theo lời Phật dạy, cạo tóc, đắp y, thọ giới đó là điều kiện tất yếu để thành tư cách của Tăng.

Nhân thế mới nói, cạo tóc đắp y là hình tướng xuất gia của hàng đệ tử Phật, cạo tóc đắp y là để diệt trừ kiêu mạn, và để khác biệt với hình tướng xuất gia của ngoại đạo, cũng là nghi thức của ba đời chư Phật.

Quyển 2, Kinh Nhân Quả chép: Bấy giờ Thái tử bèn dùng kiếm bén cạo bỏ râu tóc, liền phát nguyện rằng: “Hôm nay cạo bỏ râu tóc, nguyện đoạn tất cả những tập khí phiền não”. Cũng chính là nói, sau khi Thế Tôn rời khỏi cung vua, tự mình cạo bỏ râu tóc, quyết chí đoạn trừ tất cả phiền não, tu hành Phật đạo.

Quyển 49, Trí Độ Luận chép: “Cạo đầu đắp y, cầm bát khất thực đây là pháp phá trừ kiêu mạn, nhân vì đầu tóc mỗi ngày phải chảy chuốc rất phiền toái.”

Người xưa có làm bài thơ rằng: “Ba ngàn sợi phiền não, tóc bạc ba ngàn trượng, duyên sầu như thế. Cắt không đứt, chảy thì lại rối”. Nhân đây mà nói, sau khi xuất gia thế độ bặt dứt hết các duyên trần, cũng chính là cạo bỏ sự phiền phức bởi tóc này.

Trong Phật giáo cho rằng đầu tóc là một sự biểu tượng cho sự phiền não của con người, cạo bỏ đi râu tóc, chính là cạo bỏ phiền não, tiêu trừ những tập khí cũ, bỏ đi tâm kiêu mạn giãi đãi.

Ngoài ra, lúc Phật giáo Ấn Độ hưng khởi, cạo bỏ đi râu tóc cũng để cho phân biệt với các giáo phái khác, mục đích Tăng nhơn cạo tóc đắp y có ba điểm chủ yếu:

1/ Đoạn trừ phiền não.

2/ Xả bỏ sự trang sức đẹp, tâm kiêu mạn tự cao, thực hành hạnh chơn thật, người người sinh hoạt bình đẳng.

3/ Vì để khác với thế tục.

Nhân thế mà Phật giáo quy định, Tăng nhơn không luận là nam hay nữ từ khi xuất gia phải đem đầu tóc cạo sạch, còn sau khi xuất gia mỗi nữa tháng phải cạo một lần, thời gian dài nhất là không được trãi qua hai tháng, độ dài của tóc không nên để dài hơn hai lóng tay.

Cạo tóc đó là hình thức ban đầu để vào đạo, chính hình thức này giúp cho hành giả ngày đêm tinh tấn tu tập. Đây là một trợ duyên lớn để giúp chúng ta quán chiếu và giữ gìn oai nghi khi đi đứng ngồi nằm. Tuy nhiên, cần phải cố gắng đoạn trừ phiền não để giải thoát.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

OAI NGHI NHÀ PHẬT

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 17 Jan 2024 12:11:34 +0000

Thích Thiện Phước

Oai nghi là tác phong của một người có tu dưỡng, đặc biệt nhất là người xuất gia không thể thiếu. Vì đây là đại biểu cho một tập thể, nét đẹp xuất thế. Phải có dáng dấp như voi chúa, như Tỳ kheo Mã Thắng. Sau đây chúng ta tìm hiểu về những chi tiết để tạo nên vẻ đẹp ấy.

Trong nhà Phật thì tất cả mọi cử chỉ đi đứng ngồi nằm, nói năng đều phải đúng như pháp. Nhà Phật lưu truyền rộng rãi 4 oai nghi, bao quát cả 4 phương diện.

Đi, ý nói người tu tập, trong cử chỉ bước đi, tâm không hướng theo ngoại cảnh, không có vội vàng, luôn ở trong chánh niệm để thành tựu tam muội, đúng như pháp mà đi.

Đứng, ý nói người tu tập, không đứng phi thời, giả như có đứng thì phải đúng chỗ, thường nhớ nghĩ việc cúng dường Tam bảo, khen ngợi kinh pháp, rộng vì người giải nói, tư duy nghĩa kinh, như pháp mà đứng.

Ngồi, ý nói người tu tập, kết già ngồi yên, xem xét thật tướng, bặt dứt hết các sự lo nghĩ, vắng lặng rỗng rang, oai nghi đoan chánh, như pháp mà ngồi.

Nằm, ý nói người tu tập, không nằm phi thời vì để điều nhiếp thân tâm, giả như nằm thì nghiêng hông bên phải, không quên chánh niệm, tâm không mờ tối, như pháp mà nằm.

Người xuất gia ngoại trừ 4 oai nghi nói trên thì trong sinh hoạt hằng ngày có rất nhiều khuôn phép, ý nói trong mỗi cử chỉ động niệm điều hợp với oai nghi.

Việc tụng niệm những bài kệ này nhằm thể hiện tinh thần đại thừa Phật giáo, cầu nguyện cứu độ chúng sanh trong mọi thời khắc.

