Tháng 7 là thời gian mà rất nhiều những thi ca, rất nhiều những thơ văn nói lên tình thương của cha mẹ đối với con cái. Trong Phật giáo tháng 7 là thời gian Tự Tứ của chư tăng và cũng là mốc thời gian mà ngày xưa Tôn giả Maudgalyāyana Sthavira, Mahāmaudgalyāyana, Moggallāna Thera, Mahāmoggallāna, 目犍連 Mục Kiền Liên sau khi tu chứng đạo quả Ngài chạnh lòng nhớ đến ân đức của mẹ và muốn tìm để xem mẹ mình ở đâu. Khi Ngài thấy bà bị đọa trong cái cảnh giới đau khổ nơi địa ngục với lòng hiếu kính muốn cứu mẹ nhưng bất lực. Một mình không thể làm công việc đó cho nên Ngài trở về bạch với Phật và Đức Phật dạy “Nhơn thời gian chư tăng Tự Tứ kết thúc 3 tháng hạ, thầy hãy đảnh lễ chư tăng và thỉnh các thầy gia tâm chú nguyện, sớt bát vì mẹ mà cúng dường”. Nhờ lòng hiếu của Tôn giả Mục Liên, nhờ đạo lực thanh tịnh của chư tăng, năng lượng đó tác động đến bà Thanh Đề và giúp cho bà chợt tỉnh ra, thấy rõ những nguyên nhơn mà lúc còn sanh tiền của bà đã gây quá nhiều những khổ đau từ tâm bỏn xẻn, tham lam cho đến những hành động xúc phạm đến những bậc tu hành. Đó là những nguyên nhơn mà đưa bà đến khổ đau. Nhờ lòng hiếu của Tôn giả Mục Liên vì mẹ mà cúng dường, tu tập, chư tăng cũng vì thương ngài Mục Liên cho nên thọ nhận những lễ phẩm và hồi hướng đến bà, đem tâm nguyện tu tập của mình để nghĩ đến bà. Chính những đạo lực tác động làm cho bà thay đổi suy nghĩ, việc làm và lời nói. Đông lực chuyển hoá đó giúp cho bà được giải thoát cảnh giới đau khổ và được sanh về cảnh giới an lành của chư thiên.    

     Đã hơn 2000 năm, gương hiếu của Tôn giả Mục Kiền Liên vẫn là một hình ảnh đẹp trong lòng người con Phật. Mỗi khi Vu Lan về, không ai gọi ai, mọi người đều lắng lòng thanh tịnh, cùng nhau tu tập để dâng tặng những phước báu, công đức mà mình chế tác ra trong những thời gian tu tập có được dâng lên để cúng dường cha mẹ.

Người còn tại thế:

Thân tâm yên ổn,

Phát nguyện tu trì.

Kẻ đã qua đời:

Ác đạo xa lìa,

Chóng thành Phật quả.

     Đó là một nét đẹp của Phật giáo. Nét đẹp của người con Phật và cũng chính là nét đẹp nhơn văn của dân tộc Việt Nam của những trái tim những người con biết hiếu thảo khắp năm châu trên thế giới. Hôm nay, chúng ta sẽ nói chuyên đề về đề tài đó.

     盂蘭 Vu Lan nói cho đủ là 盂蘭盆 Vu Lan Bồn. Đấy là chúng ta phiên âm từ cái chữ là Ullambana 烏藍婆拏 Ô-lam-bà-noa, mình phiên âm là 盂蘭盆 Vu Lan Bồn. Câu này có nghĩa là 解倒懸 giải đảo huyền hay là 救倒懸 cứu đảo huyền. Chữ 懸 huyền là treo, cái gì treo lên rồi là 懸 huyền mà 倒 đảo là ngược. Những cảnh khổ đau, khó chịu bị đâm, bị chặt, bị chém, bị nướng, bị cắt mổ ở địa ngục mà chúng sanh tạo nghiệp xấu phải chịu lấy những hậu quả mà họ đã gây tạo cho người khác. Cảnh khổ đau đó rất khó khó chịu giống như nỗi khổ mà bị treo ngược dọng đầu xuống đất được kéo chân lên. Sự khổ đau ở địa ngục khó chịu giống như nỗi khổ của những người bị treo ngược. 解倒 giải đảo chữ 解 giải là mở ra, chữ 救 cứu là vớt là giúp. Vậy chữ Vu Lan có nghĩa là nhờ đạo lực thanh tịnh của chư tăng, của những người tu hành cộng với lòng hiếu thảo của con cháu. Năng lực đó tác động đến họ giúp cho người bị khổ đau chợt tỉnh ra. Họ quy hướng về Tam Bảo, phát tâm học tập và làm theo những việc làm hiếu kính, thảo thuận, bố thí, cúng dường giúp cho họ tháo gỡ được những tư duy cục bộ, những lời nói, những việc làm mà để lại hậu quả khiến cho họ phải bị đắm chìm trong cảnh giới đau khổ. Đạo lực đó giúp cho họ hóa giải, mở được cho nên gọi đó là 解倒懸 giải đảo huyền hay là 救倒懸 cứu đảo huyền chứ không phải nói 盆 bồn là cái chậu như chúng ta cắt nghĩa. Mặc dù là các thầy thọ thực hay có những cái bình bát nhưng 盂蘭盆 Vu Lan Bồn không phải 盆 bồn là chậu. 盂蘭盆 Vu Lan Bồn phiên âm từ cái chữ là Ullambana 烏藍婆拏 Ô-lam-bà-noa nghĩa là tháo gỡ những cái khổ cái khổ đau dằn vặt ray rứt. Người ta khó chịu giống như cái khổ bị treo ngược những cái khổ đau đó buông mở ra thoát khỏi ra.

     Trong 報恩品第二 Báo Ân Phẩm đệ nhị Phẩm 2 Báo ân, 大乘本生心地觀經 Kinh Đại Thừa Bổn Sanh Tâm Địa Quán, 大唐罽賓國三藏般若奉詔譯 Đại Đường Kế Tân Quốc Tam Tạng Ban Nhược phụng chiếu dịch, đức Phật có nói là con người luôn luôn phải ghi nhớ đến bốn ân 世出世恩有其四種：一父母恩，二眾生恩，三國王恩，四三寶恩。如是四恩，一切眾生平等荷負。Thế xuất thế ân hữu kì tứ chủng nhất phụ mẫu ân, nhị chúng sanh ân, tam quốc vương ân, tứ Tam Bảo ân. Như thị tứ ân nhất thiết chúng sanh bình đẳng hà phụ.

     Ân của thế gian và xuất thế gian có bốn bậc: Một là ân cha mẹ. Hai là ân chúng sanh. Ba là ân quốc vương. Bốn là ân Tam Bảo. Bốn ơn như thế, hết thảy chúng sanh đều bình đẳng gánh chịu.

     Cha mẹ sanh thành dưỡng dục. Ân đó cao như trời vói không tới, sâu như bể nhưng mò không chạm. Dù chúng ta có phụng dưỡng, có chăm sóc như thế nào đi nữa vẫn dừng lại ở vật chất. Người Phật tử phải làm sao cho tinh thần cha mẹ lúc nào cũng an vui. Dù chúng ta có dâng cơm ăn áo mặc cho đầy đủ đi nữa, cha mẹ vẫn còn nỗi khổ sanh già bệnh chết, vẫn còn nỗi khổ của tâm thức. Nhiều khi bị phiền não, bị giận hờn, lo lắng đưa đến khổ đau. Cho nên, không gì hơn là phải giúp cho cha mẹ biết tu tập, biết nương tựa Tam Bảo, hướng thiện. Nhờ công đức của sự tu tập đó, mà cha mẹ mới có thể tháo gỡ được những phiền muộn, lo toan, bất an trong tinh thần. Vì vậy, ơn thứ nhất người Phật tử luôn luôn phải ghi nhớ là ân cha mẹ.

     Thứ hai là ân chúng sanh tức là xã hội. Chúng ta có được đời sống như thế này chúng ta phải mang ân những sự đóng góp của mọi tầng lớp của mọi ban ngành trong xã hội. Nhờ có người thợ dệt cặm cụi từng sợi chỉ, nhờ có người thợ nhuộm nghiên cứu tìm ra một công thức, nhờ có người thợ may cho dù là may công nghiệp theo xã hội ngày nay vẫn là công sức đầu tư từ chất xám của họ. Do đó, chúng ta mới có được chiếc áo, có được phục sức trang nghiêm. Vì thế, chúng ta mặc chiếc áo phải nhớ người thợ dệt. 身披一 縷，常思織女之勞。Thân phi nhất lũ, thường tư chức nữ chi lao. Thân mình mặc một chiếc áo cho dù nó là áo gì, chúng ta phải nhớ ơn. Các thầy khoác mặc cà sa cũng phải nhớ ơn người thí chủ. Chúng ta phải nhớ ơn cha mẹ cực khổ làm lụng có tiền mua sắm quần áo cho con cái. Mặc dù là ta phải bỏ tiền mua nhưng đó thật sự là sự trao đổi rồi.

     Ân người nông phu dãi nắng dầm mưa, trồng trọt, cày cấy gặt hái rồi ơn những người nấu ra nồi cơm, bữa ăn đó nữa. Cho dù nhà giàu có những người phục dịch nấu nướng nhưng phải biết ân. Do đó, 日食三餐，每念農夫之苦。Nhật thực tam xan, mỗi niệm nông phu chi khổ. Chúng ta bưng bát cơm, chúng ta phải thấy mồ hôi đổ trên ruộng lúa nhiều hơn hạt gạo, hạt cơm mà chúng ta đang có. Công sức như vậy nên phải biết ơn họ. Vì vậy, mỗi lần ăn cơm chúng ta chắp tay vái, xá không phải là một nghi lễ của tôn giáo hay là một hình thức gì cả mà nó chỉ là sự biết ơn. Điều này chúng ta cũng nên truyền bá đến con cháu chúng ta. Mà đó là văn hóa của người Việt Nam cho dù là chúng ta chắp tay hay là mời hay là bày tỏ. Do đó, ăn cơm trân quý từng hạt khóc, hạt gạo không để rơi đổ không phải nói là sợ nhơn quả ăn cơm rơi đổ rồi lại phải làm gà làm vịt mổ lại. Không phải dừng vậy thôi. Đó là giáo dục trân quý những phước báo mình có được, không có tiêu phí và bày tỏ sự biết ơn. Ăn cơm phải vét cho sạch cái bát đừng để thừa.

     Lúc nhỏ chúng tôi học hòa thượng có dạy là ngày xưa chú tiểu được thầy giao cho đem y cà sa ra ngoài ao giặt mà để y cà sa xuống nó nổi phều lên mặt nước không tài nào giặt được. Chú lấy đá dằn nó cũng nổi. Chú bạch mới thầy con không giặt y được. Tại sao y cứ nổi lên trên mặt nước không thể nào giặt được. hòa thượng nói con xuống bếp lấy bốn hạt gạo con dằn bốn góc. Quả nhiên dằn 4 hạt gạo, y cà sa chìm xuống. 一米重如山。Nhứt mễ trọng như sơn. Một hạt gạo, một hạt thóc nặng như núi là nói ân đức, công lao nặng lắm. Cho nên nhà chùa có cái câu 今生不了道，披毛戴角還。Kim sanh bất liễu đạo, phi mao đới giác hoàn. Đời nay tu hành mà không nghiêm cẩn tinh chuyên, giữ giới, thoát ly sanh tử thì coi chừng 披毛戴角 phi mao mang lông 戴角 đái giác đội sừng làm những con vật giữ nhà, kéo xe, kéo cày để trả lại cái nợ mà chúng ta đã nhận của người ta. Chúng ta luôn luôn phải sợ hãi như vậy. Chính lúc chúng ta sợ tội, phước mới sanh. Giây phút mà tội sanh là vì chúng ta chúng ta coi thường vấn đề. Chúng ta nghĩ đó là việc bình thường nhưng thật ra rất là cẩn thận.

     Vì vậy, ơn chúng sanh từ cây bút mực, từ trang giấy học trò, từng cái bàn, từng cái ghế, từng cái đồng hồ. Mỗi phương tiện tất cả đều có ân với nhau, đều thọ dụng từ công sức của người khác. Vì thế chúng ta phải biết ơn. Đi trên đường bằng phẳng như vậy cũng phải biết ơn những người làm giao thông, đường xá. Cái gì cũng phải biết ơn. Nhỡ vấp một cục đá nhỏ, đừng khó chịu mắng chửi. Tại mình đi thiếu chánh niệm, thiếu ý thức chứ không ai muốn như vậy cả.

     Tất cả mọi thứ từ một ly nước sạch, có một bầu không khí trong lành để thở, có một cái tàng cây che mát, chúng ta phải nhớ ơn. Cho nên Đức Phật nói là tất cả chúng sanh đều có ơn lẫn nhau. Sống mà biết ơn đó mới là cách sống đẹp và có ý nghĩa. Do đó, người Việt Nam chúng ta bao giờ cũng đi kèm theo câu nói dạ cảm ơn, hay là dạ thưa. Chúng ta gọi dạ bảo thưa, trình thưa cái gì đều có từ dạ thưa. Dạ thưa bà, thưa anh, dạ cảm ơn. Đó là điều giới trẻ ngày nay nhiều khi các bạn quên, chúng ta cần phải giữ lại nét văn hóa đẹp của dân tộc. Đó là cái đẹp là nét đẹp nói lên sự biết ơn dù chỉ cần là muốn người ta xác định lại một vấn đề nhỏ thôi. Nhưng mình phải biết ơn huống hồ là mình thọ dùng. Cho dù là mình bỏ tiền ra phải cảm ơn từ điện, từ nước. Tất cả mọi thứ chúng ta phải biết ơn.

