Thứ 6, ngày 15 tháng 12 năm 2017
"Mưa thu còn đọng bên thềm. Cây vàng lá úa thâu đêm rụng đầy. Bừng lên giọt nắng ban mai. Chuông chùa ngân nhẹ nay ngày Vu Lan" - Thích Thiện Phước.

Tổ sư Tây Lai Ý

TỔ SƯ TÂY LAI Ý


To su Tay Lai Y 2

       

         HỎI:

       Xin cho biết, trong Thin tông, “Tổ sư Tây lai ý” là gì? Xin trưng tập một số câu hỏi đáp v Tổ sư Tây lai ý và gợi ý sơ lược.

        ĐÁP:

       “Tổ sư Tây Lai Ý” là một vấn đề rất thường thấy được thưa hỏi trong Thiền tịch. Vì Tổ sư Tây lai ý, tức diệu chỉ Thiền tông, là một vấn đề bất khả tư nghì, nghĩa là chúng ta không thể dùng phàm tình nắm bắt thánh ý, dùng ngôn ngữ văn tự để diễn đạt chỉ ý chư Tổ, cho nên khi sưu tập một số câu hỏi đáp về Tổ sư Tây lai ý trong Thiền sử là để mong thấy được chỗ mật tàng của Thiền tông. Hỏi & Đáp

Các Thiền sư khi được hỏi về Tổ sư Tây lai ý không bao giờ trả lời thẳng mà mỗi người ví von một cách khác nhau. Khi trưng tập các câu vấn đáp này, chúng tôi cũng không có lời giải thích gì cả mà chỉ tạm gợi ý đôi điều trong việc nắm bắt thiền lý.

1- Tăng hỏi: “Thế nào là ý chỉ Tổ sư từ Tây lại? (Tổ sư Tây lai ý). Thai Thiền sư đáp: “Đêm qua trong chuồng mất một con trâu” (Gợi ý: Đêm qua trong chuồng mất trâu hay mất cái gì cũng được).

2- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Hòa thượng Triệu Châu Tùng Thẩm đáp: “Cây bá trước sân” (Cây bá hay cái gì cũng được, miễn là hiện tiền).

3- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Khánh Chư đáp: “Một phiến đá trên khoảng không”. (Hỏi Tây lai ý là lâm chuyện vô lý như nói hòn đá treo từng không).

Tăng nhân lạy kính, sư hỏi: “Lãnh hội chưa?”.

Tăng nhân đáp: “Chưa lãnh hội được”.

Sư nói: “May cho ngươi là chưa lãnh hội. Nếu lãnh hội, đá sẽ đập vỡ đầu ngươi” (Nếu vọng tưởng lãnh hội sẽ bị phiến đá trên không rơi xuống vỡ đầu!).

4- Lịnh Tôn tìm đến pháp đường của Thiền sư Thúy Vy hỏi: “Thế nào là ý nghĩa đích thực của Tổ sư Tây lai?”. Thúy Vi hồi đáp: “Đợi lúc không có người sẽ nói cho ngươi nghe”. Một lúc sau Lịnh Tôn lại nói: “Không có ai rồi, xin thiền sư nói đi”. Thúy Vy bước xuống thiền sàng dẫn Lịnh Tôn xem vườn hoa. Lịnh Tôn lại nói: “Không có ai cả, xin Hòa thượng nói đi chớ!”. Thúy Vy chỉ lùm trúc nói: “Cây trúc này sao lại dài thế, cây trúc kia sao lại ngắn thế”. Lịnh Tôn qua đó lãnh hội! (Chỉ lòng vòng, nói bâng quơ mãi ý khải thị là không thể nói được).

5- Ngày kia Thiền sư Trí Nhàn hỏi chúng Tăng rằng: “Có một người tại chốn non cao ngàn thước, miệng chỉ cắn được nhánh cây, chân không có gì để giẫm đạp, tay không có gì để bấu, thì bỗng có người hỏi chỉ ý của Tổ sư Tây lai là gì. Nếu mở miệng trả lời thí tán thân mất mạng, mà không trả lời thì phụ ý người hỏi. Lúc đó các ngươi tính thế nào?”. Khi ấy có vị Chiêu thủ tòa bước ra nói: “Lúc leo cây thì không hỏi làm chi, còn lúc chưa leo thì chỉ ý Tổ sư Tây Lai Ý là gì?”. Thiền sư cười bỏ qua.

6- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây Lai Ý?”. Thiền sư Động Sơn đáp: “Chờ khi nào nước khe trong động chảy ngược lên dốc sẽ nói cho ngươi nghe” (Tức không bao giờ nói).

To su Tay Lai Y 1

7- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Cư Tuần đáp: “Chờ khi nào con rùa đá biết nói, ta sẽ nói cho ngươi nghe”. Tăng nói: “Rùa đá nói rồi đó!”. Thiền sư hỏi vặn: “Nó nói với ngươi chuyện gì vậy?” (Bướng bỉnh bị hỏi vặn đớ lưỡi).

8- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Thuận Chi đưa cây xơ quất lên. Tăng lại hỏi: “Chỉ ý là vật đó à?”. Thiền sư hạ cây xơ quất xuống đất. (Tổ sư Tây lai ý bình thường như giơ lên, hạ xuống).

9- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Diễn Giáo đáp: “Hôm nay, ngày mai”. (Tổ sư Tây lai ý bình thường như giờ là hôm nay, sau hôm nay là ngày mai).

10- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Lâm Tế Nghĩa Huyền đáp: “Bình bát lớn đầy cơm, bình bát nhỏ đầy thức ăn”. Tăng nói: “Học nhân chưa hiểu”. Thiền sư nói: “Đói ăn, no nghỉ”. (Tổ sư Tây lai ý bình thường như đói thì ăn, no thì nằm nghỉ).

11- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Kim Sa đáp: “Hãy nghe đây!”. Tăng nói: “Đại chúng xin lắng tai chờ nghe”. Thiền sư nói: “Rời khỏi Tây lai ý 108 ngàn dặm rồi. (Lắng nghe là đã rời xa thiền lý ngàn vạn dặm rồi).

12- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Qui Bổn chồm lên chụp ông Tăng. Tăng mặt mày biến sắc. Thiền sư nói: “Ta nơi đây không có thứ đó”. (Ta nơi đây không mê chấp chỉ ý Tổ sư từ Tây lại).

13- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Quang Tuệ đáp: “Không lễ bái ngay, còn đợi chừng nào”. (Hỏi là đã lầm chấp, thiền sư nín lặng là đã khai thị vậy mà còn chưa lễ bái tạ ơn).

14- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tùng Chí đáp: “Bên cạnh vách tường có lỗ tai chuột”. (Hỏi vu vơ trả lời bá láp).

15- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Thiện Tịnh đáp: “Trên vách vẽ cây tòng khô, loài ong bay đến không thấy nhụy hoa”. (Đừng vọng tưởng ý chỉ Tổ sư Tây lai như con ong tìm nhụy trên hoa về).

16- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Bảo Ứng đáp: “5 nam, 2 nữ”. (Tổ sư Tây lai ý bình thường tự nhiên như năm ba nam, hai ba nữ).

17- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Đạo Hy hỏi lảng: “Người từ đâu đến vậy?”. (Hỏi ý Tổ sư bị hỏi lại tắc nghẽn).

18- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Đạo Uông đáp: “Con muỗi đậu trên lưng trâu sắt”. (Muỗi đậu lưng trâu sắt hút máu thế nào được, như Tổ sư Tây lai ý thì nói thế nào đây!).

19- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Hưu Phục đáp: “Người nói xem, đất nước này có hay không?”. (Cần chi ý Tổ sư từ Tây lại. Diệu chỉ Thiền tông bàng bạc khắp mọi nơi).

20- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Cầu Thiền sư đáp: “Một tấc lông rùa nặng bảy cân”.

21- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Quang Tộ đáp: “Mắt không thể nhìn thấy mũi được”. (Mắt không thể nhìn thấy mũi như miệng không thể nói chỉ ý Tổ sư Tây lai được).

22- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Giới đáp: “Gánh không nổi”. Tăng lại hỏi: “Vì sao gánh không nổi?”. Sư đáp: “Tổ sư Tây lai ý”. (Hễ chấp thì chỉ ý Tổ sư nặng ngàn cân đâu gánh được).

23- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tuệ Minh đáp: “Thật sự lặn lội 18 ngàn dặm mà từ Tây Vực vẫn chưa qua đến Đông Độ”. (Nếu chấp  ý Tổ sư thì có đi bao nhiêu ngàn dặm vẫn chưa từng đến Đông Độ).

24- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Văn Ích đáp: “Không Đông mà cũng không Tây”. (Ý Tổ sư Tây lai nào có Đông hay Tây).

25- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tuệ Viên đáp: “Đất nước Trung thổ này cũng chẳng thiếu chi!”. (Ở đâu cũng là ý Tổ sư từ Tây lại mà).

26- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tự Nguyên đáp: “Mua bán tiền mặt đây, không từng thiếu chịu đâu!”. (Ý Tổ sư từ Tây lại là thứ thiệt đấy).

27- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tuệ Chẩn đáp: “Nếm giấm biết vị chua, nếm muối biết vị mặn”. (Ý Tổ sư Tây lai tự nhiên giản dị như giấm thì chua, còn muối thì mặn).

28- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Huyền Tố đáp: “Tuy không lãnh hội, nhưng cũng không nghi hoặc”. Rồi sư lại nói tiếp: “Không muốn lãnh hội thì chẳng hoài nghi. Không chịu hoài nghi thì không lãnh hội”. (Có nghi mới lãnh hội).

29- Hai Thiền sư Thản Nhiên và Hoài Nhượng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tuệ An đáp: “Sao không tự hỏi chỉ ý của chính mình”. (Tại sao không tin ở chính mình mà lo đi hỏi chỉ ý của kẻ khác).

30- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ  sư Tây lai ý?”. Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông đáp: “Bánh vẽ”. (Tổ sư Tây lai ý như cái bánh vẽ không thể lót lòng).

31- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Hy Thiên đáp: “Hãy hỏi cây lộ trụ trước chùa”. Tăng nói: “Học nhân đây không hiểu”. Sư nói: “Ta cũng không hiểu”. (Cứ hỏi cây lộ trụ, chứ ta không hiểu ý Tổ sư Tây lai).

32- Chấn Lãng hỏi Thiền sư Thạch Đầu: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Thạch Đầu đáp: “Hãy hỏi cây lộ trụ”. Chấn Lãng đáp: “Học nhân không hiểu”. Thạch Đầu nói: “Ta cũng không hiểu đâu”. (Cũng như ý câu trên).

33- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Đại Mai đáp: “Tây lai không có ý chỉ”. Thiền sư Diêm Quan nghe chuyện đó chê: “Mọi thây chết, khi liệm vào quan tài đều như nhau” (tức cá mè một lứa). (Người hỏi chấp có, Đại Mai chấp không).

34- Thiền sư Pháp Hội hỏi Mã Tổ Đạo Nhất: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Tổ đáp: “Hỏi nhỏ một chút. Hãy bước lại gần đây ta nói cho nghe”. Sư bèn bước lại gần, bị Tổ vả một bạt tai nói: “Nơi đây đông người không thể nói được, ngươi hãy tạm lui, mai trở lại đây”. Qua ngày hôm sau sư một mình vào pháp đường nói: “Xin Hòa thượng giảng giùm”. Tổ nói: “Hãy tạm lui đợi ta thượng đường thuyết pháp rồi đến hỏi, ta sẽ chứng minh cho”. Sư bỗng tỉnh ngộ nói: “Cám ơn đại sư đã chứng minh”. (Hẹn lần hẹn lữa ngầm ý khải thị không thể nói được).

35- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Hòa thượng Lợi Sơn đáp: “Không thấy như thế nào”. Tăng lại hỏi: “Tại sao lại như thế?”. Sư đáp: “Chỉ vì thế đó”. (Chỉ vì ý chỉ Tổ sư là như thế thôi).