Sự nghiệp của người học Phật là để giải thoát, có tâm cung kính thì thành tựu được nhân cách đạo đức. Nếu oai nghi chưa am tường, mà có thể tự tu tự đắc, thâm nhập Phật đạo, thì thật hiếm thấy. Do vậy, trong đời sống hằng ngày, chúng ta cần phải giữ gìn chánh niệm, thực tập oai nghi trong mọi thời khắc.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

LỄ NGHI CĂN BẢN KHI VÀO TỰ VIỆN

Nguyễn Ngọc Phú — Wed, 10 Jan 2024 13:35:41 +0000

Thích Thiện Phước

Người Việt Nam ta có thói quen vào các ngày: rằm, mùng một, ngày vía, tết nguyên đán…Dù không phải là Phật tử, đôi khi cũng tìm đến chùa lễ bái chư Phật, Bồ tát, Thánh hiền, phát nguyện tu nhân tích đức, gieo duyên lành vào thửa ruộng Tam Bao

Với tấm lòng hướng thiện ấy, sẽ xua tan đi bao nỗi âu lo, nhẹ nhàng thanh thản, trở về với thực tại sống với chính mình. Tuy nhiên, khi bước vào chốn thoát tục ấy, cần phải có những nghi dung lễ kính.

Chùa là nơi thanh tịnh trang nghiêm, nơi ấy dành cho những ai muốn tịnh hóa tâm hồn, sống đời giải thoát giữa cõi đời nhiều phiền lụy này. Vì thế đối với tín chúng khi bước vào chùa tham quan lễ bái, nên chú ý những lễ nghi sau:

1/ Bước vào cổng chùa:

Khi bước vào cổng chùa phải thể hiện phong cách của người học Phật, xưng hô đối với người xuất gia cho đúng cách.

2/ Bước vào điện Phật:

Khi bước vào điện Phật, không nên lớn tiếng nói cười, đùa giỡn, bàn luận việc đời. hút thuốc, ăn uống, khạc nhỗ…

3/ Dâng hương cúng Phật:

Hương tiêu biểu cho giới định chơn hương, đốt hương chính là để cảnh tỉnh chúng ta phải tu hành giới định, biểu đạt sự tôn kính Phật.

4/ Vào chùa phục sức cần phải sạch sẽ lịch sự trang nghiêm:

Chùa là nơi trang nghiêm thanh tịnh, cho nên cần phải phục sức cho sạch sẽ kín đáo để không mất sự trang trọng.

5/ Những pháp khí trong nhà chùa không nên tự tiện đánh gõ.

Nhân vì các loại pháp khí trên dùng để sử dụng trong các Pháp sự, báo giờ, tất cả những thời khóa trong chùa đều do pháp khí báo hiệu. Cho nên không nên tự ý sử dụng.

6/ Bảo vệ những vật chất trong tự viện.

Sử dụng những phẩm vật trong tự viện phải biết tiết chế quý tiếc, không nên lãng phí.

Nhìn chung, phong cách của người Phật tử đi chùa thể hiện một nếp sống cao đẹp, đang hướng về nẻo thiện, một cảnh giới tâm linh mầu nhiệm, là một điểm tựa của tinh thần, để tìm lại khoảng lặng yên trong tâm hồn mà mình đã từng bị lãng quên.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

Lễ Thánh đản Phật A Di Đà.

Anh Tuyet Duong — Sun, 24 Dec 2023 14:00:16 +0000

Thích Thiện Phước

Phật A Di Đà còn gọi là Phật Vô Lượng Thọ, Phật Vô Lượng Quang,…

Theo Bổn Kinh của Ngài Cưu Ma La Thập dịch, vị Phật nầy có ánh sáng vô lượng, thọ mạng vô lượng cho nên gọi là A Di Đà Phật.

Theo bản “Phật Di Đà Và Xưng Tán Tịnh Độ Phật Nhiếp Thọ Kinh” bằng tiếng Phạn chép: Vị Phật nầy thọ mạng vô số, ánh sáng vô biên, cho nên gọi là Vô Lượng Thọ Phật, Vô Lượng Quang Phật, là giáo chủ thế giới cực lạc ở Tây phương, hay tiếp rước người niệm Phật vãng sanh Tây phương Tịnh Độ, cho nên gọi là Tiếp Dẫn Phật.

Thế giới của Phật A Di Đà, theo Kinh Vô Lượng Thọ, Quyển Thượng chép: Tiền kiếp của Phật A Di Đà là một vị quốc vương, đương thời có một vị Phật ra đời là Thế Tự Tại Vương, nhà vua thường đi nghe Phật Thế Tự Tại Vương thuyết pháp, trong lòng vô cùng hoan hỉ, nhân thế mà phát tâm đạo vô thượng, xả bỏ ngôi vua, xin Phật Thế Tự Tại Vương xuất gia, tên là Pháp Tạng, Ngài tinh cần tu học giới định tuệ, không chỉ để tìm cầu giải thoát cho bản thân lại còn muốn cho chúng sanh đang chịu khổ mau ra khỏi biển khổ sanh tử. Do đó Ngài đối trước Phật Thế Tự Tại Vương phát ra 48 lời đại nguyện. Trong lời nguyện 18 chép: “Nếu khi con thành Phật, chúng sanh ở mười phương, dốc lòng tin tưởng, muốn sanh về nước con, cho đến trong cùng 10 niệm, nếu không được vãng sanh thì không thành chánh giác”. Vì Ngài đã phát ra lời nguyện như thế cho nên siêng năng tu hành chứng thành Phật đạo, làm giáo chủ cõi nước cực lạc ở Tây phương.