     Thứ ba là ân quốc vương. Ngày xưa còn chế độ quân chủ thì có vua thì ngày nay không còn vua nhưng có vị lãnh tụ, có vị chủ tịch nước, có vị tổng thống. Những người lãnh đạo đất nước chúng ta phải biết ơn họ. Biết ơn cả những người chiến sĩ giữ biên cương, bờ cõi để bảo vệ lãnh thổ của quê hương của chúng ta. Nhờ đó mà chúng ta được bình yên. Chúng ta phải biết ơn đừng vì một lý do cá nhơn gì đó mà khó chịu, có những lời nói thái độ tổn âm đức của mình. Người tu luôn luôn phải cẩn ngôn, cẩn ý. Một việc làm, lời nói, hành động, đừng bao giờ để tổn âm đức. Mình nói một lời nói mà để người ta đau khổ là tổn âm đức. Người xưa có nói “Có đức mới mặc sức mà ăn”. Đừng ỷ chúng ta có tài. Có tài mà không có đức thì coi chừng. “Chữ tài liền với chữ tai một vần.” Trong truyện Kiều, cụ Nguyễn Du đã dạy như vậy. Cho nên phải có đức và đừng làm một việc gì để tổn âm đức. Đối với các vị lãnh đạo, chúng ta luôn luôn phải biết ơn. Nhờ các vị gìn giữ sắp đặt làm cho xã hội được ổn định, trật tự. Nhờ đấy mà chúng ta có được cuộc sống yên ổn.

     Và thứ tư là ân Tam Bảo. Nhờ có Chư Phật ra đời chỉ cho chúng ta con đường sáng, một phương pháp tu tập. Nhờ có giáo pháp của Đức Phật để lại nơi thế gian mà chúng ta biết đâu là đường tà để tránh, biết đâu là đường chánh để tu. Nhờ có những người xuất gia trì giới, sống phạm hạnh, đạo đức viên mãn, những đoàn thể tu học thanh tịnh. Đó là người thầy, người bạn để chăm sóc để hướng dẫn. Cho nên ta phải biết ơn Tam Bảo. Đức Phật ra đời như thái dương xuất hiện giúp cho chúng ta nhận diện rõ con đường nào đưa đến an vui, hạnh phúc. Nhờ thực tập theo lời Phật dạy mà chúng ta tìm thấy được chơn hạnh phúc cho nên biết ơn Tam Bảo. Tụng kinh, lạy Phật, ăn chay là vì chúng ta muốn thương yêu mình, muốn chăm sóc bản thân mình. Do đó, mình nguyện khép mình vào trong những phạm trù đạo đức chứ không ai bắt buộc ta hết. Chính những phạm trù đó đã làm nên Đức Phật khiến cho các Ngài được an vui giải thoát và Ngài dạy lại cho chúng ta. Chúng ta vì muốn giống Ngài mà chúng ta nguyện thực tập. Thờ Phật, lạy phật, cúng dường Phật hay thờ tổ tiên ông bà chúng ta cũng là bày tỏ lòng biết ơn. Chúng ta mượn lễ phẩm để nói lên tấm lòng thơm thảo của mình.

     Khi nói về ân đức của cha mẹ, mỗi lần đọc kinh, sám Vu Lan nước mắt hai hàng, thấm áo xiêm, chạnh lòng, mỗi lần đọc đến đó là tự nhiên bị xúc động.

Cậy có công cha,

Chẳng quản yếu già,

Sanh nhai lam lũ.

Quyết cùng hoàn vũ,

Phấn đấu nuôi con,

Giáo dục vuông tròn,

Ðem đường học đạo.

Ðệ tử ơn sâu chưa báo,

Hổ phận kém hèn,

Giờ này quỳ trước đài sen,

Chí thành cung kính…

     Tôi nghĩ chắc ai cũng có mẹ cha hết. Những lời kinh làm cho hạt giống hiếu kính ở trong ta trỗi dậy. Chính hạt giống hiếu kính làm tiền đề để ta biết rằng ta phải nói năng, làm việc, suy nghĩ như thế nào thì ta mới có hạnh phúc. Những hạnh phúc là vì ta còn mẹ cha. Hạnh phúc là ta nghĩ đến mẹ cha ta. Người ta có thể giữ lại màu sắc bằng thuốc nhuộm nhưng một khi chúng ta cài lên áo đoá hoa màu trắng rồi thì không thể nào có màu sắc nào thay đổi. Người đó đã mất cha mất mẹ rồi.

     Đó là một việc làm mang tính nhơn văn nhắc nhở đến hạnh phúc đến điều kiện hạnh phúc đang có mặt với ta. Cho nên ta trân quý, đừng để mất đi rồi mới ân hận, nuối tiếc. Nhiều khi sống chung, ở cùng với cha mẹ trong gia đình mà chúng ta không có những cử chỉ, lời nói làm cho cha mẹ mỉm cười. Phải đợi đến cha mẹ mất rồi bất chợt một ký ức, một kỷ niệm ùa về, một bài hát ngân lên hay là một hình ảnh thoáng qua, chúng ta mới hối hận. Vì thế, hãy sống sâu sắc, đúng nghĩa là một người con Phật.

     Mẹ hay má hay mợ, người Trung Hoa gọi mẹ là 妈妈 māmā, văn cổ gọi là 母親 mǔqīn, búchhin, mẫu thân. Người phương Tây gọi mẹ là mother, mum, mom, mamma, mammy, mère. Sao nó lạ là cùng ở phụ âm, âm môi m là âm mà chỉ cần mở môi là có thể phát âm được (như “m” hay “b”) – bởi vậy âm này rất dễ được trẻ con “bập bẹ” nói trong những năm tháng đầu đời. Mặc dù Việt Nam chúng ta cũng có rất nhiều từ hay để gọi mẹ như bu, bầm, u, mạ, má, mệ nhưng mẹ là một từ thân thương lắm. Tiếng nói, âm thanh đầu tiên của người con, của đứa bé lọt lòng đầu tiên nó bật lên là mẹ. Cho nên vai trò của người mẹ không chỉ là mẹ mà mẹ có khi đóng vai một người bạn, một người đầu bếp giỏi, một bác sĩ giỏi, một nhà tâm lý học, hay là một nhà quản lý tài giỏi. Nhiều khi mẹ phải làm bạn với con, lắng nghe con chia sẻ, con mới thỏ thẻ. Mẹ phải hạ vị trí của mình xuống để hiểu con và đồng hành với con còn ngồi ở trên mà sai biểu là con né tránh hết. Thế hệ của cha mẹ cách con hơn 20 năm. Để gần gũi, quan tâm, chăm sóc, người mẹ thấy con đang ngồi chơi là lại gần nói chuyện giống như một người bạn vậy. Bởi thế nên nhiều khi người mẹ đóng vai trò còn là một người bạn của con.

     Mẹ là một người đầu bếp biết con thích ăn món đó nên không ngại gian lao, không từ cực khổ, thức khuya, dậy sớm chăm sóc từng miếng ăn cho con. Mẹ còn là một bác sĩ giỏi. Con cái nửa đêm nóng hay có gì đó bất thường là người mẹ tự nhiên biết cách làm sao cho nó thoát khỏi tình trạng bất ổn vì luôn luôn lắng nghe, quan sát con. Hôm nay nó thở khò khè, đàm, phân, nước tiểu thế nào. Mẹ hiểu được hơi thở của con như thế nào và biết con đang bị nóng, bị sốt, bị lạnh, bị cảm thế nào. Còn đợi đến lúc con bệnh trở nặng phải đưa đến nhà thương nhập viện là chuyện đó hơi bị trễ rồi. Khi nhỏ, tôi khổ nhất là lúc mà má tôi rơ miệng bằng chanh với muối. Có miếng vải chấm chấm bắt rơ vào trong miệng khó chịu lắm, la lên, nhiều khi cắn cái tay của má mình nữa. Đó là cách làm của một người phụ nữ Nam Bộ mộc mạc đơn giản. Nếu như bây giờ, nhiều người họ nói không có vệ sinh nhưng mà vệ sinh hay không thì không biết nhưng mà mỗi lần rơ miệng như vậy miệng sạch. Bây giờ nghĩ đến đó tự nhiên cảm thấy hạnh phúc biết đâu nhờ có rơ miệng đó mà bây giờ có được cái giọng tụng kinh không bị đàm, không bị gì đó. Mẹ là người quản lý tiền bạc. Mẹ biết sắp đặt biết làm thế nào để có tiền cho con đóng học phí, để sắm cho con món đồ từ này cái kia để không thua với bè bạn. Cho nên ân đức của mẹ là như vậy.

     Người Việt Nam ở miền Trung có câu nói: “Con vào dạ, mạ đi tu”. Ở Huế, Quảng Bình người ta gọi mẹ là mạ. Con vào dạ, mạ đi tu tức là khi mẹ mình mà cấn thai là bắt đầu phải giữ ý, giữ tứ. Chính vì thương con, muốn chuyển hóa con cho nên đi, đứng, ngồi, nằm, nói năng, suy nghĩ, hành động tư tưởng đoan chánh.

     Trong 婦行第二十篇 Phụ hạnh đệ nhị thập thiên chương 20 Phụ Hạnh, 明心寶鑒 Minh Tâm Bảo Giám có viết: 列女傳曰(西漢劉向撰): “古者婦人妊子，寢不側，坐不偏，立不躍，不食邪味，割不正不食，席不正不坐。目不視邪色，耳不聽淫聲，夜則令瞽誦詩，道正事。如此則生子形容端正，才智過人矣。Liệt nữ Truyện (Tây Hán Lưu Hướng soạn) viết: “Cổ giả phụ nhơn nhẫm tử, tẩm bất trắc, toạ bất thiên, lập bất dược, bất thực tà vị. Cát bất chánh bất thực, tịch bất chánh bất toạ. Mục bất thị tà sắc, nhĩ bất thính dâm thinh, dạ tắc lệnh cổ tụng thi, đạo chính sự. Như thử tắc sanh tử hình dung đoan chính, tài trí quá nhân hĩ. Người phụ nữ mang thai, nằm không nghiêng, ngồi không lệch, đứng không nhón chân. Không ăn vị lạ, bánh cắt không vuông vức không ăn, chiếu trải chưa ngay ngắn, không thẳng thớm không ngồi, không đi đường tắt, không xé rào, không vạch lối để băng tắt, tai không nghe tiếng tà, mắt không nhìn sắc quấy. Nếu cần nghe thì đọc những chuyện danh nhơn, anh hùng để tư tưởng đó uốn nắn đứa bé. Làm được như vậy thì sanh con không thánh cũng là hiền.

     Cho nên, chúng ta thấy thánh hiền ngày xưa nhiều phải mang ơn người mẹ. Do người mẹ tu dưỡng, chuyển hóa để nuôi dưỡng tâm hồn đứa con. Có những em bé sanh ra rất là hiền lành chỉ cần mở cái nhạc Phật, nhạc thiền là em bé ngủ. Tại vì lúc mang thai mẹ của bé thường nghe nhạc Phật, tụng kinh. Khi em bé sanh ra, những âm nhạc đó rất gần gũi với nó, không cần phải ru lâu, mở nhạc đó lên là bé ngủ. Có những đứa bé hễ gặp Phật là nó lạy Phật, niệm Phật. Tất cả đều nhờ ân đức của cha mẹ chăm sóc cộng với phước đức của bé gặp nhau. Nhưng có những em bé mà bây giờ sanh ra lầm lũi, len lén tại hồi xưa là ăn vụng rồi sợ hãi sợ gia đình nội ngoại hai bên phát hiện nên trốn lánh. Chúng ta nuôi tư tưởng sợ hãi lúc mang thai cho nên bây giờ đứa bé cũng bị ảnh hưởng tâm lý. Vì thế, nếu cha mẹ được tu tập, đứa con muốn đến với gia đình đó nó phải ở tần số cùng tu tập.

