TỔ 19 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ – CA MA LA ĐA

Tổ thứ 19, Cưu Ma La Đa, người nước Đại Nguyệt Thị, con của Bà La Môn, thuở xưa làm Đại Tự Tại Thiên nhơn. Nhân thấy Bồ tát Anh Lạc bỗng dưng khởi tâm ái nên đọa sanh ở cõi trời Đao Lợi, sau nghe Kiều Thi Ca nói Bát Nhã, vì nghe được pháp tối thắng nên bay lên cõi trời Phạm Thiên, khéo nói lẽ trọng yếu của pháp, được Chư thiên tôn làm bậc đạo sư, đã đến lúc nối tiếp Tổ sư, bèn giáng sanh xuống nước Nguyệt Thị. Đến nước Trung Thiên Trúc, có vị đại sĩ tên Xà Dạ Đa, hỏi rằng: “Cha mẹ con thường kính tin ngôi tam bảo mà luôn luôn bị tật bệnh, gần nhà con có người từ lâu làm Chiên Đà La nhưng thân thường khỏe mạnh, chẳng hay người ấy có may mắn gì, còn gia đình con bị nghiệp báo gì?”. Đáp: “Sao nghi ngờ như thế? Việc thiện ác báo ứng có đến ba đời. Phàm ở đời thường thấy người nhơn từ thì bị chết yểu, kẻ bạo ác lại được sống lâu, người ngang ngược lại an lành, kẻ trung nghĩa lại gặp hung tai. Liền bảo rằng, nếu không có nhân quả thì tội phước rỗng không, nào không biết tất cả đều ảnh hưởng lẫn nhau, muôn kiếp không mất”. Dạ Đa nghe xong liền cởi mở điều nghi ngờ. Tôn giả nói: “Ngươi tin Tam bảo mà chưa rõ nghiệp báo vốn từ mê lầm mà phát sanh, thức nương vào bất giác, bất giác nương vào tâm, mà tâm thì vốn thanh tịnh lặng lẽ thiêng sáng. Nếu ngươi chứng nhập được pháp môn này thì đồng một bản thể với chư Phật, thiện ác như mộng huyễn”. Dạ Đa liền khơi bày huệ căn đời trước, tha thiết cầu xin xuất gia thọ cụ. Tôn giả nói: “Đã đến lúc ta tịch diệt, nên đem chánh pháp nhãn tạng trao cho ngươi”. Ngài nói kệ rằng :

Thể tánh vốn không sanh

  Vì người cầu nên nói

Ở nơi pháp đã không đư

  Lo gì  mở cùng ngăn.

Nói xong, Ngài liền lên tòa dùng tay rạch mặt như hoa sen hồng nở, phóng ra ánh đại quang minh sáng soi bốn chúng mà nhập diệt, Xà Dạ Đa xây tháp. Nhằm năm Nhâm Ngọ niên hiệu Tân Thất, năm  thứ 14.

◊◊————————————————————————————-◊◊

TỔ 18 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

GIÀ DA ĐA XÁ

Tổ thứ 18, Già Da Đa Xá, người nước Ma Đề, họ Uất Đầu Lam, cha tên Thiên Cái, mẹ tên Phương Thánh. Từng mộng thấy một đại thần tay cầm chiếc gương, nhân thế mà có mang, bảy ngày sau sanh ra sư, cơ thể trong suốt như ngọc lưu ly, chưa từng tắm gội mà tự nhiên thơm sạch. Ngay lúc ấy sư cầm lấy chiếc gương đi dạo chơi, gặp Tôn giả Nan Đề mà đắc pháp. Sau đến nước Đại Nguyệt Thị thấy nhà của một Bà La Môn có không khí lạ, Tôn giả vào nhà. Chủ nhà là Cưu Ma La Đa hỏi: “Sư là ai?”. Đáp: “Là đệ tử Phật”. Chủ nhà nghe xong liền đóng cửa lại. Tôn giả tự gõ cửa. La Đa nói: “Nhà này không có người”. Tôn giả hỏi: “Vậy người đáp không có người đó là ai?”. La Đa nghe nói biết là người lạ thường, bèn mở cửa mời Tôn giả vào tiếp đãi (1). Tôn giả nói: “Xưa Thế Tôn huyền ký, sau khi ta diệt độ 1.000 năm, có một Đại sĩ xuất hiện ở nước Nguyệt Thị, tiếp nối hưng thạnh huyền hóa, nay ta gặp ngươi, nên đây là vận tốt”. Lúc đó Cưu Ma La Đa phát túc mạng trí, cầu xin xuất gia, thọ cụ giới xong, Ngài đọc kệ phó pháp rằng:

Có giống có đất tâm

Do duyên sẽ nảy mầm

Nhân duyên không ngại nhau

Đương sanh, sanh không sanh.