Thế giới Tây phương cực lạc của Phật A Di Đà được trang nghiêm rất đẹp đẽ, đất đai bằng phẳng, vàng ròng lót đất, cung điện đền đài, lầu gác đều do vàng bạc lưu ly, thủy tinh, san hô, hổ phách, xa cừ, mã não, bảy món báu làm thành, vàng ngọc chói lọi nhiều màu sắc, có nước tám công đức chảy quanh, trong ao đầy dẫy hoa sen bảy báu, hương thơm tỏ ra ngào ngạt, xung quanh có nhiều lớp lan can, lưới báu, hàng cây, muôn vật phóng hào quang, ngày đêm sáng chói kỳ diệu không gì sánh, gió thổi các hàng cây báu dao động phát ra âm thanh vi diệu giống như là có vô số nhạc khí cùng được tấu lên, cõi nầy khí hậu ấm áp, không khí trong lành không nhiễm ô, chúng sanh trí huệ siêu phàm, tướng mạo đoan trang, thân thể kiện khang, không có sanh già bệnh chết, ăn uống áo cơm tùy ý, nghĩ là liền có, tất cả tự nhiên đầy đủ, chúng sanh bình đẳng, không có sang hèn cao thấp. Cũng không có địa ngục ngạ quỉ súc sanh, chúng sanh ở thế giới nầy không có phiền não khổ đau, chỉ có an vui vô hạn. Phật A Di Đà ở đây giảng nói Phật pháp vô thượng, đồng thời cũng tiếp dẫn chúng sanh vãng sanh về Tịnh độ.

Bổn nguyện của Phật A Di Đà là mong đợi tiếp rước chúng sanh về cõi Tây phương cực lạc. Chúng sanh chỉ cần tín, nguyện, hạnh đầy đủ thì liền được vãng sanh về cõi Tây phương cực lạc thế giới.

Tín là tin tưởng, nhân vì tín là cội nguồn của mọi công đức, nuôi lớn các căn lành, không chỉ tin Phật A Di Đà mà còn phải tin Phật Pháp Tăng Tam bảo.

Nguyện là mong muốn, lý tưởng, cùng chính là tâm trì niệm danh hiệu Phật A Di Đà, như trong Kinh A Di Đà chép: Nắm lấy danh hiệu hoặc một ngày, hai ngày, ba ngày, bốn ngày, năm ngày, sáu ngày, bảy ngày, nhất tâm bất loạn thì người ấy đến giờ lâm chung Phật A Di Đà cùng các thánh chúng hiện ngay trước mặt, tâm không điên đảo, liền được vãng sanh về cõi nước Phật A Di Đà. Đó chính là nói: Chỉ cần chúng sanh dốc lòng thành niệm Phật niệm niệm nối nhau, nhất tâm bất loạn, trong lúc mạng chung Phật A Di Đà đến ngay trước mặt tiếp rước, nương vào nguyện lực của Phật A Di Đà mà vãng sanh về thế giới cực lạc. Có 3 cách để niệm Phật:

1/ Trì danh niệm Phật là miệng xưng danh hiệu Phật A Di Đà, niệm tụng không thôi.

2/ Quán tưởng niệm Phật, chính là tĩnh tọa nhập định, chuyên tâm nhớ nghĩ tướng mạo của Phật ở nơi Tịnh Độ trang nghiêm.

3/ Thật tướng niệm Phật, chính là quán tưởng pháp thân, chẳng có chẳng không, trung đạo thật tướng.

Trong đó, xưng danh niệm Phật rất dễ thực hành, thành công rất cao, cho nên lưu hành rộng rãi, pháp môn niệm Phật là pháp môn phương tiện, rất dễ thực hành, được lưu hành rộng rãi, tín chúng tôn sùng.

Tín ngưỡng Phật A Di Đà đã lưu truyền vào Việt Nam, Trung Quốc rất sớm, do đó mà có một Tông phái gọi là Tịnh Độ chuyên tin pháp môn cầu vãng sanh về thế giới Tịnh Độ của Phật A Di Đà.

Vào thời Đông Tấn, tại Lô Sơn có ngài Tuệ Viễn, phát nguyện trước Phật, cầu vãng sanh về Tây phương cực lạc Tịnh Độ, đề xướng quán tưởng niệm Phật.

Khai sáng và hoằng truyền Tịnh Độ, Thiền Tịnh song tu. Pháp môn Tịnh Độ “lìa khổ được vui” nầy được nhiều người hưởng ứng, bấy giờ có Lưu Di Dân, Chu Tục Chi, Tông Bính,… có hết thảy 123 tín sĩ và 3000 người nghe phong thái ấy mà đến tại Lô Sơn, đối trước Phật phát thệ, kết hội liên xã niệm Phật, học tu theo pháp môn Tịnh Độ của Phật A Di Đà, cầu sanh về thế giới cực lạc, phong trào nầy làm chuyển biến lòng người và trực tiếp ảnh hưởng đến vô số người học Phật tu tập theo pháp môn Tịnh Độ.