     Chúng ta phải biết ơn cha mẹ, cho dù là các vị tái sanh mà mình gọi là mượn cửa đi cũng phải cám ơn. Tôn giả शारिपुत्र Śāriputra, Sāriputta 舎利弗 Xá Lợi Phất gọi mẹ mình là Đại thí chủ vì bà đã ban tặng xác thân này cho ngài. Cũng từ khi mang thai Tôn giả, tự nhiên bà có tài ăn nói rất là trôi chảy, có khả năng hùng biện. Cậu của ngài là nhà luận sư phải chịu thua. Có ơn với nhau là vậy

     Chúng ta thấy hình như là tất cả những tuổi thanh xuân của cha mẹ đã dồn hết qua bên ta. Cho nên mỗi lần mà chúng ta nhìn thấy môi mình còn hồng, mắt mình sáng, da mình còn căng, hãy nhớ tất cả những thanh xuân tươi đẹp của cha mẹ mình cho mình hết rồi. Mình mà thấy được nước da, khuôn mặt, nét mặt của mình tươi tắn, hồng hào thì mình coi lại tóc trên đầu của cha mẹ mình là bạc, da đã nhăn nám. Cha mẹ đã tần tảo thức khuya, dậy sớm, buôn tảo bán tần,một nắng hai sương, mang sao đội nguyệt, cực khổ trăm bề nuôi cho con. Nuôi cho con ăn học lớn lên nói một tiếng, nó trả lời tám tiếng. Cha mẹ buồn rồi đó. Nếu như các bạn trẻ đối xử với cha mẹ mình như thế nào thì sau này con cái của các bạn cũng sẽ đối xử lại các bạn như thế đó. Ai không tin nhìn giọt nước mưa trên mái nhà kêu rơi xuống thì biết giọt thứ nhất từ chỗ nào rơi xuống thì trăm ngàn giọt nước sau cũng sẽ từ chỗ đó mà rơi xuống. Cho nên phải biết ơn cha mẹ.

孝順還生孝順子 Hiếu thuận hoàn sanh hiếu thuận tử

忤逆還生忤逆儿 Ngỗ nghịch hoàn sanh ngỗ nghịch nhi

不信但看檐頭水 Bất tín đản khán thiềm đầu thủy,

點點滴滴不差移。Điểm điểm trích trích bất sai di.

     Hiếu thuận sanh ra con hiếu thuận Ngỗ nghịch nào con có khác chi! Xem thử trước thềm mưa xối nước Giọt sau giọt trước chẳng sai gì. (Trích 孝行篇第四條 Hiếu hạnh thiên đệ tứ chương 4 Hiếu Hạnh, 明心寶鑒 Minh Tâm Bảo Giám)

     Có một gia đình cho con đi du học lâu quá con không về nên qua bên đó thăm và thấy tư tưởng nó khác rồi nên về buồn khóc. Họ lên chùa tâm sự, trút hết cho ông Phật rồi nếu mà tin tưởng nữa trút cho mấy thầy. Tôi chia sẽ thế này: “Khi chị đã chấp nhận cho cháu đi học thì chị phải chấp nhận nó tiếp xúc với một nền văn hóa mới, khác với văn hóa của cha ông chúng ta. Cho nên chị phải chấp nhận cho nó tiến bộ chứ chị đừng bắt là ngày xưa mình không được học. Bây giờ bắt nó phải học cho mình. Không có vụ đó. Cho nó tiếp nhận, phải chấp nhận nó tiếp xúc nhưng chị nhắc như thế này. Con nè, mỗi sáng con thức dậy, rửa mặt con nhìn vô mặt gương, nhìn vô kính, con thấy khuôn mặt con đẹp và cha mẹ ban tặng cho con gương mặt đẹp như vậy. Con cố gắng sống như thế nào để mỗi lần con nhìn vào gương, con vẫn nở một nụ cười vì mình vẫn giữ được cái đẹp như thuở nào cha mẹ mình ban tặng cho. Nhắc nhở vậy thôi. Rồi từ từ nó sẽ thấm. Con sống như thế nào đừng để vầng trán con bị xếp ly, khóe mắt con nó đã chẻ chân chim. Nhắc nhở vậy thôi. Chứ mình không thể bắt nó phải làm y xì như lúc ở Việt Nam đâu.”

     Chúng ta hãy trân quý những hạnh phúc, những điều kiện hạnh phúc đang có mặt ở trong ta và chung quanh ta. Đó là ta được cha mẹ thương yêu, nuôi dạy, chăm sóc. Dù hoàn cảnh của ta không phải như gia đình các bạn khác giàu có, sung túc nhưng ta vẫn có được bữa cơm ngon, có được chiếc áo lành để mặc, có được cái không gian hạnh phúc vui đùa là quý lắm rồi, đòi cái gì nữa. Nhiều khi ngồi trong một không gian cung điện lộng lẫy mà cha mẹ không còn, những tàng cây cao bóng cả không còn che chở ta nữa. Những lúc mà chúng ta trăn trở không ai có một lời khuyên, không lắng nghe được những kinh nghiệm của người đi trước, của cha mẹ. Đó mới là bất hạnh. Sức khỏe của một em bé, hạnh phúc của một cậu thanh niên, của một cô thiếu nữ. Tất cả đều từ cha mẹ chúng ta. Cha mẹ chúng ta đã biết tu dưỡng, uốn nắn như thế nào để ta có tư tưởng đẹp, có những phẩm chất đẹp, có được cuộc sống đầy đủ và có được sự hiểu biết ngày hôm nay. Tất cả đều do cha mẹ ta tạo nên. Chúng ta luôn biết ơn.

     孝 hiếu là một từ ngữ nói lên sự biết ơn và luôn luôn đền ơn. 孝 hiếu cũng như 忠 trung, 慈 từ, 悌 để, 情tình, 義 nghĩa. Chẳng qua người dân đối với quê hương, Tổ Quốc là 忠 trung. 慈 từ là tình thương của chư Phật đối với chúng sanh. 悌 để là đạo lý của anh chị em đối với nhau. Đạo lý của vợ chồng đối với nhau là 情 tình. Đạo lý của bè bạn đối với nhau gọi là 義 nghĩa. 慈 Từ, 義 Nghĩa, 忠 Trung, 情 Tình, 孝 Hiếu, 悌 Để là những danh từ nói lên lòng thương tưởng và niệm biết ơn. Chẳng qua thiên tước của người thi ân cho mình khác nhau. Vị trí khác nhau cho nên từ ngữ đổi khác nhưng cùng chung một ý nghĩa là biết ơn và đền ơn. Vì vậy, cho nên khi nói hiếu không phải tôi có hiếu với mẹ tôi nói như vậy là xong. Hiếu mà không có tình thương thì hiếu sẽ khô khan, vụng về. Hiếu phải có tình thương mà đã có tình thương rồi thì tự nhiên mình biết mình phải làm gì để cho mẹ mình hạnh phúc và mình cũng hạnh phúc. Hạnh phúc không phải là vấn đề một chiều. Nếu mẹ cha có hạnh phúc mà con không có hạnh phúc thì cũng không cha mẹ nào có hạnh phúc. Ngược lại, con cái có hạnh phúc mà cha mẹ không có hạnh phúc thì con cái cũng không thể nào mà yên ổn trong cái hạnh phúc đó. Hạnh phúc phải có mặt ở trong đời sống của mẹ con, cha con, vợ chồng, anh em, chị em, bè bạn. Đức Phật dạy hạnh phúc cá nhân mà chúng ta có được phải được làm bằng hạnh phúc của tập thể. Mọi người chung quanh ta phải có hạnh phúc, an vui thì hạnh phúc của ta mới được nuôi dưỡng và thêm lớn. Đây là điều mà chúng ta luôn luôn phải quán niệm.

     Vì vậy, trong kinh Đức Phật dạy có ba việc chúng ta cần phải tu tập để phát sanh ra phước: thứ nhất là phước từ 敬田 kính điền, thứ hai là phước từ 恩田 ân điền và cuối cùng là phước từ 悲田 bi điền. 敬田 kính điền là tu tập biết tôn kính các bậc thánh nhơn, tôn kính Tam Bảo. Từ đó, chúng ta phát nguyện tu tập phát sanh ra phước. Công đức của phước từ tu tập mà có cho nên gọi là 敬田 kính điền. Biết phụng dưỡng cha mẹ, thảo thuận anh chị em. Phước từ lòng biết tôn kính báo ân mà có cho nên phước đó gọi là 恩田 ân điền. Phước từ 悲田 bi điền có nghĩa là thương tưởng đến đồng bào đến mọi người đến những hoàn cảnh bất hạnh hơn ta mà chúng ta luôn luôn mở tâm mình ra, biết chia sẻ, biết hiến tặng, biết giúp đỡ, biết làm những việc từ thiện, nghĩa lợi. Chúng ta đi bố thí, đi từ thiện cho đến chúng ta sắm một chén cháo để cúng thí, tổ chức một pháp hội để truy tiến. Tất cả những việc làm đó phát sinh phước. Phước từ tình thương, chạnh lòng đến những hoàn cảnh khổ đau hơn mình mà làm đó là ba việc làm để để chúng ta chế tác được phước đức. Đó là từ 敬田 kính điền, 恩田 ân điền, 悲田 bi điền.

     Khi làm được công việc chế tác ra được phước đức rồi đem công đức đó để hồi hướng dâng lên cúng dường cha mẹ, tổ tiên thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã chăm sóc,nuôi dưỡng ta, đã làm cho ta có được cuộc sống như ngày hôm nay. Làm được như vậy là Phật tử. Vì thế, đạo Phật là đạo từ bi. Tâm từ bi là tâm thương yêu. Thương yêu phải khởi đầu bằng thương yêu cha mẹ. Từ đó mới phát triển đến tận cùng là thương yêu khắp cả chúng sanh. Do vậy, đạo Phật là đạo hiếu và những lễ nghi mà chúng ta thường tổ chức trong những dịp Vu Lan, nội dung chính là tu tập để đền ơn và báo ân. Chẳng qua hình thức có thể nó hơi sai khác vì những hình thức đó là chúng ta làm theo văn hóa của người Việt Nam, của Phật giáo cộng với văn hóa Việt Nam nhưng nội dung vẫn phải đầy đủ là phải từ lòng biết ơn và muốn đền ơn nên tu tập mà cúng dường, bố thí, tụng kinh, lễ sám v.v

Cho nên ân đức của cha mẹ, ân đức của chúng sanh, ân đức của quốc vương, ân đức của Tam Bảo. Ân Tam Bảo bao gồm luôn ân đức của thầy tổ trong đó. Người học Phật luôn luôn ghi nhớ, cung kính và làm thế nào để đền ơn đáp nghĩa. Trong mùa Vu Lan chúng ta hãy làm một việc gì đó Tuỳ phận. Hiến tặng một niệm an lành, một nụ cười, một lời kinh, một hành động cho đến một chén cháo, một gói quà. Tất cả sự hiến tặng tuỳ hoàn cảnh. Tôi nghĩ ai ai cũng làm được. Và những công đức tu tập có được, chúng ta dâng lên Tam Bảo chứng minh hồi hướng đến cha mẹ. Nhà nho người ta có câu nói 愼終追遠，民德歸厚矣。Thận chung truy viễn, dân đức quy hậu hỉ. (Trích 學而 chương Học Nhi, 論語 Luận Ngữ). 愼終 thận chung tức là luôn luôn chăm chú, tận tụy chăm sóc đến những người ân nhơn của ta đang có mặt với ta. 追遠 truy viễn tức là đối với những tổ tiên những người ân nhơn đã qua đời mà chúng ta cũng phải ghi nhớ, hồi hướng công đức đến tổ tiên cửu huyền thất tổ quá vãng cách ta đã mấy đời mà ta còn ghi nhớ, tưởng niệm. Việc làm đó cũng nói lên được đối với những người ân đang sống chung với ta, đang có mặt với ta trong từng phút giây hiện tại này.

     Chúng ta hãy sống như thế nào để mỗi lần thắp hương nhìn lên Đức Phật, nhìn lên di ảnh của ông bà, cha mẹ, tổ tiên chúng ta chúng ta chảy những giọt nước mắt hạnh phúc tròn đầy. Vì ta cũng đã làm chứ không phải những giọt nước mắt ân hận tiếc nuối. Nhân đầu tháng 7, mùa Vu Lan lại trở về với Phật Giáo đồ khắp năm châu với phật tử Việt Nam chúng ta, tôi xin chia sẻ vài quan niệm nhỏ nói về ân của cha mẹ và cũng mong mọi người con Phật khắp nơi hãy sống trọn vẹn với những ân tình thiêng liêng đó.

Trung nguyên ngày vọng hội Vu Lan

Bến Giác chiều thu sóng đạo ngàn

Những ai là kẻ mang ơn nặng

Đều vận lòng thành đón Vu Lan.

     Nam mô Đại Hiếu Mục Kiền Liên Bồ Tát.

-        Trích Pháp Ngữ Thầy Định Thành -

Đại học sĩ Tô Đông Pha và Thiền sư Phật Ấn thường cùng nhau tham thiền luận đạo.

Một hôm, Thiền sư đăng đàn thuyết pháp, khi Tô Đông Pha đến thì đã hết chỗ ngồi. Thiền sư từ xa trông thấy Tô Đông Pha đến, bỗng nói lớn:

- Mọi người đã ngồi hết chỗ, ở đây không còn chỗ cho ông ngồi đâu.

Tô Đông Pha nói:

- Nếu không còn chỗ ngồi, vậy cho tôi mượn thân tứ đại ngũ uẩn của Thiền sư để làm chỗ ngồi.

 - Ông quả quyết muốn lấy thân ta làm chỗ ngồi, nếu ngồi không được thì phải tháo ngọc đáy ngay thắc lưng để lại bổn tự. Tô Đông Pha đồng ý, Thiền sư nói:

- Bốn đại của ta vốn không, năm uẩn chẳng có, vậy học sĩ ông muốn ngồi chỗ nào? Tô Đông Pha tịch lời đành phải mở ngọc đái để lại rồi ra về.