Phó pháp xong, Ngài vọt thân lên hư không, hiện 18 loại thần biến, hóa thành hỏa quang tam muội tự thiêu thân. Đại chúng đem xá lợi xây tháp. Nhằm năm Mậu Thân, thời Tiền Hán Thành Đế, năm thứ 20.

Chú.

(1) Nguyên bản là chữ Nhiếp (攝) Bản CĐTĐ là chữ Tiếp (接).

Thích Thiện Phước dịch

◊◊——————————————————————————————◊◊

TỔ 17 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ 

TĂNG GIÀ NAN ĐỀ

          Tổ thứ 17, Tăng Già Nan Đề, người ở thành Thất La Phiệt, con của vua Bảo Trang Nghiêm. Khi mới sanh ra đã biết nói, thường khen ngợi Phật sự, 7 tuổi xin cha mẹ xuất gia, thờ Ngài Thiền Lợi Đa làm Thầy. Khi tôn giả đắc pháp, thọ ký xong bèn đi hoằng hóa đến nước Ma Đề, có một đứa bé tay cầm cái gương chạy đến trước Tôn giả. Tôn giả hỏi: “Ngươi bao nhiêu tuổi?”. Đáp: “100 tuổi”. Hỏi: “Tuổi ngươi còn con nít sao nói 100 tuổi?” Đáp: “Con không hiểu, nhưng đúng 100 tuổi mà”. Hỏi: “Ngươi có căn cơ lành không?” Đáp: “Phật dạy người sống 100 tuổi mà không hiểu được căn cơ của chư Phật, thì chẳng bằng sống một ngày mà được rõ suốt.

          Cha mẹ đứa bé nghe con mình nói thế bèn cho đi xuất gia. Tôn giả dắt về đến trụ xứ, cho thọ cụ giới xong. Lúc nghe tiếng gió thổi linh reo, tôn giả hỏi sư: “Là tiếng linh chăng? Tiếng gió chăng?” Sư đáp: “Chẳng phải gió, chẳng phải tiếng, là tiếng của tâm thầy ⁽¹⁾”. Tôn giả nói: “Tâm là gì?” Sư đáp: “Đều rỗng rang, vắng lặng”. Tôn giả lại khen: “Lành thay! Lành thay! Người tiếp nối đạo ta chẳng phải ngươi thì là ai vô đây”. Sư liền trao pháp, đọc kệ rằng:

Đất tâm vốn không sanh

Nhân đất theo duyên khởi

Duyên giống không ngại nhau

Hoa quả cũng như thế.

          Phó pháp xong, tay phải vịn cây mà thoát hóa, đại chúng bàn bạc định đem xá lợi về Cao Nguyên để xây tháp nhưng sức của đại chúng không thể nhấc lên, do đó đành phải xây tháp ở dưới gốc cây. Nhằm năm Đinh Mùi, thời Tiền Hán Chiêu Đế, năm thứ 13.

          Chú.

         Theo bản CĐTĐ thì: “Sư viết: Phi phong phi linh, ngã tâm minh nhĩ” (Sư đáp: Chẳng phải gió, chẳng phải linh, là tiếng của tâm con (ngã) vậy). Còn bản này: “Sư viết: Phi phong phi thinh, nhữ tâm minh nhĩ” (Sư đáp: Chẳng phải gió, chẳng phải tiếng, là tiếng của tâm thầy (nhữ) vậy).

          Ta thấy hai bản khác nhau: Một bản thì dùng chữ “Linh, Ngã”, còn một bản thì dùng chữ  “Thinh, Nhữ”. Ngữ nghĩa hoàn toàn khác nhau. 