Đến đời Bắc Ngụy Pháp sư Đàm Loan nhấn mạnh công hiệu “mười niệm nối nhau”, Ngài nêu ra “Nhất tâm chuyên niệm danh hiệu Phật A Di Đà, nguyện sanh về cõi ấy, danh hiệu của Như Lai như thế và danh hiệu của cõi nước kia, hay dừng hẳn các điều ác”.

Mười niệm nối nhau đó chính là từng tiếng niệm tụng danh hiệu Phật A Di Đà, trong khoảng giữa niệm, niệm trước niệm sau không có xen hở, không có tạp niệm, liên tục không dứt, trãi qua thời gian lâu thành thói quen, tâm không khởi ác niệm, miệng không nói lời ác, thân không làm ác, liền được vãng sanh về Tịnh Độ Phật A Di Đà.

Pháp sư Đàm Loan chủ trương trì danh niệm Phật mười niệm nối nhau gôm chứa thành tánh, nhân vì chúng sanh chỉ xưng danh hiệu không cần phải định tâm thấy Phật, không cần phải chứng ngộ thật tướng, thì liền được vãng sanh về Tịnh Độ, phá được vô minh của tất cả chúng sanh, mãn chí nguyện của tất cả chúng sanh.

Đàm Loan Pháp sư chú trọng cách xưng danh hiệu Phật, cách nầy dễ làm dễ hiểu, khế họp với mọi căn cơ, được đại chúng hưởng ứng, được vua chúa, dân chúng Tăng tục thời Nam Bắc Triều kính chuộng. Sau nầy Tông Tịnh Độ được truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc.

Vào thời Tùy Đường, ngài Đạo Xước đã nổ lực hoằng truyền tư tưởng Tịnh Độ, đề xuất xưng tán tâm niệm Phật, đem pháp môn niệm Phật chia làm Thánh Đạo Môn và Tịnh Độ Môn, được lưu truyền rộng rãi.

Đời Đường được xưng là Phật Di Đà hóa thân, ngài Thiện Đạo Tổ thứ 2 Tông Tịnh Độ, ở tại chùa Huyền Trung Sơn Tây thờ ngài Đạo Xước làm Thầy, theo học tập pháp môn Tịnh Độ, đem tất cả giáo nghĩa Tông Tịnh Độ tập họp chế định lại hoàn thiện nghi thức tu hành pháp môn Tịnh Độ, khiến cho Tông phái Tịnh Độ được hoàn thành, chánh thức sáng lập Tông phái Tịnh Độ xưng danh niệm Phật. Từ khi ngài Thiện Đạo sáng lập Tịnh Độ Tông đến nay, do vì đây là pháp môn dễ làm, được tín chúng khắp nơi tín ngưỡng, nên mau chóng lưu truyền đến các nước như Việt Nam, Nhật Bổn, Triều Tiên,…

Vào thời đại nhà Tống, ngài Vĩnh Minh Diên Thọ đã dốc hết sức để đề xướng pháp môn niệm Phật, phát lời thệ nguyện vãng sanh Tây phương, mỗi ngày định niệm 10 vạn tiếng danh hiệu A Di Đà Phật. Lúc chiều tối là một thời khóa kinh hành niệm Phật, người theo tu tập có đến vài trăm. Ngài lại sáng tác một bài thơ ảnh hưởng đến phong thái Tứ Liệu Giảng:

Có thiền không Tịnh Độ

10 người 9 lạc lối

Âm cảnh nếu hiện tiền

Mù mờ theo hắn bắt

Không thiền có Tịnh Độ

Muôn tu muôn người đến

Chỉ thấy Phật Di Đà

Lo gì không khai ngộ

Có thiền có Tịnh Độ

Giống như cọp mọc sừng

Hiện đời làm Thầy người

Mai sau làm Phật Tổ

Không thiền không Tịnh Độ

Giường sắt và cột đồng

Muôn kiếp và ngàn đời

Không có ai nương tựa.

Do đây có thể biết Ngài đã Thiền Tịnh song tu là pháp môn đặc biệt trong Phật giáo. Sau nầy ảnh hưởng đến vô số hành giả. Ngài Vĩnh Minh Diên Thọ được người ta cho là hóa thân của Phật A Di Đà. Nhân thế, sau nầy lấy ngày sanh của Ngài là 17 tháng 11 âm lịch làm ngày đản thần của Phật A Di Đà. Về sau các Tông phái khác cũng tiếp nhận tư tưởng pháp môn niệm Phật. Phổ biến nhất là đem Kinh A Di Đà đưa vào nội dung thời khóa buổi chiều, đồng thời lại phổ biến khắp quần chúng qua câu nói: “Nhà nhà Di Đà Phật” truyền đến ngày nay. Trong Tự viện ngày nay, chúng ta có thể thấy bốn chúng thường đem câu A Di Đà Phật để làm câu chào hỏi, cám ơn,…

Theo Kinh Quán Vô Lượng Thọ chép: Phật A Di Đà ở thế giới cực lạc Tịnh Độ, ngồi trên đài sen, có hai vị đại Bồ tát là Quán Thế Âm và Đại Thế Chí hầu cận hai bên trái phải, ánh sáng rực rỡ, dù cho trăm ngàn sắc vàng Diêm Phù đàn cũng không thể sánh ví.