      Bốn đại năm uẩn là từ ngữ chỉ cho thân người trong Phật giáo. Nghĩa là thân người do bốn đại đất, nước, gió, lửa, và năm uẩn sắc, thọ, tưởng, hành, thức, hòa hợp mà thành, chứ thật không có tự tánh. Thiền sư Phật Ấn chỉ đưa ra bốn đại và năm uẩn thể tánh của nó là không thật có, nhưng lạ là Tô Đông Pha hiểu được và chịu thua.

       Nghĩa là: “Ngoài trời thì có trời, trên người thì có người”, thường giữ tâm khiêm tốn thì trong đời sống mới giảm bớt sự phiền phức.

◊◊——————————————————————–◊◊

    Cuộc sống ai cũng muốn cho mình an ổn hạnh phúc không bệnh tật. Tuy nhiên vì nghiệp nhân khác nhau cho nên cũng chiêu cảm những quả báo khác nhau. Nhằm xoa dịu những bệnh tật bất an đó, cho nên Phật Thích Ca đã giới thiệu cho chúng sanh một thế giới ở Phương Đông, do Phật Dược Sư làm giáo chủ. Đức Phật Dược Sư là một vị giác ngộ có lòng từ bi vĩ đại đối với tất cả chúng sinh. Ngài bảo vệ chúng sinh khỏi bệnh tật cả thể chất và tinh thần, những chướng ngại trong cuộc sống, và giúp họ loại bỏ ba chất độc đó là sự dính mắc, hận thù và vô minh, đó là nguồn gốc của mọi đau khổ trên cõi đời này.

    Phật Dược Sư (tiếng Phạn: bhaiṣajyaguru; chữ Hán: 藥師佛; nghĩa là “vị Phật thầy thuốc”), còn gọi là Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật (藥師琉璃光佛), Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai (Phạn: Bhaiṣaijya guru vaiḍuria prabhà ràjàya tathàgatàya), Dược Sư Như Lai (Phạn: Bhaiṣaijya guru tathàgatàya), Dược Sư Lưu Ly Như Lai (Phạn: Bhaiṣaijya guru vaiḍuria tathàgatàya), Đại Y Vương Phật (Phạn: Mahà Bhaiṣaijya ràja buddha), Vương Thiện Đạo, do bổn nguyện của ngài là “cứu tất cả các bệnh khổ cho các chúng sinh” cho nên còn có tên Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Phật, là vị Phật đại diện cho sự trọn vẹn của Phật quản ở cõi phía đông (là cõi Tịnh Lưu ly). Tranh tượng của vị Phật này hay được vẽ với tay trái cầm thuốc chữa bệnh và tay mặt giữ Ấn thí nguyện. 

    Phật Dược Sư, gọi đủ là Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai, gọi tắc là Dược Sư Phật, Dược Sư Như Lai.

    Phật dạy: Lúc Phật Dược Sư còn hành Bồ tát đạo, phát ra 12 lời đại nguyện:

1/ Nguyện ánh sáng của thân mình soi sáng khắp mười phương thế giới.

2/ Nguyện oai đức khai hiểu tất cả chúng sanh.

3/ Nguyện các hữu tình đều được viên mãn.

4/ Nguyện tất cả chúng sanh an tâm tu đại thừa Phật pháp.

5/ Nguyện các hữu tình tu hành phạm hạnh như pháp thanh tịnh.

6/ Nguyện người 6 căn không đủ đều được đoan nghiêm.

7/ Nguyện các hữu tình thân tâm an lạc cho đến giác ngộ.

8/ Nguyện chuyển thân gái thành thân trai.

9/ Nguyện các hữu tình tiêu trừ ngoại đạo tà kiến tu tập các hạnh Bồ tát.

10/ Nguyện các hữu tình giải thoát tất cả ưu khổ.

11/ Nguyện chúng sanh đói khát đều được món ăn ngon.

12/ Nguyện chúng sanh bần cùng không áo mặc đều được y phục đẹp đẽ.

    Mỗi lời nguyện đều nói rõ sự mong cầu của chúng sanh được thành tựu đầy đủ, cứu vớt nổi khổ của chúng sanh, chữa căn bệnh của chúng sanh, sau sẽ được thành Phật. Đây là lời nguyện thật tiễn của Ngài. Thông thường mọi người xưng niệm “Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Phật”, nhân vì Ngài hay trừ sạch căn bệnh sanh tử, cho nên gọi là Dược Sư, soi chiếu tan sự tăm tối của chúng sanh trong ba cõi. Cho nên gọi là Lưu Ly Quang. Phật Dược Sư là vị giáo chủ ở Lưu Ly Tịnh Độ phương Đông, cùng với Nhật Quang, Nguyệt Quang là hai vị Bồ tát, và 8 vị Bồ tát khác dẫn dắt chúng sanh vào thế giới Tịnh Độ, ở tại Tịnh Độ phương Đông giáo hóa chúng sanh. Ngoài ra còn có 12 vị Thần tướng Dược Xoa thệ nguyện hộ trì pháp môn của Phật Dược Sư, những vị Thần tướng này nắm giữ 7000 quyến thuộc Dược Xoa, để ủng hộ chúng sanh khắp tất cả mọi nơi.

    Trong Kinh Dược Sư Như Lai Bổn Nguyện Công Đức chép: Thế giới Tịnh Lưu Ly ở phương Đông thanh tịnh thuần khiết không có các dục nhiễm, ngay cả tiếng khổ của ba đường ác cũng không, đất được làm bằng chất lưu ly, thành quách cung điện và cửa nẽo cũng đều do 7 món báu tạo thành, cùng với thế giới Cực Lạc Tịnh Độ ở phương Tây của Phật A Di Đà ánh sáng chiếu soi không khác.

    Phật Dược Sư vì chúng sanh hiện đời cầu an lạc, còn Phật A Di Đà lại tiếp bước chúng sanh vãng sanh về Cực Lạc. Tuy nhiên dù là vãng sanh Tây phương hay tu tập pháp môn gì, đều phải có thân tâm mạnh khỏe mới có thể thực hành tu trì Phật pháp. Nhân vì chúng sanh có tham sân si, nhiều loại phiền não làm rối loạn thân tâm, từ đó mà sanh ra các loại phiền não bất đồng, do vì chúng sanh có nhiều phiền não bệnh nên phương thuốc trị bệnh cũng có nhiều loại khiến cho bệnh khổ chúng sanh được tiêu trừ. Nguyện lực của Phật Dược Sư phải tiêu trừ những phiền não này khiến cho chúng sanh thoát khỏi những bệnh tật, tiêu trừ đau khổ, hết tai nạn. Nhân vì trong kinh nói mới cầu sanh về Cực Lạc, khi mạng chung sẽ có 8 vị đại Bồ tát chỉ đường. Trong Kinh lại nói nếu muốn sanh về cõi trời Đâu Suất để gặp Phật Di Lặc, cũng nên lễ kính Phật Dược Sư Lưu Ly Quang. Do vậy, người tu trì pháp môn Dược Sư cũng vãng sanh về thế giới Cực Lạc hoặc được phước đức trí tuệ để làm tư lương trên con đường tu hành thành Phật. Nhân thế mà Phật giáo đem pháp hội Dược Sư làm pháp môn tiêu tai diên thọ ở hiện đời.

    Kinh Dược Sư được truyền vào Trung Quốc là do Bạch Thi Lợi Mật đem “Phật Thuyết Quán Đảnh Bạt Trừ Quá Tội Sanh Tử Kinh” dịch ra. Sau đời Lưu Tống ngài Huệ Giản dịch ra “Lưu Ly Quang Kinh” 1 quyển. Vào đời Tùy ngài Đạt Ma Cấp Đa dịch ra “Phật Thuyết Dược Sư Như Lai Bổn Nguyện Kinh” 1 quyển. Đời Đường ngài Huyền Tráng dịch ra “Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai Bổn Nguyện Công Đức Kinh” 1 quyển. Sau đó Kinh Dược Sư truyền vào liên tục. Phật Dược Sư hay trị được trăm bệnh khổ não chúng sanh, giải trừ mọi sự đau đớn bệnh tật, kéo dài tuổi thọ, vì vậy mà được mọi người trong xã hội kính chuộng.

    Trong Kinh nói: Nếu như có người thân thể bệnh hoạn đau khổ, tướng già chết hiện ra, quyến thuộc của người này ngày đêm cúng dường lễ bái Phật Dược Sư, đọc tụng “Kinh Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai Bổn Nguyện Công Đức” 49 lần, và cung kính thắp 49 ngọn đèn, treo phan 5 màu 49 ngày,… thì người sắp mạng chung đó được sống lại. Nhân thế mà phong thái tính ngưỡng Phật Dược Sư ngày một hưng thạnh.

    Tại Trung Quốc có rất nhiều Tự viện tôn trí 3 vị Phật trên chánh điện là Phật Thích Ca giáo chủ cõi Ta Bà ở giữa, Phật Dược Sư giáo chủ thế giới Tịnh Độ phương Đông ở bên trái, Phật A Di Đà giáo chủ thế giới cực lạc phương Tây ở bên phải, thông thường gọi là Tam thế Phật. Ngoài ra cũng có Tam thế Phật là: Quá khứ Nhiên Đăng Cổ Phật, Hiện Tại Thích Ca Mâu Ni Phật, Tương Lai Di Lặc Phật. Ngoài việc cung phụng Phật Dược Sư ở trên bảo điện ra, còn có Tự Viện xây dựng cả một điện thờ Phật Dược Sư đó gọi là Dược Sư Điện nhằm để tôn thờ Phật Dược Sư và 2 vị đại Bồ tát là Nhật Quang và Nguyệt Quang, gọi là “Dược Sư Tam Tôn”, “Đông Phương Tam Thánh”. Hai bên lại còn thiết 12 vị thần tướng, Phật Dược Sư cũng có những tướng tốt. Hình tượng thông thường chúng ta thấy là tay trái cầm bình thuốc, tay phải kết định ấn, thân mặc ca sa, ngồi kết già trên hoa sen, có khi tay trái cầm bát thuốc, tay phải cầm hoàn thuốc, nhằm để hiển bày lòng từ bi trừ sạch bệnh khổ cứu độ chúng sanh.

    Thế giới Tịnh Độ phương Đông giống như thế giới Tịnh Độ phương Tây, chúng sanh chỉ cần trì tụng danh hiệu Phật Dược Sư thì không rơi vào 3 đường ác: Địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, diệt trừ các bệnh khổ, lại có thể trừ 9 thứ hoạnh tử, nhân thế mà trong dân gian tin tưởng rất rộng, còn gọi là “Y Vương Phật”. Mỗi năm vào ngày 30 (29) tháng 9 âm lịch là ngày Thánh đản Phật Dược Sư, các Tự viện đều cử hành pháp hội Tiêu Tai Diên Thọ, thời khóa sáng cử hành nghi chúc thánh, bình thường thì trong thời khóa sáng thêm phần tán hương, ba lần niệm danh hiệu, tụng Dược Sư Quán Đảnh Chơn Ngôn, xướng kệ khen ngợi, niệm Nam Mô Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai 100 lần, lễ bái cầu nguyện. Lạy Phật Thích Ca Mâu Ni 3 lạy, còn lại Phật Dược Sư 12 lạy, Nhật Quang Bồ Tát, Nguyệt Quang Bồ Tát, Dược Sư Hải Hội Phật … 3 lạy. Sau đó quy y, có Tự viện còn cử hành bái sám cúng đèn, Phổ Phật, phóng sanh,…

    Kinh Dược Sư chép: “Đốt đèn để kéo dài tuổi thọ, bình an, tiêu tai, lánh xa hoạnh tử, không rơi đường tà, tiêu trừ ma chướng, thành tựu trí huệ, cuối cùng vãng sanh về thế giới cực lạc ở phương Đông, khiến cho người thoát khỏi vô minh, mở toang sự ràng buộc đau khổ, tinh thần an định, mở rộng lòng từ giúp đỡ mọi người cuối cùng mau được thanh tịnh viên mãn.

    Thế giới chúng ta ngày nay, đang bị ô nhiễm, tâm thức của chúng sanh cũng huân tập nhiều chủng tử bất thiện pháp. Dovậy mà thiên tai, hạn hán, lũ lụt, động đất, song thần… xảy ra khắp nơi. Con người thì suốt ngày thu nạp vào cơ thể những hóa chất độc  tố, rồi phát ra những căn bệnh nan y… chính vì lòng tham  làm hại đồng loại và môi sinh. Do vậy là người đệ tử Phật, chúng ta cần phải được soi sáng hơn về nhân duyên tương tác, biết nghĩ đến mọi người mọi loài, chế tác ra những pháp dược, trị lành căn bệnh thân, tâm chúng tát cả chúng sanh, để sống an vui hạnh phúc.

Thích Thiện Phước

       Trong những vị đại Bồ Tát đệ tử của Phật Thích Ca, Bồ Tát Địa Tạng là tiêu biểu cho công hạnh đại nguyện. Lời nguyện của ngài rộng sâu như biển cả, trải qua bao số kiếp độ thoát chúng sanh bị khốn khổ trong chốn ngục tù tăm tối.