Thích Thiện Phước dịch

♦♦—————————————————————————————————♦♦

TỔ 16 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

LA HẦU LA ĐA

Tổ thứ 16, La Hầu La Đa, người nước Ca Tỳ La, đi hoằng hóa đến thành Thất La Phiệt, có sông Kim Hà, mùi vị ngon ngọt khác thường. Lúc Tăng Già Nan Đề an tọa nhập định.

Tổ: “Là thân ngươi định chăng? Tâm ngươi định chăng?”.

Nan Đề: “Thân tâm đều định”.

Tổ: “Nếu thân tâm đều định thì nào có xuất nhập?”.

Nan Đề: “Tuy có xuất nhập nhưng không mất tướng định, như vàng ở trong giếng, thể vàng hoàn toàn vắng lặng”.

Tổ: “Nếu vàng ở trong giếng, hoặc vàng lấy ra khỏi giếng mà tướng vàng vẫn không hề động tĩnh, vậy thì vật nào có xuất nhập?”.

Nan Đề: Nếu cho rằng vàng có động tĩnh, vật nào có xuất nhập. Nghĩa này sụp đổ.Nghĩa kia không thành”.

Tổ: “Nghĩa kia không thành?. Vậy nghĩa ta thành. Nghĩa ta tuy thành, nhưng vì pháp chẳng phải là ta. Nghĩa ta đã thành vì ta không phải là ta”.

Nan Đề: “Vì cớ ta không phải là ta thì lại thành nghĩa gì?. Vì cớ ta không phải là ta cho nên thành nghĩa của ông”.

Nan Đề hỏi: “Thầy của Ngài là bậc thánh gì mà được pháp vô ngại đó?”.

Tổ: Thầy ta là Ca Na Đề Bà, chứng pháp vô ngã ấy”.

Nan Đề: “Khể thủ sư Đề Bà đã tác tạo ra nhơn giả, nhơn giả vì vô ngã cho nên con muốn thờ nhơn giả làm Thầy”. Nan Đề liền xin độ thoát. Tổ nói: “Tâm ngươi tự tại chẳng phải do ta ràng buộc”. Tôn giả gọi Tăng Già Nan Đề trao cho pháp nhãn, nói kệ rằng:

Nơi pháp thật không chứng

Không lấy cũng không bỏ

Pháp chẳng tướng có không

Sao gọi là khởi trong ngoài.

Tôn giả phó pháp xong, ngồi yên qui tịch, bốn chúng xây tháp. Lúc ấy nhằm năm Mậu Thìn, thời Tiền Hán Vũ Đế thứ 28.

Thích Thiện Phước dịch

♦♦♦——————————————————————————————-♦♦♦

 TỔ 15 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

CA NA ĐỀ BÀ

        Tổ thứ 15, Ca Na Đề Bà, người nước Thiên Trúc, họ Tỳ Xá La, trước tham yết với Long Thọ đại sĩ. Bấy giờ ngài Long Thọ lên tòa thuyết pháp, hiện tướng vầng mặt trăng, do nghe tiếng mà không thấy hình nên Tôn giả đã đắc pháp. Sau đến nước Tỳ La, có ông Trưởng giả tên là La Hầu La Đa, chí cầu xuất gia, Sư liền cạo tóc cho thọ cụ giới, đặc trách làm Thị giả. Do trong chúng thường hay vấn nạn, Tôn giả đem biện tài vô ngại dẹp trừ, từ đó mới qui phục được họ. Ngài bèn gọi đệ tử thượng thủ là La Hầu La Đa trao pháp nhãn, nghe ta nói kệ:

Xưa nay người truyền pháp

Để nói lý giải thoát

Nơi pháp thật không chứng

Không đầu cũng không cuối.

       Tôn giả nói kệ xong liền vào thiền định, thân phóng ánh quang minh mà qui tịch, học chúng xây dựng tháp cúng dường. Bấy giờ nhằm năm Canh Thìn, thời Tiền Hán Văn Đế, năm thứ 19.