Lại theo Kinh Ban Chu Tam Muội chép: A Di Đà Phật có 32 tướng ánh quang minh soi sáng vô cùng đẹp đẽ không gì sánh. Chúng ta thông thường thấy hình tượng Phật A Di Đà qua tư thế ngồi hoặc đứng. Tượng ngồi thường được thờ tại bảo điện bên phải Phật Thích Ca, thân đắp ca sa, hai tay kết Di Đà định ấn. Trong bàn tay có một đài sen hoặc bảo bình, ngồi trên đài hoa sen. Còn tượng đứng thì trong tư thế tay phải duỗi xuống kết thí nguyện ấn, tay trái cầm đài sen cao ngang ngực là để biểu thị hạnh nguyện tiếp dẫn chúng sanh vãng sanh về Tây Phương. Hai bên trái phải của Phật A Di Đà có Bồ tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí, cách thờ tự nầy trong Phật giáo gọi là Tây Phương Tam Thánh.

Với tinh thần dung thông hoằng truyền chánh pháp, chư vị Tổ sư trong thời quá khứ đã xiển dương tinh thần Tịnh Độ, để Phật giáo được mọi người biết đến, sửa đổi nghiệp bất thiện quay về con đường chánh. Và ngày nay, khắp nơi đều tổ chức pháp hội niệm Phật, Phật thất,… tất cả là vì tình thương lớn đối với nỗi khổ của thế gian, xoa dịu bớt sự đau thương, đem lại ý nghĩa cao đẹp trong cuộc đời, nhằm đạt đến mục đích cứu cánh an vui.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

12 Đại nguyện của Quán Thế Âm Bồ tát.

Anh Tuyet Duong — Tue, 31 Oct 2023 02:01:15 +0000

Thích Thiện Phước

1. Nam mô hiệu Viên Thông, danh Tự Tại, Quan Âm Như Lai quảng phát hoằng thệ nguyện. (Lạy)

Được xưng tặng là hiểu biết đầy đủ thông dong hoàn toàn, Ngài đem pháp tu hành mà khuyên độ khắp cùng.

Nguyện thứ nhất:

Khi thành Bồ tát

Danh hiệu tôi: Tự Tại Quán Âm

Mười hai lời nguyện cao thâm

“Nghe tiếng cứu khổ” Quán Âm thề nguyền.

2. Nam mô vô quái ngại, Quan Âm Như Lai thường cư Nam Hải nguyện. (Lạy)

Ở trong một niệm tâm được tự tại vô ngại, Ngài nguyện thường ở biển phương Nam (Nam Hải) để cứu độ chúng sanh.

Nguyện thứ hai:

Không nài gian khổ

Quyết một lòng cứu độ chúng sanh

Luôn luôn thị hiện biển đông

Vớt người chìm đắm, khi dông gió nhiều.

3. Nam mô trú Ta bà U minh giới Quan Âm Như Lai tầm thanh cứu khổ nguyện. (Lạy)

Luôn ở cõi Ta Bà và cõi U Minh, Ngài cứu độ kẻ nào kêu cầu tới Ngài

Nguyện thứ ba:

Ta Bà ứng hiện

Chốn U Minh nhiều chuyện khổ đau

Oan oan tương báo hại nhau

Nghe tiếng than thở, mau mau cứu liền.

4. Nam mô hàng tà ma, trừ yêu quái Quan Âm Như Lai năng trừ nguy hiểm nguyện. (Lạy)

Trừ khử loài tà ma, yêu quái, Ngài có đủ sức cứu người gặp nguy hiểm.

Nguyện thứ tư:

Hay trừ yêu quái

Bao nhiêu loài ma quỉ gớm ghê

Độ cho chúng hết u mê

Dứt trừ nguy hiểm, không hề nhiễu nhương.

5. Nam mô thanh tịnh bình thùy dương liễu, Quan Âm Như Lai cam lộ sái tâm nguyện. (Lạy)

Ngài nhành dương liễu dịu dàng nhúng vào nước ngọt mát trong cái bình thanh tịnh để rưới tắt lửa lòng của chúng sanh.

Nguyện thứ năm:

Tay cầm Dương liễu

Nước cam lồ rưới mát nhân thiên

Chúng sanh điên đảo, đảo điên

An vui mát mẻ, ưu phiền tiêu tan.

6. Nam mô Đại Từ bi năng hỉ xả, Quan Âm Như Lai thường hành bình đẳng nguyện. (Lạy)

Thương xót người đói và sẵn lòng tha thứ, Ngài không phân biệt kẻ oán người thân, tất cả đều coi như nhau.

Nguyện thứ sáu:

Thường hành bình đẳng

Lòng từ bi thương xót chúng sanh

Hỷ xả tất cả lỗi lầm

Thường hành bình đẳng, chúng sanh mọi loài.

7. Nam mô trú dạ tuần vô tổn hoại, Quan Âm Như Lai thệ diệt tam đồ nguyện. (Lạy)

Đêm ngày đi khắp đó đây để cứu giúp chúng sanh ra khỏi các sự tổn hại, Ngài nguyện cứu vớt chúng sanh ra khỏi ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, và súc sanh.