       Trong Kinh Phật dạy: Dốc lòng niệm tụng Bồ Tát Địa Tạng hoặc lễ bái cúng dường hình tượng của Bồ Tát Địa Tạng thì xa lìa khổ não, không đọa ác đạo, thành tựu được 28 điều lợi ích. Trời rồng hộ niệm, quả lành ngày thêm lớn, chứa góp nhân vô lượng, không lui sụt đạo giác ngộ, áo cơm đầy đủ, không bị bệnh dịch, khỏi nạn lửa nước, không có giặc hại, người thấy cung kính, quỷ thần hộ trì, chuyển nữ thành nam, làm con gái bậc vương thần, tướng tốt đẹp đẽ, sanh về cõi trời, làm bậc Đế Vương, biết rõ đời trước, cầu nguyện thành tựu, quyến thuộc an vui, tiêu sạch hoạnh tử, nghiệp ác không còn, chỗ đến thông suốt, đêm mộng điềm lành, tiên vong hết khổ, phước báu đầy đủ, các Thánh khen ngợi, thông minh lanh lợi, giàu lòng thương xót, rốt ráo thành Phật.

       Bồ Tát Địa Tạng có hạnh nguyện không vì cầu an lạc cho mình, chỉ nguyện cho chúng sanh được lìa khổ. Với tinh thần đại nguyện, cống hiến, từ bi, chúng ta cần phải tôn kính học tập theo.

     Sau khi đi dạo bốn cửa thành, thái tử Tất Đại Đa quyết chí xuất gia học đạo, nhưng vua cha không cho. Với tình thương vô tận, Ngài đã vượt khỏi kinh thành vào nửa đêm xuất gia tầm đạo, đem lại ánh sánh chánh pháp cho muôn loài.

     Ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch là ngày Phật Thích Ca Mâu Ni xuất gia. Do vì ngày tháng xuất gia của Phật trong kinh điển ghi chép có chỗ hơi sai khác.

     Kinh Trường A Hàm, Quyển 4: Ghi là mùng 8 tháng 2.

     Kinh Quá Khứ Hiện Tại Nhân Quả, Quyển Trung: Ghi là mùng 7 tháng 2.

     Kinh Tu Hành Bổn Khởi, Phẩm Xuất Gia ghi là ngày mùng 7 tháng 4.

     Kinh Thái Tử Thụy Ứng Bổn Khởi, Quyển Thượng; Kinh Quán Tẩy Phật Hình Tượng; … đều chép Phật xuất gia ngày mùng 8 tháng 4.

     Kinh Bổn Sanh của Ba Ly, trong phần “Phật Truyện” chép: Ngày 15 của tháng A Sa Trà (tương đương với ngày mùng 1 tháng 5).

     Phật giáo Hán Truyền Trung Quốc căn cứ vào kinh Trường A Hàm, Quyển 4 chép: Phật Thích Ca Mâu Ni xuất gia ngày mùng 8 tháng 2, mỗi năm vào ngày này tất cả chùa chiền đều long trọng cử hành lễ kỷ niệm ngày Phật Tổ lìa bỏ hưởng thụ cái vui giàu sang ở thế gian để xuất gia tu hành khổ hạnh, chứng ngộ thành Phật, là bậc khai sáng ra Phật giáo, chỉ dạy cho chúng sanh phá bỏ vô minh diệt trừ khổ não, được cái vui giải thoát vô thượng. Vào ngày này lại có những người phát tâm xuất gia, đây là một nhơn duyên rất thù thắng. Ngoài ra còn có cử hành pháp hội phóng sanh nhằm để giáo hóa chúng sanh không sát sanh, bảo hộ nuôi dưỡng, đề xướng việc ăn chay, giữ gìn sức khỏe, pháp hội không chỉ kỷ niệm ngày xuất gia của Phật, mà còn học tập tâm hạnh đại từ đại bi tinh thần nhẫn nại, rộng lượng bao dung của Ngài.

     Phật Thích Ca Mâu Ni là một con người lịch sử, Ngài là một vị Thái tử con vua Tịnh Phạn thuộc nước Ca Tỳ La Vệ, bản tánh thông minh, nhà vua rất yêu thương Thái tử, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho Thái tử sinh hoạt và học tập và mời những vị Danh sư dạy văn học, triết học, toán học, binh pháp, võ thuật. Vì từ nhỏ đã được học những nền văn hóa như thế cho nên khi trưởng thành Thái tử là một người văn võ song toàn. Là một vị Thái tử tài trí hơn người. Bao nhiêu hy vọng vua Tịnh Phạn đã gửi hết vào Thái tử, mong rằng Thái tử sớm kế thừa ngôi vua, thành một bậc Quân vương anh minh. Vào năm 16 tuổi cưới công chúa Da Du Đà La con vua Thiện Giác thành Thiên Tý, 6 năm sau hạ sanh một con trai đặt tên là La Hầu La. Thái tử sống mãi trong cung điện nguy nga tráng lệ, vì muốn giải trừ bớt nỗi phiền muộn, cho nên Thái tử rời khỏi hoàng cung ra khỏi ngoại thành.

     Lần thứ nhất đi ra cửa thành phía Đông, thấy một người tóc bạc trắng, mặt mày nhăng nheo, thân thể tiều tụy, lưng còng, tay chống gậy, bước đi khập khiễng, Thái tử nhìn thấy người già này, bèn liên tưởng đến ai ai rồi cũng trở thành già nua, nhân thế mà Thái tử không còn hứng thú để đi du ngoạn nữa, liền trở về hoàng cung.

     Sau một thời gian, Thái tử lần thứ hai ra khỏi hoàng cung đến cửa thành phía Nam, gặp một người gầy ốm bụng ta, đang bị bệnh nằm rên rĩ ở bên vệ đường, thật đáng thương, Thái tử thấy sự đau khổ của người bệnh thật là đáng sợ. Từ đó nghĩ đến thân thể này do đất nước gió lửa họp lại thành, bốn đại không điều hòa, thì 100 bệnh phát sanh, trên thế gian này không có người nào là không bệnh, sự đau khổ của bệnh tật thật là khó chịu đựng, Thái tử nhân thế mà rất phiền não, không thể tiếp tục cuộc du hành bèn trở về hoàng cung.

     Lần thứ ba, Thái tử lại đi ra ngoài du ngoạn cửa thành phía Tây, lại gặp một tử thi, máu mủ lan tràn, hôi dơ khó tả, thân thuộc đau đớn khóc than, Thái tử thấy thật là thương tâm, nghĩ đến đời người có sanh có tử không luận là nghèo giàu, đều khó tránh khỏi. Thái tử đang đối diện trước tình cảnh bi thảm ấy nên không còn muốn đi du ngoạn nữa, bèn trở về hoàng cung.

     Vài ngày sau, Thái tử đi ra cửa thành phía Bắc, nhìn thấy một vị Sa môn tướng mạo đẹp đẽ, oai nghi tề chỉnh, thân mặc ca sa, tay cầm bình bát, trang nghiêm đi qua, Thái tử khởi tâm cung kính, hoan hỷ chắp tay đến trước thăm hỏi. Sa môn bảo rằng Thái tử xuất gia tu học thì mới có thể giải quyết được những sự đau khổ căn bổn sanh già bệnh chết. Thái tử bèn trở về hoàng cung.

     Sau khi đi qua bốn cửa thành, thấy già bệnh chết và hình dáng trang nghiêm của vị Sa môn, khiến Thái tử hiểu sâu về lẽ vô thường đau khổ của kiếp người, và đó cũng chính là nguyên nhân để Ngài xuất gia tu học.

     Từ đó trở về sau, Thái tử luôn luôn nghĩ đến chuyện xuất gia, và cầu xin vua cha cho xuất gia, nhưng vua Tịnh Phạn kiên quyết không chịu, lại còn xây dựng ba cung điện để Thái tử ở trong ba mùa Xuân Hạ Đông, trong mỗi cung điện đều dùng bảy món báu trang trí, vô cùng đẹp đẽ. Trong vườn đào ao hồ, trồng các loại hoa quả, tuyển chọn nhiều mỹ nữ, ca múa kỷ nhạc, để cho Thái tử vui chơi, thọ hưởng thú vui, để cuộc sống vinh hoa phú quý này xóa nhòa đi ý định xuất gia của Thái tử, nhưng Thái tử xem tất cả đều là mây khói giả tạm. Thái tử đối với vật chất này không có gì tham luyến, thế rồi Ngài lập chí xuất gia học đạo.

     Năm 29 tuổi, có thuyết nói 19 tuổi, vào đêm mùng 8 tháng 2 Thái tử lén trốn khỏi hoàng cung cỡi ngựa ra khỏi cửa thành phía Bắc đi thẳng vào rừng sâu, bỏ đi những món trang sức sang trọng, tự cạo râu tóc, trở thành một người tu. Vua Tịnh Phạn sau khi biết được Thái tử đi xuất gia, Ông vô cùng đau xót. Nhiều lần đến khuyên Thái tử hãy mau trở về hoàng cung, nhưng kết quả không thành, khi đó vua cho 5 vị cận thần: Kiều Trần Như, Ác Bệ, Bạt Đề, Thập Lực Ca Diếp, Ma Ha Câu Nam, vào rừng mời ngài về, nhưng họ đều ở lại theo Thái tử tu tập, sau này trở thành những vị Tỳ kheo đầu tiên trong giáo đoàn của Phật.

     Thái tử Tất Đạt Đa tìm học với tất cả những danh Sư ở Ấn Độ, sau này lại đi đến phía Nam thành Già Da tu khổ hạnh, mỗi ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt lúa mạch, tu khổ hạnh trãi qua 6 năm, sức khỏe cạn kiệt nhưng vẫn không đạt được kết quả, chưa chứng đắc chơn lý giải thoát, Thái tử Tất Đạt Đa tự biết tu khổ hạnh không thể giải thoát do đó Ngài bỏ lối tu khổ hạnh đến bờ sông Ni Liên tắm gội, tiếp nhận bát cháo sữa của nàng chăn cừu (Su Già Ta) sức khỏe dần dần bình phục, Ngài bèn đi đến núi Ca Da, ngồi dưới cây Tất Bát La, Ngài phát lời thệ nguyện kiên cố rằng: “Nếu không thành tựu được đạo quả vô thượng chánh giác, thì dù có thân tan thịt nát cũng không rời khỏi tòa”.

      Trải qua 49 ngày thiền định tĩnh tọa, cuối cùng Ngài hàng phục được phiền não ma chướng phá trừ tất cả những vọng tưởng, chấp trước, đoạn hết tất cả phiền não, chứng được tất cả chủng trí, thành tựu Phật quả. Từ đó, Ngài bắt đầu chuyển Pháp Luân, độ sanh thuyết pháp, hình thành giáo hội Tăng già, kiến lập Tự viện, khai sáng ra đạo Phật.

     Xuân đến rồi đi, hoa nở lại tàn, đó là định luật muôn thuở của vũ trụ. Tuy nhiên, có một mùa xuân không đến cũng không đi, hoa xuân vẫn nở mãi trong lòng người con Phật, không bao giờ tàn phai, một mùa xuân bất tận cho những ai thấy được thực tướng của các pháp.

     Ta thấy được tinh thần nầy qua bài thơ của Thiền sư Đạo Xuyên:

远观山有色

近听水无声。

春去花还在

人来鸟不惊。

头头皆显露

物物体元平。

如何言不会

祗为太分明。

Phiên âm:

“Viễn quan sơn hữu sắc.

Cận thính thủy vô thinh.

Xuân khứ hoa hoàn tại.

Nhơn lai điểu bất kinh.

Đầu đầu giai hiển lộ.

Vật vật thể nguyên bình.

Như hà ngôn bất hội.

Chỉ vị thái phân minh.”

Tạm dịch:

Đứng xa nhìn mà núi vẫn màu xanh.

Lại gần nghe nước chảy không âm thanh.

Xuân đi hoa còn nở.

Người đến chim không sợ.

Mọi thứ hiển bày rõ.

Mọi vật tánh bình lặng.

Nói mãi sao không ngộ.

Do phân biệt quá nhiều.

     Văn từ trong bốn câu đầu bài thơ miêu tả như một bức tranh, cho nên có khi người ta gá thêm chữ “họa” ở đầu đề. Họa về cảnh núi non thì ta thấy quá rõ về hình sắc, nên đứng xa thấy vẫn có suối chảy, có chim, có hoa núi bừng khai khi xuân về ấm áp; Khi đến gần thì không nghe tiếng suối chảy; Dù mùa xuân qua rồi nhưng hoa vẫn còn nở mãi; Người đến nhưng chim không bay đi. Bốn câu nầy mới đọc qua ta thấy tác giả dường như đang diễn tả về một bức tranh, đề cập về ngoại cảnh thiên nhiên.

     Thế nhưng, bốn câu sau ta thấy tác giả không đề cập gì đến bức tranh cả, mà nói toàn nói về tự tánh thanh tịnh của nội tại, mượn cảnh để nói về thiền lý, nhìn cảnh vật với một tự tánh thanh tịnh. 