Thích Thiện Phước dịch

♦♦———————————♦♦♦♦♦———————————♦♦

TỔ 14 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

LONG THỌ TÔN GIẢ

        Tổ thứ 14, Long Thọ Tôn Giả, người nước Tây Thiên Trúc, ban đầu đắc pháp với tôn giả Ca Tỳ Ma La, sau Ngài đến Nam Ấn Độ, người nước ấy tôn sùng Ngài là bậc Thượng tòa, hiện tướng như vầng trăng tròn. Trong chúng có người tên là Ca Na Đề Bà nói rằng: “Xin Tôn giả hiện ra thể tướng của Phật tánh để chỉ dạy chúng con”. Đề Bà nói xong tướng vòng tròn liền ẩn mất, Ngài lại ở nơi bổn tòa nói chánh pháp, đại chúng nghe lời dạy xong liền ngộ lẽ vô sanh. Sau bảo đệ tử giỏi nhất là Ca Na Đề Bà rằng: “Nay ta đem đại pháp nhãn tạng của Như Lai trao cho ngươi”. Nghe ta nói kệ:

Vì rõ pháp ẩn hiện

Mới nói lý giải thoát

Nơi pháp tâm không chứng

Không sân  cũng không vui”

        Phó pháp xong, Ngài vào trong nguyệt luân tam muội, rộng bày thần biến. Sau đó Ngài lại trở về bổn tòa lặng lẽ viên tịch. Bốn chúng xây dựng tháp báu để an táng. Bấy giờ nhằm năm Kỷ Sửu, đời vua Tần Thủy Hoàng, năm thứ 35.

Thích Thiện Phước dịch

———————————–♣♣♣♣♣♣♣♣———————————–

TỔ 13 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

CA TỲ MA LA

       Tổ thứ 13, Ca Tỳ Ma La, người nước Hoa Thị, lúc đầu làm ngoại đạo, có đến 3.000 đồ chúng, thông suốt các dị luận. Sau gặp Mã Minh mà đắc pháp, du phương hoằng hóa ở miền Tây Ấn Độ, giữa đường gặp một con trăn lớn quấn lấy thân sư. Sư cho thọ tam qui, trăn nghe xong liền bò đi, bỗng chốc hiện ra một người già chắp tay ăn năn tạ lỗi. Tôn giả hỏi: “Ngươi là ai?”. Đáp: “Con xưa làm Tỳ kheo, nhân có người mới học đến tham vấn, con bèn khởi ý tưởng sân hận, nên mạng chung đọa làm mãng xà,vừa rồi gặp  tôn giả, được nghe giới pháp, cho nên đến để lễ tạ”. Sau gặp Long Thọ, Thọ dốc chí cầu xuất gia, Tôn giả liền độ thoát, và cho 500 long chúng đều thọ cụ. Lại bảo Long Thọ rằng: “Nay ta đem chánh pháp nhãn tạng của Như Lai phó chúc cho ngươi, ngươi nên vâng giữ ”. Nghe ta nói kệ:

                             Pháp chẳng ẩn chẳng hiện

                                    Nói là lẽ chân thật

                             Rõ được pháp ẩn hiện

                          Chẳng ngu cũng chẳng trí.

       Phó pháp xong, liền hiện thần biến hóa thành lửa để thiêu thân. Long Thọ nhặt lấy xá lợi năm sắc, xây tháp để tàng trữ. Bấy giờ nhằm năm Nhâm Thìn, đời vua  Noãn Vương thứ 41 (1).

Chú.

(1) Bản đời Tống, Nguyên, Minh, Thanh đều ghi là 41. Nhưng bản Tống, Nguyên đều chú rằng: “Nên ghi là 46.”

Thích Thiện Phước dịch ®

————————-♥♥♥♥♥♥♥————————-

TỔ 12 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

TỔ MÃ MINH

        Tổ thứ 12, Mã Minh, người ở nước Ba La Nại, thọ pháp với tôn giả Xà Dạ Đa, đến nước Hoa Thị, xoay chuyển pháp mầu. Chợt có ma ba tuần cố đến thi thố năng lực, sư liền trừ dẹp, ma hiện thành con rồng vàng to, ra oai chấn động, sư vẫn vững vàng an tọa, ma bèn hiện nguyên hình làm lễ. Sư hỏi: “Là ai?”. Ma đáp: “Con là Ca Tỳ Ma La”. Hỏi: “Ngươi có thần biến gì?”. Đáp: “Hóa biển lớn thành khe nhỏ”. Hỏi: “Ngươi hóa tánh của biển được không?”. Đáp: “Con chưa từng biết chuyện đó”. Sư nói: “Núi sông đất đai đều nương theo đây mà kiến lập”. Ma bèn xin xuất gia thọ cụ. Sư nói: “Nay ta đem chánh pháp của Như Lai trao cho ngươi”. Sư nói kệ:

                             An hiện tức gốc pháp

                             Sáng tối vốn không hai

                             Nay trao người ngộ pháp

                             Chẳng lấy cũng chẳng bỏ.