36- Thiền sư Nhũ Nguyên thượng đường nói: “Ý nghĩa đích thật của Tổ sư Tây lai thật sự không khó nói. Trong đám học trò há không có ai nói được sao. Hãy bước ra nói thử coi”. Lúc bấy giờ có một học tăng bước ra lễ bái định nói, sư liền đánh mắng: “Là lúc nào đây mà lại ló đầu ra”. Nói xong quay về phương trượng. (Ló đầu ra là chấp vào ý Tổ sư Tây lai nên bị đánh mắng).

37- Sư Thủy Lạo đến tham yết Mã Tổ hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Tổ nói: “Hãy lễ bái cái đã”. Sư vừa cúi lạy, Mã Tổ nhắm ngay ngực sư cho một đạp té nhào. Sư liền đại ngộ, nhổm dậy xoa tay cười ha hả nói: “Thật lạ kỳ, thật lạ kỳ, trăm ngàn tam muội, biết bao diệu chỉ của Thiền tông chỉ nhờ nơi đầu mảy lông nhỏ xíu mà nhận thức được bổn lai nguyên”. (Ngộ rồi thì chỉ ý Tổ sư từ Tây lại biến khắp hà sa).

38- Ngưỡng Sơn hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Linh Hựu chỉ chiếc đèn lồng bảo: “Là chiếc đèn lồng”. Ngưỡng Sơn nói: “Có phải cái lồng đèn này là nó không?”. Linh Hựu hỏi: “Cái này là cái gì?”. Ngưỡng Sơn nói: “Chính là một cái đèn lồng”. Thiền sư Linh Hựu nói: “Quả nhiên là không thấy rồi”. (Hễ chấp là chưa thấy được ý chỉ Tổ sư).

39- Tăng hỏi: Nếu nói “Tự tâm tức Phật” thì Tổ sư Tây lai còn gì mà truyền thụ? Thiền sư Hy Vận đáp: “Tổ sư Tây lai duy truyền tâm Phật, trực chỉ tâm Phật, trực chỉ tâm các ngươi bổn lai vốn là Phật. Vì thấy được tâm, Phật và chúng sinh không khu biệt nên gọi là Tổ. Như trực triệt, liễu ngộ được tâm ấy thì tức khắc vượt khỏi tất cả mọi phẩm vị của tam thừa giáo pháp, bổn lai là Phật, mà không cần phải trải qua các giai đoạn tu hành mới đạt được”. (Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh là thành Phật cần chi để ý đến ý chỉ Tổ sư từ Tây lại).

40- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Hoàng Bá Hy Vận liền quơ gậy đánh. Kiểu khai thị như thế này, sư đều dành tiếp dẫn học nhân có căn cơ thượng đẳng. Còn hạng trung và hạ đẳng thì không có cách nào nhìn thấu rõ cốt cách nó được. (Đánh là để đừng chấp vào ý Tổ sư).

41- Tăng hỏi: “Thế nào là Tổ sư Tây lai ý?”. Thiền sư Tịnh Không đáp: “Chừng nào có người té xuống giếng sâu ngàn thước mà không cần một tấc dây nào cũng đem y lên được thì lúc đó ta sẽ trả lời cho ngươi nghe về Tây lai ý”… (Không bao giờ nói được vậy). Góp nhặt và biên dịch từ Trung Quốc Thiền tông Ngữ lục đại quan” của Viên Tân./.

 

Lý Việt Dũng

————————————————————————————————-

 

Những Bài Viết Liên Quan
491728
Total Visit : 390040
peuterey outlet piumini woolrich outlet woolrich outlet online woolrich outlet online woolrich outlet online doudoune moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler pas cher max maillots maillots de foot pas cher nike tn pas cher nike tn parajumper pas cher parajumper pas cher parajumper pas cher golden goose saldi golden goose saldi golden goose saldi golden goose saldi golden goose saldi golden goose saldi golden goose saldi