     Do đó, mới thấy được mọi thứ đều là đạo, mọi chỗ đều hiển lộ tự tánh sáng suốt, mọi sự mọi vật tự tánh của chúng vốn giống nhau, xưa nay vốn bình đẳng không hai không khác. Sở dĩ không rõ được bản thể xưa nay, chỉ vì rơi vào sự phân biệt tầm thường, rồi tư duy chấp trước.

     Tự tánh thấy núi, mặc dù có sắc tướng, nhưng có cũng như là không, tất cả chỉ là huyễn tướng; tự tánh nghe nước chảy, mỗi tiếng đều không có thực thể, nên có tiếng cũng như là không tiếng; tự tánh nhìn thấy hoa mùa xuân, không có thủ xả, ngay lúc ấy đó chính là tự tánh, cho nên mùa xuân đi qua rồi hoa vẫn còn hé nụ, đây là hoa của tự tánh, mà hoa của tự tánh thì không có tàn phai, vì tự tánh vốn không có duyên sanh diệt; người đến gần, chim vì sợ mà bay đi, nhưng tự tánh của chim thì vẫn tự tại như nhiên, không từng sợ sệt điều chi. Tất cả mọi thứ hiển bày rõ thì đều là tự tánh đại đạo; muôn sự muôn vật đều có tự tánh thanh tịnh, xưa nay vốn bình đẳng; Thiền sư đã nói như vậy mà không lãnh hội được, bởi vì người ta thường đem tự tánh thanh tịnh sáng suốt chuyển thành vọng thức tư duy phân biệt. Vậy thì toàn bộ bài thơ là nói về Thiền lý, trong đó liên quan đến cảnh vật và con người đạt đến sự triệt ngộ. Thiền sư Bàng Uẩn nói: 

但自无心于万物

何妨万物常围绕

铁牛不怕狮子吼

恰是木人见花鸟

木人本体自 无情

花鸟逢人亦不惊

心境如如只个是

何虑菩提道不成

庞蕴居士

Phiên âm:

Đản tự vô tâm ư vạn vật

Hà phương vạn vật thường vi nhiễu

Thiết ngưu bất phạ sư tử hống

Kháp tự mộc nhân kiến hoa điểu.

Mộc nhân bản thể tự vô tình

Hoa điểu phùng nhơn diệc bất kinh

Tâm cảnh như như chỉ cá thị

Hà lự Bồ đề đạo bất thành

(Bàng Uẩn Cư sĩ).

Tạm dịch

Đối với muôn vật vô tâm nha

Nào ngăn muôn vật nhiễu hại ta

Trâu sắt thản nhiên Sư tử rống

Khác gì người gỗ ngắm chim hoa.

Tình trong người gỗ vốn là không

Người gặp chim hoa bản thể đồng

Tâm cảnh như như là thế đấy

Lo gì giác ngộ chẳng thành công.

     Đây là miêu tả sự thanh tịnh của tự tánh, bặt dứt tư lự không còn dùng phán đoán của tâm thức, vạn vật như nhiên. Chính vì tự tánh thanh tịnh, nên đối với cái nhìn về vạn vật xung quanh hoàn toàn thanh tịnh.

     Tướng do tâm sanh, cảnh theo tâm hiện, nội tâm thanh tịnh thì ngoại tướng tự nhiên cũng thanh tịnh. Tâm mình vui vẻ điều hòa, thì ngoại duyên cũng vui vẻ điều hòa. Tâm mình thay đổi thế nào, thì thế giới cũng thay đổi như thế ấy.… tâm ta buồn thì nhìn vạn vật u buồn, tâm ta vui nhìn vạn vật vui,… bởi vì tâm làm chủ muôn vật.

     Tự tánh thấy núi tuy có sắc tướng, thì có cũng như không, chỉ vì huyển tướng mà thôi. Tự tánh nghe tiếng nước chảy, biết tiếng vốn là không thật, cho nên có tiếng cũng như không. 

     Tuy nhiên, mây bay nước chảy là hiện tượng tự nhiên, chúng ta phải sống hài hòa với thiên nhiên, không thể nào tách rời mà tồn tại.

     Tự tánh xem hoa mùa xuân nở, không có lấy không có bỏ, không khen không chê, ngay lúc ấy là tự tánh. Cho nên mùa xuân đi rồi mà hoa vẫn còn nở.

     Hoa bên ngoài có nở có tàn, dù là hoa trong bức họa đi nữa rồi cũng sẽ hư mục, nhưng hoa lòng, hoa giác ngộ, thì mãi mãi nở trọn vẹn trong tự tánh. 

     Câu mùa xuân đi rồi mà hoa vẫn còn hàm tiếu, ý nói thời gian dù có thay đổi, cảnh vật dù có bị vô thường chi phối, nhưng tâm hoa vẫn luôn luôn tồn tại. Sắc thân thì mất, nhưng pháp thân vẫn thường hiện hữu, pháp thân không bị vô thường chi phối. Mùa xuân ấy là biểu tượng của sự khai ngộ trong tiềm thức.

     Thiền sư Mãn Giác có bài thơ sau:

春去百花落

春到百花开

事逐眼前过

老从头上来

莫谓春残花落尽

庭前昨夜一枝梅.

Phiên âm:

Xuân khứ bách hoa lạc.

Xuân đáo bách hoa khai.

Sự trục nhãn tiền quá.

Lão tòng đầu thượng lai.

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận.

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.

     Tạm dịch:

     Xuân đi trăm hoa rụng.

– Vì đây là hoa của cây cỏ, hoa ở ngoại cảnh thiên nhiên.

     Xuân đến trăm hoa nở.

     – Đúng thời tiết nhân duyên thì bừng nở

     Trước mắt việc qua mãi.

     – Sự vô thường xoay vầy thay đổi, mọi việc diễn biến theo quy luật thành trụ hoại không, sanh trụ dị diệt.

     Trên đầu già đến rồi.

     – Còn con người thì phải biến thiên theo bốn tướng sanh lão bệnh tử.

     Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết.

     – Hoa trong tự tánh không tàn phai dù mùa xuân đã qua.

     Đêm qua sân trước một cành mai.

     – Hoa nầy vượt ra ngoài khái niệm của thời gian.

     Vì đây là mùa xuân giác ngộ, tự tánh đã bừng khai.

     Mọi việc xao động, tâm viên ý mã đã ẩn sâu, bặt dứt hết núi tự ngã kia, thì hoa giác ngộ sẽ hiện hữu mãi trước mặt. Cho nên hoa tự tánh thì không tàn tạ theo thời gian, vì tự tánh thì làm gì có sanh diệt?.

     Như sự ngộ đạo của Thiền sư Linh Vân, sau bao nhiêu năm bôn ba tham học với những bậc có tuệ giác lớn, nhưng đến khi thời tiết nhơn duyên đã chín mùi, Lúc dừng lại ngắm nhìn hoa đào nở thì ngộ đạo, Ngài làm bài thơ diễn tả cảnh ngộ của mình trình lên Thiền sư Qui Sơn ấn chứng:

三十年来寻剑客

几回落叶又抽枝

自从一见桃花後

直至如今更不疑

灵云志勤禅师.

Phiên âm:

Tam thập niên lai tầm kiếm khách

Kỷ hồi lạc diệp hựu trừu chi

Tự tùng nhất kiến đào hoa hậu

Trực chí như kim cánh bất nghi

     Tạm dịch:

     Ba mươi năm rồi tìm kiếm khách

     – Sau nhiều năm bôn ba tham học với những bậc giác ngộ trí tuệ, để mong cầu chứng đắc cho mình, trong Phật giáo kiếm là tiêu biểu cho trí tuệ sắc bén. 

     Bao lần lá rụng lại đâm chồi

     – Trải qua thời gian dài, qua bao độ biến thiên của sự vật, lá già rụng chồi non ra. Thu đi xuân đến, nhưng chưa thấy gì là chứng đắc, chỉ vì lo đi tìm ở bên ngoài, bỏ quên ông Phật trong lòng mình.

     Từ khi nhìn thấy hoa đào nở

     – Đương niệm tiếp xúc với hiện thực khách quan, hòa nhập tâm hồn vào trong rạng thái ngay bây giờ và ở đây. Không tìm kiếm xa vời nữa, vô thường tức thường; sắc chính là không, không chính là sắc; sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Không phân biệt nhị biên, đã về tức là đã tới.

     Mãi đến hôm nay chẳng còn nghi.

     – Tuệ giác đã bừng khai, vạn hữu hiển hiện rõ ràng ngay trong đương niệm, không còn tư lự phan duyên nghi ngờ gì nữa.

     Thật là “Phật tức tâm, tâm thành vốn có Phật; Tâm tức Phật, Phật chứng ở tấm lòng thành”.

     Mọi việc xao động tiêu tan, tâm ý phân biệt và núi tự ngã không còn, thì hoa giác ngộ sẽ hiện hữu mãi trước mặt.

     Người đến chim thấy vì sanh tâm sợ hãi mà bay đi, nhưng chim trong tự tánh thì vẫn như nhiên không lay động, không từng kinh sợ lo lắng, tất cả muôn sự muôn vật ở thế gian bổn tánh vốn là thanh tịnh.

     Cho nên khi Phật mới thành đạo Ngài nói: “Nào dè tự tánh xưa nay vốn thanh tịnh” hay Ngài cũng đã từng nói: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành”. 

     Tự tánh xưa nay thanh tịnh, bình đẳng, như thế thì tại sao Thiền sư lại phải mở lòng từ nói như thế, bởi vì con người đa phần rơi vào trạng thái tư duy phân biệt, đem tự tánh sáng suốt giác ngộ bỏ quên, cho nên mới có câu “Vác Phật đi qua nhà người để tìm Phật”.

     Đây là một sự đương niệm hiện thực của hành giả trong thiền lâm, Thiền sư Huyền Quang có bài thơ nói rõ về tinh thần không phân biệt nầy, chỉ biết nhìn vào ngay hiện thực, nhìn cho thật rõ những gì đang xảy ra, không suy niệm về tương lai hay quá khứ.

花在庭中人在楼

焚香独坐自忘忧

主人与物浑无竞

花向群芳出一头

Phiên âm:

Hoa tại đình trung nhơn tại lâu

Phần hương độc tọa tự vong ưu

Chủ nhơn dữ vật hồn vô cạnh

Hoa hướng quần phương xuất nhất đầu.

     Tạm dịch:

     Người ở trên lầu hoa dưới sân

     – Người và cảnh cùng hiện hữu trong một không gian.

     Vô ưu ngồi ngắm khói trầm xông

     – Biết trở về chính mình an nhiên không tư lự, vượt ngoài cái hạn hữu của thời gian.

     Hồn nhiên người vật không tranh cạnh.

     – Người là người vật là vật, không phân biệt nhị biên, không bị trần cảnh chi phối.

     Đóa hoa nở rộ ngát hương thiền

     - Cảnh tượng trước mắt, một thực tại trí tuệ hiện tiền, hương hoa giác ngộ thơm ngào ngạt khắp chốn.

     Trong “Huệ Hải Thiền Sư nói: “Người mê không biết pháp thân, thì chẳng gì khác ứng vật hiện hình, bèn gọi xanh xanh trúc biếc đều là pháp thân, rực rỡ hoa vàng đều là bát nhã. Hoa vàng nếu là bát nhã, thì bát nhã tức đồng với vô tình; trúc biếc nếu là pháp thân, thì pháp thân tức đồng với cây cỏ.”

     Về sau nầy, nhân vì thế mà câu “Trúc biếc hoa vàng” là chỉ cảnh tượng trước mắt, thực tại đang là, không truy tìm về quá khứ, không ước vọng tương lai, mà là một thực tại hiện tiền. Hoa vàng còn chỉ cho hoa cúc.

     Sách “Lễ Ký. Thiên Nguyệt Lệnh” chép: “Tháng cuối thu, hoa có màu vàng thì chỉ có loài hoa cúc”.

     Ý thức luôn luôn chạy theo vọng tưởng, đó là căn bệnh cố hữu của tất cả chúng sanh. Vì vậy làm thế nào để “Tâm không ngăn ngại nơi mọi vật”, rỗng suốt tất cả, để đạt được tâm cảnh an nhiên, tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên.

     Năm mới xuân về trăm hoa đua nở, cũng chính là hình ảnh bao nhiêu hoa nở của những mùa xuân trước “tân niên hoa phát cố niên hoa”, đời như bào ảnh nhấp nhô giữa trùng dương mênh mông, công danh phú quí khác chi đám phù vân lênh đênh trên nền trời, bốn mùa xoay vần hết xuân rồi lại đến thu, cuộc sống cứ tiếp diễn và trôi qua mãi mãi không bao giờ dừng lại. Chỉ có Đức Phật ngài đã tìm ra mùa xuân mới, một mùa xuân không có thời gian cũng không có không gian, một mùa xuân giải thoát an lành cho nhân loại.