        Phó pháp xong, Sư liền nhập vào Phấn Tấn Tam Muội, vọt thân lên không trung, như tướng vầng mặt trời, rồi sau tịch diệt, bốn chúng đem chơn thể tàng trữ trong khám rồng. Bấy giờ nhằm năm Giáp Ngọ, thời vua Hiển Vương, năm thứ 42.

Thích Thiện Phước dịch.

——————————————————————————

TỔ THỨ 10 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

TỔ HIẾP TÔN GIẢ

         Tổ thứ 10, Hiếp Tôn Giả, người Trung Ấn Độ, ban đầu phụ thân nằm mộng thấy một con voi trắng trên lưng có tòa báu, từ cửa đi vào, hào quang tỏa sáng bốn phương, khi thức dậy liền sanh ra Ngài. Về sau gặp Phục Đà Tôn Giả được chọn làm Thị giả, Ngài chưa từng ngủ nghỉ, hông chẳng hề dính chiếu nên đặt tên như vậy. Sau đến nước Hoa Thị, ở dưới gốc cây, bảo đại chúng rằng: “Nếu đất này biến thành vàng ròng là có thánh nhơn vào trong hội”. Nói xong, đất liền biến thành vàng ròng. Bấy giờ ông Phú Na Dạ Xà đến đứng trước nghe pháp, Tôn giả biết được ý chí của ông, bèn cho xuất gia thọ cụ, bảo rằng: “Đại pháp nhãn tạng của Như Lai, nay đem trao cho ngươi, ngươi nên giữ gìn”. Ngài bèn nói kệ :

                             Chơn thể tự nhiên chơn

                             Nhân chơn nói hữu lý

                             Hiểu được pháp chơn thật

                             Không đi cũng không dừng.

        Nói kệ xong, Ngài liền hiện thần biến, nhập Niết Bàn, hóa thành lửa tự thiêu, bốn chúng đều lấy y đựng xá lợi, xây tháp phụng thờ. Bấy giờ nhằm năm Kỷ Hợi, đời vua Trinh Vương, năm thứ 22.

Thích Thiện Phước dịch

————————————————————————————————–

TỔ THỨ 7 THIỀN TÔNG ẤN ĐỘ

BÀ TU MẬT

       Tổ thứ bảy, Bà Tu Mật, người Bắc Thiên Trúc, họ Phả La Đọa, thường mặc y phục sạch sẽ, du hành trong làng xóm. Bấy giờ gặp Di Giá Ca đọc lại lịch sử của Như Lai mà hồi tỉnh duyên xưa, dốc lòng cầu xuất gia thọ cụ. Sau đi du hóa ở nước Giá Ma La, trước pháp tòa có một người trí tự xưng là Phật Đà Nan Đề, cùng sư bàn luận nghĩa lý. Sư bảo: “Nhơn giả bàn luận tức là không có nghĩa lý, mà nghĩa lý tức là không bàn luận. Nếu nghĩ suy để bàn luận về nghĩa lý, thì chẳng phải nghĩa lý để bàn luận”. Nan Đề biết ý nghĩa thù thắng của sư, bèn khâm phục cầu thế độ, thấm nhuần vị cam lồ, sư bèn cho xuất gia thọ cụ, lại bảo rằng: “Ta nay đem chánh pháp nhãn tạng của Như Lai giao phó cho ngươi”. Bèn nói bài kệ:

Tâm giống như cõi hư không

Cả hai hư không pháp

Khi chứng được hư không

Không pháp không phi pháp.

        Nói kệ xong, liền vào tam muội thị hiện tướng Niết Bàn, đại chúng ở bổn tòa xây tháp bảy báu, tàng trữ toàn thân, lúc ấy nhằm năm Tân Mùi, thời Định Vương thứ 19.

Thích Thiện Phước dịch

—————————————————————————————————–