Nguyện thứ bảy:

Dứt ba đường dữ

Chốn ngục hình, ngạ quỉ, súc sanh

Cọp beo…, thú dữ vây quanh

Quán Âm thị hiện, chúng sanh thoát nàn.

8. Nam mô vọng Nam nham cầu lễ bái, Quan Âm Như Lai, già tỏa giải thoát nguyện. (Lạy)

Nếu ai quay về núi hướng nam mà hết lòng cầu nguyện thì dầu có bị gông cùm xiềng xích cũng được thoát khỏi.

Nguyện thứ tám:

Giải thoát còng la

Nếu tội nhân sắp bị khảo tra

Thành tâm lễ bái thiết tha

Quán Âm phò hộ, thoát ra nhẹ nhàng.

9. Nam mô tạo pháp thuyền du khổ hải, Quan Âm Như Lai độ tận chúng sanh nguyện. (Lạy)

Dùng phép tu hành để làm chiếc thuyền, Ngài đi cùng trong biển khổ để độ hết chúng sanh.

Nguyện thứ chín:

Cứu vớt hàm linh

Trên con thuyền Bát Nhã lênh đênh

Bốn bề biển khổ chông chênh

Quán Âm độ hết, đưa lên Niết Bàn.

10. Nam mô tiền tràng phan, hậu bảo cái, Quan Âm Như Lai tiếp dẫn Tây Phương nguyện. (Lạy)

Nếu ai cầu nguyện và tu hành theo Ngài chỉ dẫn, khi rời bỏ xác thân này thì sẽ có phướng dài đi trước, tàng lọng quý giá theo sau, để rước về Tây phương.

Nguyện thứ mười:

Tây phương tiếp dẫn

Tràng hoa thơm, kỹ nhạc, lộng tàn

Tràng phan, bảo cái trang hoàng

Quán Âm tiếp dẫn, đưa đàng về Tây.

11. Nam mô Vô Lượng Thọ Phật cảnh giới, Quan Âm Như Lai Di Đà thọ ký nguyện. (Lạy)

Ở giới của Đức Vô Lượng Thọ (tức Phật A Di Đà), Ngài đã được cho biết trước là về sau Ngài sẽ thay thế Đức Phật A Di Đà ở ngôi vị đó.

Nguyện thứ mười một:

Di Đà thọ ký

Cảnh Tây phương, tuổi thọ khôn lường

Chúng sanh muốn sống miên trường

Quán Âm nhớ niệm, Tây phương mau về.

12. Nam mô đoan nghiêm thân vô tỉ trại, Quan Âm Như Lai quả tu thập nhị nguyện. (Lạy)

Được thân hình nghiêm trang không ai so sánh được với Ngài, ấy là kết quả của sự tu theo mười hai lời nguyện lớn ấỵ.

Nguyện thứ mười hai:

Tu hành tinh tấn

Dù thân nầy tan nát cũng đành

Thành tâm nghiêm chỉnh thực hành

Mười hai câu nguyện độ sanh đời đời.

Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát.

◊-◊———————————————————–◊-◊

Ý NGHĨA NGÀY LỄ HÚY KỴ – ĐÁM GIỔ

Anh Tuyet Duong — Thu, 12 Oct 2023 12:02:16 +0000

Thích Thiện Phước

Húy kỵ là chỉ cho ngày mà thầy Tổ, cha mẹ, người thân thương, bạn bè… của chúng ta qua đời. Ngày xưa, gặp ngày chung cư thì người ta cấm kỵ tất cả những cuộc vui như: Uống rượu, sát sanh, ca nhảy lễ,… cho nên mới gọi như thế.

* HÚY KỴ:

Lễ húy kỵ, còn gọi là kỵ húy, húy nhật, nhật mệnh, kỵ thần, húy thần, kỵ thần, đám cưới, lễ tiễn, đám cưới, lễ húy kỵ.

Theo “Lễ Ký. Tế Nghĩa” chép: “Người quân tử có cái tiếc cả đời đó chính là ngày kỵ”.

Trịnh Huyền nói: “Kỵ nhật, tức là ngày kỷ niệm đau buồn mà người thân qua đời”.

Thời phong kiến, ngày sinh nhật, ngày qua đời của Vua, Hoàng hậu, thì gọi chung là ngày kỵ.

Chữ Húy theo tiếng tính từ có nghĩa là kiêng cữ, tránh không nói hoặc viết ra, cho nên mới nói: chữ húy, ẩn húy, tên húy, phạm húy.

Như húy danh là tên phải kiêng cử, ngày xưa đi thi phải thuộc làu hết húy danh của vua để tránh, nếu phạm húy thì sẽ bị đánh rớt, bị phạt. Trong sách Thiền Kế Uyển Đăng Lục có câu: Chu Mục Vương chi tự (寺), tức Chu Mục Vương chi thời (時), chữ thời khắc thiếu bộ nhật (日), là đô kỵ húy vua Tự Đức, vì ông hiệu là Phúc Thì (Thời). Đây là bản khắc vào triều Nguyễn đời vua Tự Đức nên phải như thế.