     Cho dù trong cuộc sống gặp nghịch cảnh đi nữa, chúng ta cũng nên nở một nụ cười hoan hỷ buông bỏ tất cả, bặt dứt hết mọi ý niệm phân biệt nhị biên để “ánh xuân quang Phật nhật” được bừng lên từ cõi miền sâu xa của dòng tâm thức vô tận. Lúc ấy chúng ta sẽ nhận ra được thể tánh sâu xa bình đẳng của vũ trụ vạn hữu. Trăm hoa đua nở ta đều biết, vạn vật đổi thay ta đều hay, vui xuân trong sự tỉnh thức, không chạy theo ảo ảnh sanh diệt của ngoại cảnh, mà sống trọn vẹn với chất xuân, chất xuân luôn hiện hữu, mà đã luôn hiện hữu, thì nào có đến có đi?. Tuy ta đón xuân một cách tuỳ duyên tùy tục, nhịp nhàng với cuộc sống đời thường nhưng từng bước chân thực tại vẫn đang an trú trong niềm hỷ lạc vô biên. Vì lẽ dòng suối hài hoà và niềm hạnh phúc chân chánh ấy, được khơi nguồn từ sự bình an vô tận, trong một tâm hồn khoáng đạt chứ không phải hướng về ngoại cảnh để truy cầu. 

     Năm tháng không chờ đợi người, sanh già bệnh chết ấy là lẽ thường tình của nhân sinh, sống chết chẳng qua chỉ là một giai đoạn trong tiến trình của sinh mạng. Đương nhiên, sự sống chết sẽ không còn là một chuyện thần bí nữa, nếu những ai đã thấy rõ được thực trạng của nó và tất cả chúng ta dường như ai ai cũng không thể đoán trước được điều gì sắp xảy ra trong một tương lai đầy hứa hẹn nào đó.

     Người xưa khuyên chúng ta hãy nên siêng năng tu tập ngay từ khi tuổi còn trẻ, vì lúc tuổi già gặp nhiều sự trở ngại không thể tu được. Nếu người “việc làm đã xong” thì cho dù đại hạn có đến đi nữa nhưng họ vẫn tự tại an vui, không còn bối rối và bị nghiệp lực bức bách, như người tất bật lo toan trang trải nợ nần trong ngày chạp Tết.

     Quá khứ thì đã qua rồi, hiện tại vẫn còn đang tiếp diễn, tương lai là những gì chưa thấy đến, người học Phật chúng ta nên vượt khỏi mọi ngăn cách của thời gian để thấy được lẽ hiện thực của cuộc sống.

     Chúng ta nên hiểu biết thương yêu nhau, hãy đặt niềm tin tha thứ cho nhau, cùng dìu nhau trên bước đường giải thoát, an trú trong thực tại với tràn đầy niềm hỷ lạc, mùa xuân ngay bây giờ và ở đây. Được vậy thì “Xuân đi rồi mà hoa vẫn còn hé nụ”, mùa xuân nầy không còn hạn cuộc bởi khái niệm về thời gian và không gian nữa, mà là xuân trong tự tánh đương niệm thực tại hiện tiền.

Nha Mân 2024.

Thích Thiện Phước dịch.

Mùng 8 tháng chạp là kỷ niệm ngày đức Thích Ca Mâu Ni Thế Tôn thành đạo, Ngài đem ánh sánh giác ngộ tỉnh thức cho muôn loài.  Vì vậy, hàng đệ tử Phật xem ngày nầy vô cùng quan trọng trong đời sống tu tập chuyển hóa nội tâm, hướng đến phương trời thong dong tự tại. Tuy nhiên, khi Phật giáo truyền sang phương Bắc, nền giáo lý của đức Phật, đã  ảnh hưởng rất sâu đậm và phong hóa đến tập quán dân, đặc biệt nhất là Tiết Lạp Bát tức ngày mùng tám tháng chạp.

Lạp Bát Chúc là ngày mùng 8 tháng 12 Âm lịch dùng gạo, táo, hạnh nhân,… để nấu cháo. Lạp vốn là ngày tế tự cuối cùng trong năm của truyền thống Trung Quốc. Tế tự Tổ tiên gọi là Lạp (腊-臘), tế tự trăm thần linh gọi là Lạp (蜡). Chữ Lạp (蜡) cùng lạp (蜡) đều là một hình thức hoạt động tế tự, đa phần được tiến hành vào tháng 12 Âm lịch, nhân đó mọi người gọi tháng 12 là Lạp nguyệt,mùng 8 tháng 12 là Lạp Bát.

            Phật giáo sau khi truyền sang  đất Hán có lễ tiết: Ngày mùng 8 tháng 4 là lễ Phật đản, mồng 8 tháng 2 là lễ Phật xuất gia, mùng 8 tháng 12 là lễ Phật thành đạo, 15 tháng 2 là lễ Phật nhập Niết Bàn.

            Lễ Phật đản cử hành Pháp hội tắm Phật, 3 lễ còn lại thì trong chùa cử hành tương đối đơn giản, đặc biệt là ngày mùng 8 tháng 12 không chỉ là ngày lễ trong Phật giáo mà cũng chính là tập tục của dân gian.

            Trước khi Đức Thế Tôn thành đạo, từng trải qua nhiều năm khổ hạnh, thân thể khô gầy, về sau Ngài  quyết định bỏ lối tu khổ hạnh. Lúc này gặp được nàng chăn bò tên là Su Già Ta. Nàng này cúng dường đức Thế Tôn bát cháo sữa. Thế Tôn sau khi ăn xong thể lực được hồi phục. Ngài ngồi dưới cội Bồ Đề tọa thiền, cuối cùng vào ngày mùng 8 tháng 12 Ngài thành đạo.

            Nhân vì kỷ niệm ngày Phật thành đạo, cho nên vào mồng 8 tháng 12 cử hành các Pháp hội gọi là: Thành Đạo Hội, Thành Đạo Tiết, Phật Thành Đạo Nhật, Lạp Bát Hội.

Sắc Tu Bách Trượng Thanh Qui, quyển 2 qui định: “Mồng 8 tháng chạp, là ngày Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni thành đạo, tập hợp Tăng chúng ở trong tự viện, chuẩn bị hương, hoa, đăng, đuốc, trà, quả và các loại vật phẩm trân quí để dâng lên cúng dường….”

 Về sau Phật giáo ở Trung Quốc y cứ theo sự tích nàng mục nữ cúng dường bát cháo sữa. Cho nên vào ngày này, dùng gạo nấu thành cháo để dâng lên cúng dường Phật nên gọi là Lạp Bát Chúc (cháo ngày mùng 8 tháng chạp), sau này dần dần biến thành tập tục ở dân gian.

            Phật dạy, hàng đệ tử mỗi năm vào ngày nầy, nên tụng kinh niệm Phật để cử hành Pháp hội, kỷ niệm ngày Đức Phật thành đạo. Vì noi theo điển tích nàng Su Già Ta dâng bát cháo sữa cúng dường trước khi Phật thành đạo. Nên có Tự viện vào ngày nầy nấu nồi cháo thật là to để cho tín chúng và người nghèo khó đến dùng.

            Việc làm nầy, chính là dạy chúng ta phát khởi tâm từ bi, đối đãi với chúng sanh bình đẳng. Đây là nói rõ tập tục nấu cháo ngày mùng 8 tháng chạp, vốn có rất sớm trong Tự viện, là việc làm công đức. Sau dân gian làm theo, và trở nên phong tục ăn cháo ngày mùng 8 tháng Chạp.

            Tại Trung Quốc, tục ăn cháo ngày mùng 8 tháng Chạp có sớm nhất vào thời nhà Tống, vào ngày nầy không luận là Triều đình, Quan phủ, Tự viện, bá tánh nhơn dân đều phải nấu cháo mà ăn.

            Vào thời Minh Thanh, triều đình còn ban cho bá quan cháo mùng 8 tháng Chạp, lại đem gạo quả phẩm đến chùa cúng dường chư Tăng thọ dụng.

            Tại dân gian, nhà nhà đều nấu cháo vào ngày mùng 8 tháng Chạp, nhằm tế tự tổ tiên, tập tục ăn cháo ngày mùng 8 tháng Chạp, không còn là một lễ hội riêng trong Phật giáo nữa, mà đã trở thành phong tục tập quán của dân gian lưu truyền đến nay.

            Qua đó cho ta thấy tiết Lạp Bát không chỉ là ngày lễ trong Phật giáo mà cũng là tập tục quan trọng trong dân gian. Lạp Bát Chúc đã trở thành ẩm thực truyền thống Trung Quốc.

 ◊-◊———————————————————————————-◊-◊

]]> http://chuahoiphuoc.net/34870/feed/ 0 http://chuahoiphuoc.net/oai-nghi-nha-phat/ http://chuahoiphuoc.net/oai-nghi-nha-phat/#comments Wed, 17 Jan 2024 12:11:34 +0000 Nguyễn Ngọc Phú http://chuahoiphuoc.net/?p=34851

Thích Thiện Phước

Oai nghi là tác phong của một người có tu dưỡng, đặc biệt nhất là người xuất gia không thể thiếu. Vì đây là đại biểu cho một tập thể, nét đẹp xuất thế. Phải có dáng dấp như voi chúa, như Tỳ kheo Mã Thắng. Sau đây chúng ta tìm hiểu về những chi tiết để tạo nên vẻ đẹp ấy.

Trong nhà Phật thì tất cả mọi cử chỉ đi đứng ngồi nằm, nói năng đều phải đúng như pháp. Nhà Phật lưu truyền rộng rãi 4 oai nghi, bao quát cả 4 phương diện.

Đi, ý nói người tu tập, trong cử chỉ bước đi, tâm không hướng theo ngoại cảnh, không có vội vàng, luôn ở trong chánh niệm để thành tựu tam muội, đúng như pháp mà đi.

Đứng, ý nói người tu tập, không đứng phi thời, giả như có đứng thì phải đúng chỗ, thường nhớ nghĩ việc cúng dường Tam bảo, khen ngợi kinh pháp, rộng vì người giải nói, tư duy nghĩa kinh, như pháp mà đứng.

Ngồi, ý nói người tu tập, kết già ngồi yên, xem xét thật tướng, bặt dứt hết các sự lo nghĩ, vắng lặng rỗng rang, oai nghi đoan chánh, như pháp mà ngồi.

Nằm, ý nói người tu tập, không nằm phi thời vì để điều nhiếp thân tâm, giả như nằm thì nghiêng hông bên phải, không quên chánh niệm, tâm không mờ tối, như pháp mà nằm.

Người xuất gia ngoại trừ 4 oai nghi nói trên thì trong sinh hoạt hằng ngày có rất nhiều khuôn phép, ý nói trong mỗi cử chỉ động niệm điều hợp với oai nghi.

Việc tụng niệm những bài kệ này nhằm thể hiện tinh thần đại thừa Phật giáo, cầu nguyện cứu độ chúng sanh trong mọi thời khắc.

Sự nghiệp của người học Phật là để giải thoát, có tâm cung kính thì thành tựu được nhân cách đạo đức. Nếu oai nghi chưa am tường, mà có thể tự tu tự đắc, thâm nhập Phật đạo, thì thật hiếm thấy. Do vậy, trong đời sống hằng ngày, chúng ta cần phải giữ gìn chánh niệm, thực tập oai nghi trong mọi thời khắc.

 ◊-◊———————————————————————————-◊-◊

Thích Thiện Phước     

          Kinh pháp cú Đức Phật dạy:

“Đường này đến thế gian

Đường kia đến Niết Bàn

Tỳ kheo đệ tử Phật

Phải ý thức rõ ràng”.

          Trong đời người, ai nấy đều có chí hướng và con đường riêng. Xuất gia là một trong những con đường và chí hướng ấy. Vì lý tưởng cao đẹp, vì hạnh nguyện cao cả nên mới phát tâm xuất gia. Để làm lợi ích cho mình và người, phụng sự Phật pháp, làm tốt cho cuộc đời.

          Đệ tử Phật được chia làm 2 chúng:

          1.Tại gia.

          2. Xuất gia.

          Theo giáo nghĩa Phật giáo, Tăng già xuất gia gọi là Tăng Bảo, là một trong Tam bảo, có trách nhiệm gánh vác hoằng dương Phật Pháp. Người xuất gia là xa lìa trần thế cho nên gọi là xuất trần. Xuất gia nhất định phải cạo bỏ râu tóc, bỏ phục sức thế gian, mặc vào mình chiếc y hoại sắc. Cho nên xuất gia lại gọi là lạc sức, thế phát, lạc phát nhiễm y, thế nhiễm, lạc nhiễm. Trong bảy chúng đệ tử của Phật, trừ hai chúng tại gia Ưu bà tắc, Ưu bà di ra, năm chúng còn lại: Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Thức xoa ma na, Sa di, Sa di ni là thuộc về chúng xuất gia.

           Xuất gia không phải là việc có trước nhất trong Phật giáo, lại cũng không phải là danh từ chuyên môn dung trong Phật giáo. Bởi vì khi Thế Tôn chưa giáng sanh, tại xã hội Ấn Độ thời bấy giờ có rất nhiều Sa môn ngoại đạo. Sa môn là từ gọi chung đối với những người đã xuất gia của nước Ấn Độ, nghĩa là “tức tâm” hoặc “tịnh chí”. Sau khi Phật giáo được sáng lập vì để phân biệt đối với Sa môn, Bà La Môn ngoại đạo, nên xưng những người xuất gia trong Phật giáo gọi là Sa môn Thích tử, nghĩa là những người theo Phật Thích Ca Mâu Ni xuất gia làm đệ tử của Ngài.

          Do vì Tăng già ở trong Phật giáo đảm nhiệm trụ trì Phật Pháp, có trách nhiệm và nghĩa vụ hoằng truyền chánh pháp, nên gọi là: Bậc Thầy của trời người, Tăng bảo. “Xuất gia là việc của bậc đại trượng phu, chẳng phải tướng văn tướng võ có thể làm được. Vàng ròng, bạch ngọc chẳng cho là quý, chỉ có ca sa đắp trên vai mới là việc khó.” Cho nên có đầy đủ tính cao quý không thể sánh. Nhân thế, yêu cầu trong Phật giáo, người có đầy đủ những điều kiện mới cho xuất gia. Trong quyển 23, 24 luật Ma Ha Tăng Kỳ có nêu ra 26 hiện tượng không cho xuất gia. Về tuổi tác thì 7 tuổi, nếu chưa đến 7 tuổi không thể lo liệu những sinh hoạt hằng ngày thì đều không cho xuất gia, nếu tuổi tác đã đầy đủ mà còn phải khảo xét về những yếu tố sinh hoạt cá nhân như bệnh nan y… và những chế độ sinh hoạt khác nếu có liên quan đến những chế định trong giới luật thì cũng không cho xuất gia.

          Ngoài ra nếu như 2 căn (người âm dương), không căn, không đầy đủ hình tướng nam nữ thì không nên cho xuất gia. Cha mẹ không cho xuất gia thì cũng không xuất gia. Nhân vì khi Phật còn ở đời từng có vị Tỳ kheo độ một đứa bé xuất gia nhưng chưa được sự đồng ý của cha mẹ, và cũng chưa được sự đồng ý của Tăng đoàn. Cha mẹ của đứa bé đó đi vào tự viện, hỏi thăm các Tỳ kheo, các Tỳ kheo trả lời là không biết chuyện này, cũng chưa thấy đứa trẻ ấy, nhưng kịp khi cha mẹ của đứa trẻ đó gặp lại con mình, thì đứa trẻ đó đã bị cạo đầu rồi, thế là họ hiềm trách các Tỳ kheo. Cho nên Phật quy định độ người xuất gia phải được sự đồng ý của cha mẹ, và được sự chấp thuận của Tăng đoàn, vi phạm pháp luật của quốc gia không cho xuất gia, thân thể bệnh bạch lại, ung thư, điên cuồng… sáu căn không đủ, tàn tật… cũng không cho xuất gia. Nhân vì Tăng già cần phải ngoại hình nghiêm trang để khởi phát lòng tin của Tín đồ, mà những hạng người này không thể khởi phát được lòng tin của Tín đồ nên không cho xuất gia. Người phạm tội ngũ nghịch, giết cha, giết mẹ, giết A La Hán, làm thân Phật ra máu, người phá chuyển Pháp luân Tăng, sau khi thọ Tỳ kheo giới phạm 4 tội căn bản rồi hoàn tục sau khi xuất gia lại, mắc nợ người đều không được độ xuất gia. Nếu như có ngoại đạo tín ngưỡng Tôn giáo đến để cầu thọ xuất gia thì cũng phải phòng ngăn trường hợp hủy báng chánh pháp. Hơn nữa giới luật quy định nếu có người muốn cầu xuất gia thì phải nói với họ xuất gia là khổ, ăn ngày một bữa, ngủ một đêm dưới gốc cây, phải tham thiền đọc kinh, học vấn tinh tấn hành đạo… Nếu như có thể kham chịu như thế mới cho xuất gia, đây là ngăn ngừa trường hợp những người vì sự ăn mặc mà đến để cầu xin xuất gia.

          Trong giới luật quy định phải trải qua thời gian 4 tháng để khảo sát, để khẳng định tâm tánh thuần thiện, chơn tâm xuất gia, mới có thể hóa độ cho xuất gia. Đây là ngăn ngừa trường hợp đến để hủy báng đạo pháp. Vả lại, giới luật quy định nếu như có người đến cầu xin xuất gia, hẳn phải nói với họ xuất gia có các điều khổ như: Về ăn mặc ngủ nghỉ, thậm chí chỗ ở cũng đơn giản. Phải thiền tụng, học vấn, tinh tấn hành đạo. Nếu như có thể kham chịu những nỗi khổ như thế thì cho xuất gia, đây là ngăn ngừa trường hợp lười biếng đến để tìm cầu sự ăn mặc. Một đoàn thể Tăng già được hình thành từ cá nhân, cho nên phải chọn lựa người rồi mới cho xuất gia, đây là điều tối quan trọng liên quan đến vấn đề thịnh suy của đạo Phật. 

          Phàm làm Thầy độ cho người xuất gia phải có những chuẩn tắc nhất định quyển 28, Luật Ma Ha Tăng Kỳ chép có 10 quy định: Phật dạy từ nay về sau người mà thành tựu được 10 pháp thì Ta cho độ người xuất gia.

          1/ Trì giới.

          2/ Đa Văn A Tỳ Đàm (Luận).

          3/ Đa Văn Tỳ Ni (Luật).

          4/ Học giới.

          5/ Học kinh.

          6/ Học huệ.

          7/ Có thể xuất tội Tăng Tàn.

          8/ Có thể chăm sóc bệnh, dạy người chăm sóc bệnh.

          9/ Đệ tử có nạn có thể khiến người đưa đi.

          10/ Đủ 10 tuổi hạ.

          Lại nói, tối thiểu là đủ 10 tuổi hạ, biết 2 bộ Luật Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, thì cũng được độ người xuất gia. Ngoài ra trong “Đại Tỳ Kheo Tam Thiên Oai Nghi”, “Thiện Kiến Luật” đối với Thầy trò có yêu cầu nhất định. Phàm làm Thầy độ Sa di phải có 2 điều kiện:

          1/ Đủ 10 tuổi hạ.

          2/ Thông hiểu Luật Tạng.

          Nếu muốn xuất gia trước hết phải chọn một ngôi chùa nào thích hợp với mình. Nhân vì chùa còn tùy thuộc vào Tông phái, đạo phong, vì thế có ảnh hưởng không ích đến đời sống tu tập sau này. Sau khi chọn được chùa xong phải đem giấy đồng ý của cha mẹ đến để chứng minh. Tốt nhất là nên có chư Tăng hoặc cư sĩ quen biết giới thiệu. Khi đến chùa thì nói lên nguyện vọng của mình. Nếu thích hợp thì cho ở.

          Nhân vì trong tự viện phải thử nghiệm sau một năm mới được xuất gia, cho nên phải làm hành giả ở trong chùa và do Khách đường sắp xếp công việc. Còn người muốn xuất gia, việc chủ yếu là phải gieo trồng phước huệ thiện căn, cho nên Khách đường sắp xếp những công việc phục vụ đại chúng như: Nấu cơm, pha trà, nấu nước, nhóm lửa, quét dọn nhà xí… Một vài người hiện tại cho rằng xuất gia rất thanh nhàn, không có nhiều tạp việc, vừa xuất gia thì liền tu hành ngồi thiền hoặc rảnh rang ngồi không nghiên cứu, nên rất khó vượt qua những vất vả về sau, cho nên phải thông qua sự khảo sát.

          Trong thời gian một năm này, ngoài trách nhiệm hoàn thành tốt công việc trong chùa sắp đặt ra, lại còn phải nổ lực học thuộc hai thời khóa tụng, học tập những oai nghi của người xuất gia, đọc nhiều điển tích Phật giáo, tự nâng cao nhận thức và tín ngưỡng của mình. 

          Qua một năm thử nghiệm, trong Tăng chúng biết được người này thật tâm xuất gia, thích ứng được nếp sống sinh hoạt của nhà chùa thì mới cho thế độ xuất gia.

          Xét theo “Thế Độ Sa Di Chánh Phạm”, nghi thức thế độ có hướng dẫn, khải bạch, thỉnh sư, khai đạo, thỉnh thánh, từ tạ tứ ân, sám hối, quán đảnh Thế Phát. Nhân vì người cầu thế độ chưa có quy y tam bảo nên cần phải nói pháp tam quy. Đại chúng sau khi tán hương xong, người cầu thế độ bước ra giữa, lạy Phật 3 lạy, kế đến là hướng về phía Bắc lạy 4 lạy, kế đến hướng về phương Nam lạy 4 lạy để từ tạ thiên địa, vua chúa, cha mẹ, sư trưởng. Sau đó lạy Thầy thế độ 3 lạy, quỳ gối chắp tay đọc bài kệ sám hối theo sự hướng dẫn của Thầy thế độ. Thầy thế độ bèn đến trước người cầu xin xuất gia, trước hết lấy nước tịnh bình rưới lên đảnh đầu người cầu xin xuất gia ba lần rồi cầm giới đao, trước hết cạo ba dao và nói:

          – Dao thứ nhất, đoạn trừ tất cả ác.

          – Dao thứ hai, nguyện tu tất cả thiện.

          – Dao thứ ba, thệ độ tất cả chúng sanh.

          Sau đó đại chúng đồng xướng:

“Kim đao thế hạ nương sanh phát.

Trừ khước trần lao bất tịnh thân.

Viên đảnh phương bào Tăng tướng hiện.

Pháp vương tòa hạ đại trượng phu”.

Dao vàng cạo sạch tóc mẹ sanh.

Trừ bỏ trần lao thân bất tịnh.       

Đầu tròn áo vuông thân tướng hiện.

Dưới tòa Pháp vương đại trượng phu.

          Sau đó đại chúng đọc kệ hồi hướng, người cầu thế độ về phòng thay đồ thế tục mặc vào Tăng phục, hiện tướng xuất gia. Sau khi nghi thức xong lễ tạ Thầy thế độ 3 lạy.

          Mỗi người xuất gia phải lấy chơn tâm làm căn bổn, xuất gia là một việc khó, phải cứng rắn, chịu khổ, hay nhẫn được những điều khó nhẫn, hay làm được những điều khó làm.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊

]]> http://chuahoiphuoc.net/chi-nguyen-xuat-gia/feed/ 0 http://chuahoiphuoc.net/le%cc%83-nghi-can-ba%cc%89n-khi-vao-tu%cc%a3-vie%cc%a3n/ http://chuahoiphuoc.net/le%cc%83-nghi-can-ba%cc%89n-khi-vao-tu%cc%a3-vie%cc%a3n/#comments Wed, 10 Jan 2024 13:35:41 +0000 Nguyễn Ngọc Phú http://chuahoiphuoc.net/?p=34838

Thích Thiện Phước          

Người Việt Nam ta có thói quen vào các ngày: rằm, mùng một, ngày vía, tết nguyên đán…Dù không phải là Phật tử, đôi khi cũng tìm đến chùa lễ bái chư Phật, Bồ tát, Thánh hiền, phát nguyện tu nhân tích đức, gieo duyên lành vào thửa ruộng Tam Bao

          Với tấm lòng hướng thiện ấy, sẽ xua tan đi bao nỗi âu lo, nhẹ nhàng thanh thản, trở về với thực tại sống với chính mình. Tuy nhiên, khi bước vào chốn thoát tục ấy, cần phải có những nghi dung lễ kính.

          Chùa là nơi thanh tịnh trang nghiêm, nơi ấy dành cho những ai muốn tịnh hóa tâm hồn, sống đời giải thoát giữa cõi đời nhiều phiền lụy này. Vì thế đối với tín chúng khi bước vào chùa tham quan lễ bái, nên chú ý những lễ nghi sau:

          1/ Bước vào cổng chùa:

          Khi bước vào cổng chùa phải thể hiện phong cách của người học Phật, xưng hô đối với người xuất gia cho đúng cách.

          2/ Bước vào điện Phật:

          Khi bước vào điện Phật, không nên lớn tiếng nói cười, đùa giỡn, bàn luận việc đời. hút thuốc, ăn uống, khạc nhỗ…   

          3/ Dâng hương cúng Phật:

          Hương tiêu biểu cho giới định chơn hương, đốt hương chính là để cảnh tỉnh chúng ta phải tu hành giới định, biểu đạt sự tôn kính Phật.

           4/ Vào chùa phục sức cần phải sạch sẽ lịch sự trang nghiêm:

          Chùa là nơi trang nghiêm thanh tịnh, cho nên   cần phải phục sức cho sạch sẽ kín đáo để không mất sự trang trọng.   

          5/ Những pháp khí trong nhà chùa không nên tự tiện đánh gõ.

           Nhân vì các loại pháp khí trên dùng để sử dụng trong các Pháp sự, báo giờ, tất cả những thời khóa trong chùa đều do pháp khí báo hiệu. Cho nên không nên tự ý sử dụng.

          6/ Bảo vệ những vật chất trong tự viện.

           Sử dụng những phẩm vật trong tự viện phải biết tiết chế quý tiếc, không nên lãng phí.

          Nhìn chung, phong cách của người Phật tử đi chùa thể hiện một nếp sống cao đẹp, đang hướng về nẻo thiện, một cảnh giới tâm linh mầu nhiệm, là một điểm tựa của tinh thần, để tìm lại khoảng lặng yên trong tâm hồn mà mình đã từng bị lãng quên.

◊-◊———————————————————————————-◊-◊