Còn chữ Kỵ l à kiêng cữ, tạm gác, hôn kỵ, kỵ mã, vua chúa. Kỵ nhật tức là ngày giỗ, ngày cúng cơm người mất Mỗi năm, thường thì tính theo Âm lịch.

Như vậy Húy Kỵ theo tiếng động từ có nghĩa là kiêng cữ. Húy nhật là ngày giỗ kỵ.

* NGÀ TIÊN THƯỜNG VÀ CHÁNH KỴ:

Trong việc cúng vào ngày Giỗ thì bao gồm 2 lễ quan trọng: Lễ Tiên thường (先嘗) lễ cúng vào ngày trước người mất qua đời 1 hôm, Lễ Chính kỵ (正忌) chính là ngày mất.

Tiên Thường còn được gọi là ngày Cáo Già, tức giận trước 1 ngày người qua đời. Trong ngày này, con cháu dâng lời tri ân cho người đã khuất hôm sau về tri ân.

Khi cúng, gia chủ cần phải cúng để mời người được hưởng vinh dự trước, tiếp theo mới mời Gia tiên nội ngoại từ cấp cao nhất đến thấp nhất và báo cáo thỉnh Gia thần cùng về đây để dự Lễ Giỗ.

Đối với thế tục, trước giám kỵ một ngày, thì có lễ thỉnh cửu huyền, tiên linh; còn trong nghi lễ Phât giáo thì có Nghi thỉnh Giác linh, Thỉnh Tổ sư. Vào ngày vướng gọi là ngày Tiên thường nghĩa là lễ tiên thường, lễ tiên thường, lễ cúng sơ sơ trước ngày giỗ một hôm, như chúng ta thường nghe: Cúng tiên thường, lễ tiên thường, hôm nay là lễ tiên thường của thầy tôi, cha mẹ… chúng tôi, mai là ngày tổng giám đốc mời các vị đến tham dự.

Vào ngày ở thì những người quen biết hay đã từng sống ân, vì nhớ tưởng đến người đã qua đời, đến để truy niệm, thông thường người Việt Nam ta gọi là ngày giỗ, ngày kỵ.

Tại sao gọi là kỵ? Chữ kỵ có nghĩa là tránh né kiêng kỵ, vì vào ngày ám ảnh những người thân thuộc tránh những cuộc vui chơi, tập trung lại một chỗ để tụng kinh niệm phật tu phước, tổ chức pháp hội, tang tế trai tăng… để hồi hướng công đức cho người quá vãng, nương nương nhờ công đức đạo lực tồn tại mà đạo phẩm thêm cao.

Ngày kỵ một tháng sau khi người qua đời thì gọi là Nguyệt kỵ, sau 35 ngày gọi là Đại kỵ kỵ, sau 49 ngày gọi là Đại kỵ kỵ.

Ngày kỵ đúng theo tháng mà người qua đời gọi là tổng giám đốc, có khi gọi là tường nguyệt, tường nguyệt mệnh nhật.

hôm trước của ngày hầu cận được gọi là Túc khanh. Ngày tân hôn tròn một năm được gọi là Tiểu tường hầu. Ngày tân hôn đúng hai năm được gọi là Đại tường kỵ, tam khải công,… những danh từ đại tường, tiểu tường,… được chép lại rất rõ trong sách Lễ ký. Tuy nhiên những từ ngữ đều mượn được sử dụng trong thuật ngữ của các Nho gia”

Ngoài ra, cứ 7 ngày thiết lập một tuần trai, đến 49 ngày gọi là trung ấm pháp yếu, còn gọi là: tuần tứ cửu, tuần định nghiệp, tuần chung thất,… đúng 100 ngày thiết trai hội gọi là tuần báo .

Nghi thức thiết trai tụng kinh vào ngày kỵ đã có từ thời đức Phật, trong kinh điển Phật giáo cũng đề cập rất nhiều về pháp sự.

Kinh phạm võng, lục hạ chép: “Khi cha mẹ, anh nhi, hòa thượng, A Xà Lê qua đời, trong vòng 21 ngày đến 49 ngày nên đọc tụng Kinh Luật đại thừa”.

Thích Thị Yếu Lãm chép: “Ngày 15 tháng 2 Âm lịch là ngày Phật Niết Bàn, Tăng tục ở khắp nơi có lập hội để cúng dường, tức là có công việc gì vào ngày đó phải nên tránh kỵ. Theo lễ ở thế tục thì người quân tử có cái hiếu trọn đời, nghĩa là ngày kỵ vậy. Lại gọi là ngày không vui, vì không nên hưởng thụ cái vui, có khi gọi là húy nhật, hoặc viễn nhật. Hàng Thích tử khi có Thầy qua đời thì nên gọi là ngày qui tịch, bởi họ Thích không có kỵ húy.

Đám giỗ là đáo lệ cúng hằng năm, đúng ngày chết của một người nào đó, còn gọi là: ăn đám giỗ, dọn đám giỗ.

Người Việt Nam ta, cúng giỗ còn gọi là cúng quải, là tên gọi chung cho các cuộc cúng cơm thầy Tổ, ông bà, cha mẹ,… kể từ sau khi mãn tang.

Giỗ là một buổi lễ, theo nghi thức phong tục tập quán của người Việt, nhằm tưởng nhớ đến những người đã khuất. Giỗ được tổ chức cúng vào đúng ngày người mất theo Âm lịch.

Ý nghĩa của giỗ là để nhắc nhở con cháu về những đạo đức đẹp của người đi trước, gắn kết tình cảm các thành viên trong một gia đình, dòng họ, làng xóm, đôi khi trong cùng ngành nghề.

Cúng giỗ là ngày bày tỏ tấm lòng thương xót, sự nhớ tưởng của người đang sống với người đã khuất, thể hiện đạo hiếu đối với Tổ tiên. Trong đạo Phật cũng vậy, khi giỗ thầy Tổ, đây cũng là dịp nêu cao lòng hiếu kính biết ơn sâu sắc.

Nhà giàu thì tổ chức làm giỗ linh đình, mời người thân trong dòng họ, bạn bè gần xa, anh em bằng hữu về dự giỗ. Nhà nghèo thì chỉ cần nhang đèn bông trái, vài món ăn giản dị cúng người mất cũng được rồi.

*GIỖ ĐẦU, GIỖ HẾT, GIỖ THƯỜNG:

Đây là 3 giỗ quan trọng trong Nghi lễ thờ cúng:

Giỗ Đầu gọi là Tiểu Tường (chữ Hán: 小祥), là ngày giỗ đầu tiên, sau thời gian người mất đúng một năm, nằm trong kỳ tang chế, là một ngày giỗ vẫn còn bi ai, sầu thảm. Thời gian một năm vẫn chưa đủ để làm khuây khỏa những nỗi đau buồn, xót xa trong lòng của những người thân. Trong ngày Giỗ Đầu, những người thọ tang vẫn mặc đồ tang phục.

Giỗ Hết gọi là Đại Tường (chữ Hán: 大祥), là ngày giỗ sau thời gian người mất hai năm, vẫn nằm trong kỳ tang chế. Thời gian hai năm cũng vẫn chưa đủ để hàn gắn những vết thương trong lòng những người còn sống. Trong lễ này, người ta vẫn tổ chức trang nghiêm, những người thọ tang vẫn mặc đồ tang phục.

Giỗ Thường còn gọi là ngày Kiết Kỵ (chữ Hán: 吉忌), là ngày giỗ sau thời gian người mất từ ba năm trở đi. Kiết Kỵ nghĩa là Giỗ lành. Trong lễ giỗ này, con cháu chỉ mặc đồ thường phục, lúc nầy sự bi ai, sầu thảm, đã nguôi ngoai, là dịp để con cháu sum họp để tưởng nhớ người đã khuất.

Theo nghi tiết thế gian, ngày giỗ thường được duy trì đến hết năm đời. Sau năm đời, vong linh người quá cố kể như đã được siêu thoát, đầu thai hóa kiếp trở lại, nên không cần thiết phải cúng giỗ nữa mà nạp chung vào kỳ xuân tế. Cúng giỗ tùy theo hoàn cảnh khả năng, không nhất thiết phải quá linh đình cầu kỳ, nhà nghèo chỉ cần giữ đạo hiếu với Tổ tiên là được.

Còn trong Thiền môn đặc biệt nhất là những chốn Tổ Đình, mỗi một năm có rất nhiều lễ giỗ, thậm chí một tháng có tới 6 lễ giỗ, như vậy rồi làm sao? Thường trong Tông môn họp lại chọn ngày giỗ của vị khai sơn hoặc vị Tổ nào đó mà kỵ chung hết, trường hợp nầy gọi là Hiệp Kỵ. Như Tổ đình Chùa Hội Phước – Nha Mân, hằng năm Hiệp Kỵ chư vị tiền bối Tổ sư vào ngày giỗ Tổ khai sơn tức mùng 3 tháng 3 Âm lịch. Có nơi thì cứ xoay vần năm nầy giỗ vị A lớn, năm sau đổi lại vị B…, cứ xoay vần như thế cho đến hết, rồi trở lại như ban đầu. Tuy nhiên, đây là một sự tùy nghi thống nhất của Chư sơn trong tông môn.

Nhìn chung ngày giỗ kỵ thầy tổ, ông bà cha mẹ đối với những người tin Phật, thì mỗi người thân quen dù xa hay gần, bận bịu cách mấy đi nữa cũng nán lại mọi công việc, sắm sửa lễ vật ít nhiều mang dâng lên bàn thờ người đã quá vãng, thắp hương, lễ lạy… có khi phải đến trước vài ngày để bao sái, sắp đặt trang nghiêm từ đường,… gọi là bày tỏ chút lòng thành kính tưởng niệm người đã quá vãng mà ta từng thọ ân tiếp nối. Và đồng thời vào ngày nầy cũng là dịp mọi người trong thân tộc họ hàng, thầy trò, tình huynh nghĩa đệ gặp nhau đông đủ, trau đổi những kinh nghiệm tu tập, cuộc sống đời thường, ôn lại công hạnh của người quá vãng… Tinh thần ấy gọi là hiếu kính, tri ân báo ân, hoài niệm người đã khuất trong ngày giỗ kỵ.

Phù sanh kiếp sống có bao lâu

Kẻ ở người đi vạn nỗi sầu

Thăng trầm tội phước nào ai biết

Thoáng chốc ngày qua trải mấy thâu.

◊◊———————————————— —◊◊